Rug pull dolandırıcılığı, kripto proje geliştiricisinin token satıldıktan sonra likidite havuzunu çekerek mağdurları varlıksız bırakması şeklinde gerçekleşen kripto dolandırıcılık türüdür. Türk hukukunda TCK 158 (nitelikli dolandırıcılık), 6362 sayılı SPK (izinsiz halka arz), MASAK 5549 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde değerlendirilir.
1. Rug Pull Türleri
- Hard rug pull: Kontrata yerleştirilmiş backdoor (mint, withdrawAll) ile geliştirici tüm likiditeyi çeker
- Soft rug pull: Geliştirici büyük tutar token satarak fiyatı sıfırlar; teknik olarak yasal görünür
- Liquidity pull: Uniswap/PancakeSwap likiditesi tek işlemde çekilir
- Honeypot kontrat: Token satışı kontrat tarafından engellenir; sadece alım yapılabilir
2. Hukuki Nitelendirme
Hard rug pull TCK 158/1-f bilişim sistemleri kullanılarak nitelikli dolandırıcılıktır. Buna ek olarak token halka arz onayı SPK tarafından verilmediyse 6362 sayılı SPK m.109 izinsiz halka arz suçu da oluşur. MASAK 5549 m.4 uyarınca şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğü vardır.
3. Delil Toplama
- Kontrat adresi ve sözleşme kodu (Etherscan verified source)
- Likidite havuzu transfer TxHash kayıtları
- Whitepaper, telegram/Discord tanıtım mesajları
- Geliştirici cüzdan adresi (deployer wallet)
- Mağdurun token alım transferi (TxHash + ekran görüntüsü)
4. Şikayet Süreci
Cumhuriyet Başsavcılığına TCK 158/1-f, 6362 SPK m.109 ve gerekirse TCK 245 (banka/kredi kartları) ile birlikte suç duyurusunda bulunulur. SPK Başkanlığına da ayrıca yatırımcı bildirimi yapılır; SPK inceleme yetkisi vardır.
5. Kontrat Analizi
Dolandırıcılığın ispatı için bilirkişi raporu önemlidir. Kontrattaki mint() fonksiyonu, owner-only çekim fonksiyonları, locked-liquidity timer ihlali gibi teknik detaylar mahkemeye sunulur. Token Sniffer, Honeypot.is gibi kamuya açık analiz platformlarının raporları delil olarak kullanılabilir.
6. Mevzuat
- 5237 sayılı TCK m.158/1-f, 245
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.109, m.110
- 5549 sayılı MASAK Kanunu m.4
- 5651 sayılı İnternet Kanunu
- 6698 sayılı KVKK
7. Tazminat ve İade
Failin tespiti halinde TBK m.49, 51, 65 çerçevesinde tam tazminat davası açılabilir. Anonim deployer cüzdanlarının KYC zinciri (borsa giriş çıkış) takip edilerek MASAK aracılığıyla TC kimlik tespiti yapılabilir. Failin yurtdışında olması engel değildir.
İlgili Hukuki Konular
Sıkça Sorulan Sorular
Rug pull mağduru oldum, ilk olarak ne yapmalıyım?
Token alım TxHash kayıtlarını, kontrat adresini, geliştirici cüzdan adresini ve likidite çekim TxHash bilgilerini Etherscan/BSCscan ekran görüntüsü ile saklayın. Cumhuriyet Başsavcılığına TCK 158/1-f ve 6362 SPK m.109 ile suç duyurusu yapın. Aynı tokeni alan diğer mağdurlarla iletişime geçin.
Rug pull cezai sorumluluk doğurur mu?
Evet. Hard rug pull (kontrat backdoor ile likidite çekme) TCK 158/1-f bilişim sistemleri kullanılarak nitelikli dolandırıcılıktır. Token halka arz onayı SPK tarafından verilmediyse 6362 sayılı SPK m.109 izinsiz halka arz suçu eklenir. MASAK 5549 m.4 uyarınca şüpheli işlem bildirimi yapılması gerekir.
Anonim geliştirici nasıl tespit edilir?
Deployer cüzdan adresinden başlanarak para zinciri takip edilir. Çıkış cüzdanı merkezi borsaya (Binance, Coinbase) gittiyse MASAK aracılığıyla borsadan KYC bilgileri talep edilir. Yurtdışı borsa için MLAT (Karşılıklı Adli Yardım) prosedürü işletilir. Etherscan label etiketleri ve Chainalysis raporu da kullanılabilir.
Honeypot kontratı ile rug pull arasındaki fark nedir?
Honeypot kontrat satışı kontrat seviyesinde engelleyen bir yapıdır; mağdur token alabilir ama satamaz. Rug pull ise satışın mümkün olduğu fakat geliştiricinin likiditeyi çekerek tokeni değersizleştirmesidir. Her ikisi de TCK 158/1-f kapsamında ancak teknik analiz farklıdır.
SPK Başkanlığına bildirim yapılır mı?
Token, yatırım sözleşmesi niteliğindeyse SPK tarafına bildirim yapılması gerekir. SPK 6362 sayılı Kanun m.109 izinsiz halka arz suçunu resen takip eder ve geliştirici hakkında inceleme başlatabilir. Yatırımcı bildirimi spk.gov.tr üzerinden yapılır.
Tazminat alma şansım var mı?
Failin TC kimliği tespit edildiğinde Asliye Hukuk Mahkemesinde TBK m.49 vd. tazminat davası açılır. Anonim faillerin tespiti zaman alır ancak imkansız değildir; KYC zinciri takibi ve uluslararası iş birliği ile başarılı sonuçlar alınmıştır.