Deepfake kripto reklamı dolandırıcılığı, ünlü kişilerin (devlet adamı, iş insanı, yatırımcı) yapay zeka ile oluşturulmuş sahte ses ve görüntülerinin sosyal medyada kripto yatırım vaadi şeklinde yayılmasıdır. Türk hukukunda TCK 158/1-f, TCK 134 (özel hayatın gizliliği), 5237 sayılı TCK m.245 (banka/kredi kartları), 5651 SK ve KVKK kapsamında değerlendirilir.
1. Deepfake Kripto Reklamı Nedir?
AI destekli görüntü ve ses sentezi ile gerçek bir kişinin (ör. devlet temsilcisi, ünlü iş insanı) “kripto yatırımıyla zengin olun” şeklinde sahte demeçler verdiği videolar üretilir. Mağdurlar bu videoları izleyip linkten kayıt olarak para yatırır.
2. Mağdurun ve Görüntüsü Kullanılan Ünlünün Hukuki Durumu
İki ayrı mağdur grubu vardır: (i) parasını kaptıran yatırımcı — TCK 158/1-f kapsamında; (ii) görüntüsü izinsiz kullanılan ünlü — TCK 134 (özel hayatın gizliliği), 5846 sayılı FSEK m.86 (manevi haklar), TBK m.49 (kişilik hakları). Her iki grup ayrı ayrı şikayet ve tazminat talebinde bulunabilir.
3. Sosyal Medya Platform Sorumluluğu
5651 SK m.4 uyarınca yer sağlayıcı (Meta, X, TikTok, YouTube) içerik bildirildiğinde 24 saat içinde kaldırma yükümlülüğündedir. Aksi halde m.6/A idari para cezası uygulanır. KVKK m.5/2-f uyarınca rıza dışı kişisel veri işleme yasağı vardır.
4. İlk Müdahale
- Deepfake video URL ve platform sayfasının ekran görüntüsü (timestamp ile)
- BTK e-şikayet sistemi ile içerik kaldırma talebi
- Cumhuriyet Başsavcılığına TCK 158/1-f, 134, 245 ile suç duyurusu
- KVKK m.14 başvurusu — Kişisel Verileri Koruma Kurulu
- RTÜK reklam yayıncılığı şikayeti (TV/dijital yayın varsa)
5. Reklamı Yayınlayan Platform Tazminatı
Meta, Google ve X’in sponsorlu/reklamlı içerik denetimi yetersiz kaldığında, BTK m.6/A çerçevesinde idari para cezası ve özel hukuk yolundan TBK m.49 vd. tazminat talebi mümkündür. Ünlünün kişilik hakkı ihlali için ayrıca FSEK m.86 manevi tazminat hesaplanır.
6. Mevzuat
- 5237 sayılı TCK m.158/1-f, 134, 245
- 5651 sayılı İnternet Kanunu m.4, m.6/A, m.8
- 5846 sayılı FSEK m.83, 86
- 6698 sayılı KVKK m.5, 14
- 6112 sayılı RTÜK Kanunu (TV deepfake için)
7. Tazminat Hesaplama
Yatırım kaybı tutarı + manevi tazminat (TBK m.51) + ünlü için kişilik hakkı tazminatı (FSEK m.86) ayrı ayrı hesaplanır. Yargıtay 4. HD ve 11. HD ünlü kişilerin görüntülerinin izinsiz reklam kullanımında manevi tazminata hükmetmiştir; emsal: karararama.yargitay.gov.tr
İlgili Hukuki Konular
Sıkça Sorulan Sorular
Deepfake kripto reklamına aldanıp para kaybettim, ne yapmalıyım?
Yatırım yaptığınız platform ve transfer evraklarını saklayın. Cumhuriyet Başsavcılığına TCK 158/1-f ile suç duyurusu yapın. Deepfake videosunun URL ve ekran görüntüsünü BTK e-şikayet ile kaldırma talebine ekleyin. Banka/borsa hesap hareketleri delildir.
Görüntüm deepfake olarak kullanıldı, hukuki yolum nedir?
TCK 134 (özel hayatın gizliliği), 5846 sayılı FSEK m.86 (manevi haklar) ve TBK m.49 kapsamında ceza şikayeti ve tazminat davası açılabilir. KVKK m.14 ile Kişisel Verileri Koruma Kuruluna başvuru yapılır. Ayrıca BTK üzerinden 5651 SK m.8 ile içerik kaldırılır.
Meta/X/Google’a karşı dava açabilir miyim?
5651 SK m.4 yer sağlayıcı sorumluluğu uyarınca platform içerik bildirildikten sonra 24 saat içinde kaldırmazsa idari para cezası ile sorumlu tutulur. Özel hukuk yolundan TBK m.49 vd. uyarınca tazminat talebi mümkündür; ancak yer sağlayıcının ihbarı sonrası eylemsizliği ispatlanmalıdır.
Deepfake reklam nasıl kapatılır?
BTK e-şikayet sistemi (etuketle.btk.gov.tr) üzerinden 5651 SK m.8 kapsamında içerik kaldırma talebi yapılır. Sulh Ceza Hakimliği kararı ile 24 saat içinde erişim engellenir. Acil hallerde Cumhuriyet Başsavcılığı re’sen tedbir kararı isteyebilir.
KVKK başvurusu deepfake için işe yarar mı?
Evet. Görüntü ve ses biyometrik kişisel veridir; KVKK m.6 özel nitelikli kişisel veri kapsamındadır. Rıza dışı işleme KVKK m.5 ihlalidir. KVK Kurulu m.18 uyarınca idari para cezası ve içerik kaldırma talebinde bulunabilir.
Yatırım kaybım için tazminat hangi mahkemede istenir?
Failin tespiti halinde Asliye Hukuk Mahkemesinde TBK m.49 ve m.65 çerçevesinde tam tazminat davası açılır. Failin yurtdışında olması durumunda MÖHUK m.34 yer hukuku belirlenir; Türk mahkemesinde dava açma yetkisi vardır.