Ayıplı Mal İade ve Onarım Hakları
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8-12 ayıplı mal düzenlemesi getirir. Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda taşınmazın teslim tarihinden itibaren beş yıldır.
Seçimlik Haklar
- Bedel iadesi (sözleşmeden dönme).
- Bedelden indirim talep etme.
- Bedelsiz onarım.
- Misli ile değişim.
Süreler ve İspat
TKHK m.12’ye göre ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. 6502 sayılı Kanunda ayıp için ayrıca bildirim süresi yoktur; zamanaşımı, TKHK m.12’deki süre ve istisnalar dikkate alınarak değerlendirilir.
İspat karinesi, üretici ve ithalatçıya karşı kullanılabilen haklar ile zamanaşımı süreleri ve istisnaları için kaynak: 6502 sayılı Kanun m.10, m.11 ve m.12 — resmî metin.
Başvuru Yolu
- Satıcıya yazılı başvuru.
- Çözümsüz kalırsa Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesi.
- Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Bu hakların yerine getirilmesinde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Üretici veya ithalatçı, malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra ayıbın doğduğunu ispat ederse sorumlu tutulmaz (6502 sayılı Kanun m.11/2).
- Kullanıcı kılavuzunda belirtilen yetkili servis.
İspat Yükü
Teslim tarihinden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilir; aksini ispat yükü satıcıdadır. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz (6502 sayılı Kanun m.10/1).
Sıkça Sorulan Sorular
İkinci el üründe ayıplı mal hükümleri uygulanır mı?
Tüketici işlemi ise uygulanır; 6502 sayılı Kanun’un 10. maddesinin üçüncü fıkrası saklı olmak üzere, ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise üç yıldan az olamaz.
Onarım sırasında geçen süre garantiye eklenir mi?
Garanti Belgesi Yönetmeliği kapsamındaki mallarda, malın arızalanması durumunda tamirde geçen süre garanti süresine eklenir (m.2 ve m.6/3).
Aynı arıza tekrar ederse?
Garanti Belgesi Yönetmeliği kapsamındaki mallarda, ücretsiz onarım hakkı kullanıldıktan sonra malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması hâlinde, tüketici satıcıdan bedel iadesi, ayıp oranında bedel indirimi veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim talep edebilir. Ayıpsız misliyle değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından biri kullanılabilir (m.2 ve m.9/1-a, 2).
Garanti kapsamındaki tamir ve ücretsiz onarım sonrası tekrar arıza için kaynak: Garanti Belgesi Yönetmeliği m.2, m.6/3 ve m.9 — resmî metin.