Arama ve Elkoyma Tedbiri Rehberi (CMK 116-134)
5271 sayılı CMK m.116-134, soruşturma evresinde arama ve elkoyma tedbirlerini düzenler. Hâkim kararı esas, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri istisnadır.
Arama Şartları
Suç işlendiğine dair makul şüphe ve aramada delil veya şüphelinin bulunabileceği yönünde olgular aranır.
Konutta Arama
Konutta arama hâkim kararıyla mümkündür; gecikme istisnası dar yorumlanır.
Bilgisayarda Arama (CMK 134)
CMK m.134 koşulları varsa şüphelinin kullandığı bilgisayar, program ve kütüklerde arama ve kopyalamaya hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı karar verir. Savcı kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunulur ve hâkim en geç 24 saat içinde karar verir; onay verilmezse kopyalar derhâl imha edilir. Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır ve bir kopyası şüpheliye veya vekiline verilir.
Arama Tutanağı
Tutanak, ilgililerin huzurunda düzenlenir; iki tanık kuralı belirli hallerde uygulanır.
Aramaya İtiraz
Arama kararına ve uygulamaya karşı itiraz yolu açıktır; hukuka aykırı aramada delil yasağı doğar.
Polis kapıyı kırarak girebilir mi?
Konut araması kural olarak hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir (CMK m.119/1). Girişte zor kullanılıp kullanılamayacağı ve ölçüsü somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.
El konulan mal nasıl iade edilir?
İade kararı CMK m.131 çerçevesinde alınır; iade isteminin reddi kararına itiraz edilebilir.
Hâkim kararı olmadan dijital cihaz incelenebilir mi?
CMK m.134 kapsamındaki bilgisayar ve kayıtlar için hâkim kararı esastır; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı karar verebilir ve bu karar 24+24 saatlik hâkim onayı denetimine tabidir.