5953 sayılı Basın İş Kanunu — Gazetecinin Hakları 2026
5953 sayılı Basın İş Kanunu günlük gazete ve mevkutelerde fikren çalışan gazeteciler için 4857 sayılı İş Kanunu’ndan farklı özel rejim getirir. Bu rehberde kıdem tazminatı, ihbar süreleri, yıpranma payı ve fazla çalışma açıklanmaktadır.
Kapsam — m.1
Türkiye’de yayınlanan gazete ve mevkutelerle haber ve fotoğraf ajanslarında her türlü fikir ve sanat işinde çalışan ve İş Kanunu kapsamına girmeyen kimseler. Salt teknik veya idari işlerde çalışanlar (matbaa işçileri, dağıtıcılar) Basın İş’e tabi değildir.
Mesleki Kıdem Tazminatı — m.6
- Beş yıllık çalışmadan sonra her yıl için 30 günlük ücret tutarında kıdem tazminatı
- İşverenin haklı feshi (m.11/1) halinde bile kıdem tazminatı ödenir (4857’den farklı)
- İşçinin haklı feshi: m.11 hallerinde gazeteci sözleşmeyi feshedebilir ve kıdem hakkını korur
- Tavan uygulanmaz (4857 m.14’teki devlet memuru en yüksek emekli ikramiyesi tavanı yok)
İhbar Süreleri — m.6
- Sözleşmesi belirsiz süreli gazeteci için ihbar süresi: 5 yıla kadar 1 ay, 5 yılı aşan kıdem için 3 ay
- İhbar tazminatı bildirim süresine ait ücret tutarındadır
- Çalışma süresinin başlangıcı ilk işe başladığı tarih
Yıpranma Payı — m.212 (5510)
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu çerçevesinde günlük basın işinde çalışan gazetecilere her 360 gün için 90 gün fiili hizmet süresi zammı uygulanır (5510 m.40). Bu süre emekliliğe sayılır.
Fazla Çalışma — m.7
Günlük 8 saati, haftalık 48 saati aşan çalışma fazla mesaidir. Fazla saat ücreti normal ücretin %50 fazlası ile ödenir. Hafta tatili ve genel tatilde çalışma %100 fazla ödemeyi gerektirir.
Yıllık İzin — m.21
- 1 yıldan 10 yıla kadar: 4 hafta ücretli izin
- 10 yıldan fazla: 6 hafta ücretli izin
- İş Kanunu’ndan (14-26 gün) belirgin biçimde fazla
Görevli Mahkeme
5953 sayılı Kanun’dan doğan davalarda görevli mahkeme İş Mahkemesidir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5). Arabuluculuk dava şartı (m.3).
İlgili Mevzuat
- 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun
- 4857 sayılı İş Kanunu (sınırlı uygulama)
- 5510 sayılı SGK Kanunu m.40 (yıpranma payı)
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, m.5
- 6098 sayılı TBK m.417 (kişiliğin korunması)