TMK m.194 Aile Konutu Şerhi — Tapuya Şerh Düşürme 2026
Aile konutu, eşlerin birlikte yaşadıkları, ailenin asıl yaşam merkezi olan konuttur. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.194 ile aile konutu üzerinde malik olmayan eşin korunması amaçlanır. Bu rehberde şerh, devir yasağı ve dava süreci açıklanmaktadır.
Aile Konutu Tanımı — m.194/1
Aile konutu, eşlerin sürekli birlikte yaşadıkları yaşam merkezidir. Yazlık, ikinci konut, kiraya verilen daire aile konutu sayılmaz. Kira sözleşmesindeki konut da aile konutu olabilir; bu halde kiracı eşin sözleşmeyi tek başına feshetmesi diğer eşin onayına tabidir (m.194/2).
Tapu Şerhi — m.194/3
- Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz mal eşlerden birinin adına tapuya kayıtlıysa, malik olmayan eş tapuya başvurarak aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir
- Şerh için mahkeme kararına gerek yoktur — doğrudan tapu sicil müdürlüğüne yazılı başvuru yeterlidir
- Başvuruda evlilik cüzdanı, nüfus kayıt örneği, ikametgâh belgesi sunulur
- Tapu memuru başvuruyu reddederse 4721 m.1019 uyarınca tapu sicil müdürlüğü kararına itiraz davası açılır
Şerhin Etkisi
Aile konutu şerhi düşülen taşınmaz: (a) malik eş tarafından satılamaz, (b) ipotek edilemez, (c) kira sözleşmesi feshedilemez — diğer eşin açık rızası olmadan. Rıza yazılı veya tapu işlemi sırasında resmi olarak verilir. Açık rıza olmadan yapılan tasarruf işlemi geçersizdir.
Şerh Yokken Tasarruf
Şerh konulmamış olsa bile, üçüncü kişi (alıcı, ipotek alacaklısı) taşınmazın aile konutu olduğunu biliyorsa veya bilmesi gerekiyorsa iyiniyet korumasından yararlanamaz (4721 m.3). Bu halde malik olmayan eş tapu iptal ve tescil davası açabilir.
Boşanma ve Aile Konutu
- Boşanma davasında tedbir nafakası kapsamında aile konutunda oturma hakkı verilebilir (TMK m.169)
- Boşanma sonrasında 4721 m.254 uyarınca aile konutu üzerinde sınırlı ayni hak (intifa, oturma) tanınabilir — özellikle çocukları olan eş lehine
- Mal rejimi tasfiyesinde m.240 ve m.255 koruma getirir
Şerhin Kaldırılması
Şerh: (a) eşlerin boşanma kararının kesinleşmesi, (b) eşlerden birinin ölümü, (c) aile konutu niteliğinin kaybolması, (d) malik olmayan eşin rızası ile kaldırılabilir.
İlgili Mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.194, m.240, m.254, m.255
- 4721 m.1019 (tapu sicilinin düzeltilmesi)
- 2644 sayılı Tapu Kanunu m.26
- Tapu Sicili Tüzüğü m.49