Ortak Velayet — Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanmada 2026
Türk hukukunda ortak velayet, eşlerin boşanma sonrasında çocuk üzerinde velayet haklarını birlikte kullanmasıdır. AİHM içtihatları ve Yargıtay 2. HD uygulamasıyla artık mümkün hale gelmiştir. Bu rehberde şartlar, başvuru ve anlaşmalı/çekişmeli süreç açıklanmaktadır.
Hukuki Dayanak
- 4721 sayılı TMK m.336/3: Boşanma halinde velayet, çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir — emredici hüküm değildir
- 11 Nolu Protokol ile değişik AİHS Ek 7. Protokol m.5 (eşler arasında eşitlik)
- BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m.18 (anne-baba ortak sorumluluk)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2017 sonrası içtihat değişikliği — ortak velayetin kamu düzenine aykırı olmadığı kabul edildi
Ortak Velayetin Şartları
- Eşlerin uzlaşması: Anlaşmalı boşanmada protokolde, çekişmeli boşanmada beyanlarında ortak velayeti talep etmeleri
- Çocuğun üstün yararı: Hâkim somut olayda çocuğun yararının ortak velayette olduğunu tespit etmelidir
- Eşler arasında iletişim: Sürekli çatışma halinde olan eşler için ortak velayet uygun görülmez
- Coğrafi yakınlık: Çocuğun her iki ebeveynle düzenli ilişki kurabilmesi
- İdrak çağındaki çocuk: 8 yaş üzeri çocuğun görüşü alınır (TMK m.182)
Anlaşmalı Boşanmada Ortak Velayet
4721 m.166/3 uyarınca eşler protokolde:
- Çocuğun ikamet adresini
- Eğitim, sağlık ve önemli kararlarda nasıl karar verileceğini
- Tatil ve özel gün düzenlemelerini
- Nafaka miktarını
- Ebeveynlerden birinin yurt dışına çıkışı durumunda izin usulünü
düzenlemelidir. Hâkim protokolü inceler ve çocuk yararına uygun bulursa onaylar.
Çekişmeli Boşanmada Ortak Velayet
Eşlerden biri çekişmeli boşanmada ortak velayet talep ederse, mahkeme: (a) sosyal inceleme raporu (Aile Mahkemesi pedagog/psikolog/sosyal hizmet uzmanı), (b) her iki ebeveyne mülakat, (c) 8 yaş üzeri çocuğa görüş sorma yoluyla karar verir. Eşler arasında şiddetli çatışma varsa ortak velayete hükmedilmez.
Önemli Kararlarda İmza
Ortak velayetli çocuk için şu kararlar her iki ebeveynin onayını gerektirir:
- Pasaport çıkarma ve yurt dışı çıkışı (5682 sayılı Pasaport Kanunu)
- Okul kayıt değişikliği
- Tıbbi büyük müdahale
- Din eğitimi seçimi
- Sürekli ikamet adresi değişikliği
İlgili Mevzuat
- 4721 sayılı TMK m.166, m.182, m.336, m.337, m.339
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu
- BM Çocuk Hakları Sözleşmesi (RG 27.01.1995)
- AİHS 7 No.lu Protokol m.5
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.17
Konuya İlişkin Yargı Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — 2025/9223 E., 2026/1859 K. — 18.02.2026
Anlaşmalı boşanma sonrasında velayeti annede olan ortak çocukla baba arasında düzenlenen kişisel ilişkinin yetersiz kaldığı ve ara tatiller bakımından düzenleme yapılmadığı gerekçesiyle anne kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini talep etmiş, baba ise karşı dava ile velayetin değiştirilmesini istemiştir. Daire; kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun üstün yararının temel ilke olduğunu, çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin gözetilmesi gerektiğini geniş biçimde açıklayarak, mevcut kişisel ilişkinin babalık duygularını tatmine ve çocuğun gelişimine yetersiz olduğunu değerlendirmiş ve annenin asıl davasının reddine ilişkin kararı bozmuştur.
Konuya İlişkin Yargı Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — 2025/8753 E., 2026/1153 K. — 05.02.2026
Davacı anne, boşanma dosyasında baba ile ortak çocuk arasında kurulan kişisel ilişkinin kaldırılmasını talep etmiş; iddiasını babanın çocuğa yönelik istismarda bulunduğu ve bu konuda ceza davası açıldığı olgusuna dayandırmıştır. İlk derece mahkemesi kişisel ilişkinin devamının çocuğun üstün yararına olacağı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire; baba hakkındaki ceza davasında verilen ve henüz kesinleşmemiş olan beraat kararının kesinleşmesinin bekletici mesele yapılması, ayrıca idrak çağındaki çocuğun görüşünün usulüne uygun biçimde alınması gerektiğini belirleyerek eksik incelemeyle kurulan kararı bozmuştur.
Konuya İlişkin Yargı Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi — 2025/9323 E., 2026/1105 K. — 04.02.2026
Davacı anne, velayeti babada bulunan ortak çocuğun velayetinin değiştirilmesini ve kişisel ilişki süresinin artırılmasını talep etmiştir. Daire; velayetin değiştirilmesi davasının çekişmesiz yargı işlerinden olduğunu ve bu talebin reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının kesin nitelikte olup temyize konu edilemeyeceğini belirtmiş; kişisel ilişki yönünden ise çocuğun yaşı ve eğitim hayatı dikkate alındığında düzenlenen sürenin çocuğun menfaatine uygun bulunmadığını değerlendirerek daha uygun süreli kişisel ilişki tesisi yönünde kararı düzelterek onamıştır.