Yapay Zeka Sözleşmeleri — TBK Çerçevesinde Sorumluluk 2026
Yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesi, lisanslanması ve kullanımı yeni nesil sözleşme tipleri doğurmaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde yapay zeka sözleşmeleri (geliştirme, model lisansı, API kullanım, eğitim verisi temini) hukuki yapı, garanti rejimleri ve kusur sorumluluğu bakımından özellik gösterir.
Sözleşme Türleri
- Geliştirme sözleşmesi: TBK m.470 eser sözleşmesi unsurları — sonuç taahhüdü, FSEK m.18 eser sahibi-işveren ilişkisi
- Model lisans sözleşmesi: FSEK m.48-52 mali hak devri / kullanma izni
- API erişim sözleşmesi: Kira karması — TBK m.502 vekâlet unsuru
- Eğitim verisi temini: TBK m.207 satım veya FSEK m.51 lisans
- SaaS abonelik: Karma sözleşme; KVKK m.12 veri sorumlusu/işleyen ayrımı kritik
Garanti ve Ayıp Rejimi
Yapay zeka çıktısının “halüsinasyon” üretmesi, taraflı sonuçlar vermesi veya beklenen doğruluk eşiğine ulaşmaması ayıp sayılabilir. TBK m.219 ayıba karşı tekeffül uygulanır:
- Taahhüt edilen vasıfların eksikliği (örn. “yüksek oranda doğruluk” taahhüdüne karşın %70)
- Kullanım amacına uygunsuzluk
- Açıklanmamış sınırlamalar (model kart eksikliği)
Tüketici işleminde 6502 sayılı TKHK m.8 ayıplı hizmet hükümleri uygulanır; ayıp ihbarı m.12 makul süre içinde yapılır.
Sorumluluk Sınırlamaları
TBK m.115 ile m.116 ışığında sözleşmede yer alan sorumluluk sınırlama klozları:
- Hafif kusurda sınırlama mümkün
- Ağır kusur ve kasıtta sınırlama kesin geçersiz
- Genel işlem koşulu niteliğindeki sınırlamalarda TBK m.20-25 denetimi
- Tüketici sözleşmesinde TKHK m.5 haksız şart denetimi
KVKK Uyumu — Veri Sorumlusu Belirleme
Müşteri veri seti ile model eğitiliyorsa müşteri veri sorumlusu, sağlayıcı veri işleyen‘dir (KVKK m.3). Sağlayıcı kendi modelini geliştirmek için kullanıyorsa ortak veri sorumluluğu doğabilir. KVKK m.12 teknik ve idari tedbirler sözleşme ekiyle düzenlenmelidir.
AB Yapay Zeka Tüzüğü Yansıması
1689/2024 sayılı AB Yapay Zeka Tüzüğü yüksek riskli sistemler için uyum yükümlülükleri (risk yönetim sistemi, kayıt tutma, insan denetimi) öngörmektedir. Türkiye’de doğrudan uygulanmasa da AB’ye hizmet sağlayan Türk şirketler için sözleşme taahhütleri bu standarda uyarlanmaktadır.
İlgili Mevzuat
- 6098 sayılı TBK m.20-25, m.115-116, m.207, m.219, m.470, m.502
- 5846 sayılı FSEK m.18, m.48-52
- 6502 sayılı TKHK m.5, m.8, m.12
- 6698 sayılı KVKK m.3, m.12
- AB 1689/2024 Yapay Zeka Tüzüğü (referans)