İhtiyati Haciz — İİK m.257 vd. Şartlar ve Süreç 2026

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257-268, alacaklının alacağının tahsilini güvence altına almak amacıyla mahkeme kararıyla borçlunun mallarına geçici el koyma yöntemi olan ihtiyati haczi düzenler. Bu rehberde şartlar, teminat, itiraz ve dava şartları açıklanmaktadır.

Tanım ve Amaç — m.257

İhtiyati haciz, vadesi gelmiş ve gelmemiş alacaklar için (m.257/2) borçlunun malvarlığı üzerine mahkeme kararıyla geçici el konulması işlemidir. Amaç, alacaklının ileride elde edebileceği kararın icrasını güvenceye almaktır.

Şartlar — m.257

Vadesi Gelmiş Alacak (m.257/1)

Para alacağının ihtiyati haczi için:

Alacak, rehinli olmamalı (rehinli alacaklar İİK m.45 uyarınca rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip edilir)
Rehinli alacak istisnaları — açıkça paraya çevrilmesinin imkansız olduğu hallerde

Vadesi Gelmemiş Alacak (m.257/2)

Aşağıdaki hallerde:

Borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa
Borçlu, taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendi şahsı kaçmaya hazırlanırsa
Borçlu, mallarını yurt dışına çıkarmaya hazırlanırsa

Yetkili Mahkeme — m.258

Genel yetkili — borçlunun yerleşim yeri
Sözleşmeden doğan alacaklarda — sözleşmenin ifa yeri (TBK m.89)
Haksız fiil alacaklarında — haksız fiilin işlendiği yer
İhtiyati haciz dilekçesi şikayet konusu olan icra dairesinin yetkili olduğu yere bağlanır

Görevli Mahkeme

Asliye Hukuk Mahkemesi — genel kural
Asliye Ticaret Mahkemesi — taraflar tacir veya alacak ticari işten doğmuşsa (TTK m.4)
Tüketici Mahkemesi — tüketici işleminden doğan alacak (TKHK m.73)
İş Mahkemesi — iş sözleşmesinden doğan alacak (7036 m.5)

Dilekçe ve Deliller — m.258

Alacaklı, alacağının ve ihtiyati haciz sebeplerinin varlığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır (m.258/2)
“Yaklaşık ispat”, tam ispattan daha düşük bir ispat eşiği — emare ve belgelerle inandırıcılık yeterlidir
Dilekçeye eklenen belgeler: senet, sözleşme, fatura, banka kayıtları, e-posta yazışmaları
Mahkeme, dilekçe üzerinde inceleme yapar — kural olarak duruşma açılmaz (m.258/1)

Teminat — m.259

İhtiyati haciz teminat karşılığında verilir
Teminat tutarı, alacağın ve haksız haczin yol açabileceği zararların tutarı dikkate alınarak belirlenir
İlamla sabit alacaklarda teminat aranmaz (m.259/3)
Teminat türleri: nakit, banka teminat mektubu, taşınmaz rehni, hazine bonosu
Teminat karşılığı borçlu da haczin kaldırılmasını talep edebilir (m.266)

Karar ve İcra Süreci

Mahkeme ihtiyati haciz kararını 10 gün içinde icra dairesine başvurma şartı ile verir (m.261)
Süresinde başvurulmazsa karar kendiliğinden hükümsüz hale gelir
İcra dairesi, kararı uygulayarak borçlunun mallarına haciz koyar
Üçüncü kişilerin ellerindeki mal ve alacaklar için ihtiyati haciz icra emri ile bildirim yapılır

Asıl Dava ve Takibin Süresi — m.264

Alacaklı, ihtiyati haczin icrasından itibaren:

7 gün içinde — borçluya icra takibi başlatmalı (genel haciz yolu, kambiyo senedi, ilamlı takip) veya
Aynı süre içinde dava açmalıdır
Borçlunun yokluğunda yapılan ihtiyati hacizde — borçluya tebligattan itibaren süre işler
Süresinde takip/dava açılmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden kalkar

Borçlunun İtirazı — m.265

Borçlu, kararın kendisine tebliğinden veya öğrenmesinden itibaren 7 gün içinde:

İhtiyati haciz şartlarının bulunmadığı
Yetkisiz mahkeme
Teminatın yetersiz olduğu

iddialarıyla itiraz eder. Mahkeme itirazı duruşma açarak inceler. İtirazın kabulü halinde ihtiyati haciz kalkar.

Tazminat — m.259/3, m.272

İhtiyati haciz haksız çıkarsa (asıl davada alacaklı haksız çıkarsa), borçlu zararını teminattan veya doğrudan alacaklıdan talep edebilir. Tazminat davası bir yıllık zamanaşımına tabidir.

Tebligat ve Hak Düşümü

İhtiyati haciz kararı borçluya tebliğ edilir
İhtiyati haczin icrası sırasında borçlu hazırsa derhal bildirim yapılır
Borçlunun yokluğunda haciz tutanağı tebligata esas tutulur

İhtiyati Haciz vs. İhtiyati Tedbir

İhtiyati haciz (İİK m.257): Sadece para alacaklarında, malvarlığı üzerine
İhtiyati tedbir (HMK m.389): Para alacağı dışındaki uyuşmazlıklarda — taşınmaz devri yasağı, çekişmeli mal üzerinde tedbir vb.
Para alacağı için ihtiyati tedbir kural olarak verilemez (HMK m.389/2)

İlgili Mevzuat

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257-268, m.272
6100 sayılı HMK m.389-403 (ihtiyati tedbir)
6098 sayılı TBK m.89 (ifa yeri)
6102 sayılı TTK m.4 (görev)
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
6502 sayılı TKHK m.73