Ticari Sır ve Haksız Rekabet — TTK m.55 İhlali ve Yaptırımları 2026

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.54-63, dürüst ticari uygulamalara aykırı davranışları haksız rekabet kapsamında düzenler. m.55, ticari sır ihlalini özel olarak ele alır. Bu rehberde ticari sır tanımı, haksız rekabet eylemleri, hukuki ve cezai talepler açıklanmaktadır.

Ticari Sır Tanımı

Ticari sır kavramı TTK’da doğrudan tanımlanmamıştır; öğreti ve içtihat ile şu unsurlarla tanımlanır:

Genel olarak bilinmeme: İlgili sektörde herkesin kolayca erişebileceği bilgi olmaması
Ekonomik değer: Sırrın korunmasının sahibi için ekonomik fayda sağlaması
Gizlilik tedbirleri: Sahibinin makul gizlilik tedbirleri uygulamış olması (NDA, erişim kontrolü, fiziki güvenlik)
Konu örnekleri: Üretim formülleri, müşteri listeleri, pazarlama stratejileri, fiyatlandırma yöntemleri, iş süreçleri, kaynak kodları

Haksız Rekabet Eylemleri — m.55

TTK m.55 dürüst ticari uygulamalara aykırı sayılan eylemleri tek tek listeler:

(a) Dürüstlüğe aykırı reklamlar ve satış yöntemleri

Yanıltıcı reklam
Karşılaştırmalı reklamda gerçek dışı veya rakipi küçük düşürücü iddialar
Saldırgan satış yöntemleri

(b) Sözleşmeyi ihlale veya feshe yöneltme

Üçüncü kişiyi sözleşmesini ihlal etmeye yöneltmek
Mesleki sırrını açıklamaya teşvik etmek
Çalışanı işverenden işyerine yöneltmek (head-hunting sınırlı uygulama)

(c) Başkalarının iş ürünlerinden yararlanma

Başkasına ait teklif, hesap, plan gibi iş ürünlerinden izinsiz yararlanma
Üçüncü kişilerin iş ürünleri haksız bir tarzda elde edilmiş veya kopyalanmışsa

(d) Üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı ele geçirilmesi (m.55/d)

İş sahibinin kendisine verilmiş veya bunlara erişebilen kimseler tarafından elde edilen ya da öğrenilen üretim ve iş sırlarının kullanılması veya başkalarına bildirilmesi
Çalışanın işten ayrıldıktan sonra eski işverenin sırlarını rakip işyerine taşıması — ihlal niteliği
Sektörel müşteri listeleri, fiyat yapıları, üretim süreçleri kapsam dahilinde

(e) İşletme şartlarına uymama

Çalışma şartlarına uymamak suretiyle dürüst ticari işleyişi bozmak
Kanuni asgari ücretin altında çalıştırma yoluyla maliyet avantajı yaratma

(f) Genel işlem koşullarını dürüstlük dışı kullanma

Yanıltıcı veya makul olmayan koşulları zayıf konumdaki tarafa kabul ettirmek
TBK m.20-25 ile birlikte değerlendirilir

Hukuki Talepler — m.56

Haksız rekabete uğrayan veya uğrama tehlikesi altında olan kişi:

Tespit davası: Eylemin haksız olduğunun tespiti
Men davası: Eylemin durdurulması ve devamının önlenmesi
Ref davası: Hâlihazırda meydana gelen sonuçların ortadan kaldırılması (örn. ürünlerin imhası, reklamın kaldırılması)
Maddi tazminat davası: Uğranılan zararın karşılanması (kâr kaybı, doğrudan zarar)
Manevi tazminat davası: Şahsın kişilik haklarının ihlali halinde
Vekâletsiz iş görme nedeniyle elde edilen menfaatin iadesi (TBK m.526)

İhtiyati Tedbir

HMK m.389-403 uyarınca davadan önce veya dava sırasında:

Haksız rekabet teşkil eden eylemin durdurulması
Reklam, ambalaj, ürün geri çağırma
İnternet sitesinden içerik kaldırma (5651 m.9 yansıması)
Bilgisayarlarda inceleme ve delil tespiti (HMK m.400)

Cezai Sorumluluk — m.62

Haksız rekabet eylemi kasten yapılırsa şikâyete bağlı suç olarak:

Hapis cezası: 2 yıla kadar veya adli para cezası
Tüzel kişiler için TCK m.20/2 ve m.60 uyarınca güvenlik tedbiri
Ticari sır ifşası ayrıca TCK m.239 kapsamında değerlendirilir (4 yıla kadar hapis)

TCK m.239 — Ticari Sır Suçu

“Sıfat veya görevi nedeniyle vakıf olduğu ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişi”
1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası
Sırrın yabancıya verilmesi halinde ceza üçte birden yarıya kadar artırılır
Şikâyete bağlı; tüzel kişi mağdur olabilir

İş Sözleşmesinde Gizlilik ve Rekabet Yasağı

Gizlilik kaydı (TBK m.396): İşçinin işverenin sırlarını saklama yükümlülüğü — sözleşme süresi içi ve sonrası
Rekabet yasağı (TBK m.444-447): Sözleşme sonrası rekabet yasağı yazılı, süre/yer/iş itibariyle sınırlı, makul olmalı
Yazılı şekil, en fazla 2 yıl süre, makul coğrafi alan, somut iş tanımı
Cezai şart geçerli ise TBK m.180-182 hükümleri ile değerlendirilir

Zamanaşımı — m.60

Hukuki talepler için 1 yıl — fiili ve faili öğrendiğinden itibaren
3 yıl hak düşürücü dış süre — fiilin meydana gelmesinden
Suç teşkil eden fiillerde TCK zamanaşımı — bu durumda hukuk davası süresi de uzar

İlgili Mevzuat

6102 sayılı TTK m.54-63
5237 sayılı TCK m.239, m.20, m.60
6098 sayılı TBK m.20-25, m.180-182, m.396, m.444-447, m.526
6100 sayılı HMK m.389-403, m.400
5651 sayılı İnternet Kanunu m.9
6698 sayılı KVKK (kişisel veri yönü)