Marka Tecavüzü Davası: SMK m.29-30 Tedbir ve Tazminat Rehberi 2026

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.29-30, tescilli marka sahibinin marka hakkına yönelik tecavüzlere karşı kullanabileceği hukuki ve cezai koruma yollarını düzenler. Marka, ürünlerin veya hizmetlerin diğerlerinden ayırt edilmesini sağlayan ve tescil edildikten sonra sahibine münhasır kullanım hakkı tanıyan bir sınai mülkiyet hakkıdır.

Marka Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller (SMK m.29)

Aşağıdaki fiiller marka hakkına tecavüz sayılır:

(a) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı SMK m.7’de belirtilen şekillerde kullanmak
(b) Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle, markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği halde, tecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal etmek, ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunmak
(c) Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek

Marka Sahibinin Münhasır Hakları (SMK m.7)

Marka sahibinin izni olmaksızın üçüncü kişilerin aşağıdaki fiilleri yapması yasaklanmıştır:

Tescilli marka ile aynı olan herhangi bir işaretin, tescil kapsamına giren mal veya hizmetlerle aynısı için kullanılması
Tescilli marka ile aynı veya benzer olup, tescilli markanın kapsadığı mal/hizmetlerle aynı veya benzer mal/hizmetler için kullanıldığı durumda, halk tarafından karıştırılma ihtimali bulunması
Türkiye’de ulaşılan tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın elde edilmesine, markanın itibarına zarar verilmesine veya ayırt edici karakterinin zedelenmesine yol açacak şekilde kullanılması

Tecavüz Halinde Açılabilecek Davalar (SMK m.149-150)

Marka sahibi, tecavüz halinde aşağıdaki davaları açabilir:

Tespit davası: Tecavüzün varlığının veya yokluğunun tespiti
Men davası: Tecavüzün durdurulması
Ref’i davası (tecavüzün giderilmesi): Tecavüz sonuçlarının ortadan kaldırılması
Maddi tazminat davası: Yoksun kalınan kazanç dahil maddi zararın tazmini
Manevi tazminat davası: Marka itibarına verilen zararın tazmini
İmha ve el koyma: Tecavüzde kullanılan araç ve ürünlerin imhası
Hükmün ilanı: Mahkeme kararının kesinleşme sonrası gazetede yayımlanması

Yoksun Kalınan Kazanç Hesabı (SMK m.151)

Maddi tazminat hesabında üç alternatif yöntem öngörülmüştür; davacı en lehine olanı seçer:

(a) Hak sahibinin marka tecavüzü olmasaydı elde edebileceği muhtemel gelir
(b) Tecavüz edenin markayı kullanmak suretiyle elde ettiği net kazanç
(c) Tecavüz eden, marka sahibinden lisans alarak markayı kullansaydı ödemesi gerekecek lisans bedeli

Görevli ve Yetkili Mahkeme

SMK uyuşmazlıkları için görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi‘dir (SMK m.156). Bu mahkemelerin bulunmadığı yerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme; davalının yerleşim yeri, tecavüz fiilinin gerçekleştiği yer veya tecavüzün etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir.

İhtiyati Tedbir (SMK m.159)

Marka tecavüzü davalarında ihtiyati tedbir, HMK m.389 yanı sıra SMK m.159’a göre alınır. Tedbir; tecavüzlü ürünlerin satılmasının durdurulması, gümrükten geçişinin engellenmesi, depolarda muhafaza altına alınması, internet sitesinin yayından kaldırılması şeklinde olabilir. Tedbir kararı için marka tescil belgesinin ibrazı ve tecavüzün yaklaşık ispatı yeterlidir.

Gümrükte Marka Koruması

4458 sayılı Gümrük Kanunu m.57 ve Gümrük Yönetmeliği m.105 uyarınca marka sahibi, taklit ürünlerin gümrükten geçişini engellemek için başvuruda bulunabilir. Başvuru kabul edildikten sonra şüpheli ürün tespit edildiğinde gümrük idaresi geçici olarak alıkoyma kararı verir; marka sahibi 10 iş günü içinde dava açmazsa malların serbest dolaşımına izin verilir.

Marka Tecavüzünün Cezai Yaptırımı (SMK m.30)

“Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Şikayete bağlı suçtur; şikayet süresi altı aydır (TCK m.73).

Etiket veya Ambalajdan Marka Çıkarma (SMK m.30/2)

“Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisi olmadan kaldıran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Bu hüküm, paralel ithalat ve grey market durumlarında özel önem taşır.

Marka Hakkı Üzerinde Yetkisiz Tasarrufta Bulunma (SMK m.30/3)

“Yetkisi olmadığı halde başkasına ait marka hakkı üzerinde devretmek, lisans veya rehin vermek suretiyle tasarrufta bulunan kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

Tüzel Kişinin Sorumluluğu (SMK m.30/4)

Bu fiillerin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, fiilden organlar veya temsilciler sıfatıyla katılanlar hakkında ceza uygulanır; ayrıca tüzel kişi hakkında TCK m.60 uyarınca güvenlik tedbirleri (faaliyet izninin iptali, müsadere) uygulanabilir.

Etkin Pişmanlık (SMK m.30/7)

“Yukarıda sayılan suçlardan dolayı cezaya hükmedebilmek için işlenen fiilin başkasına ait marka hakkına tecavüz teşkil ettiğinin marka sahibi tarafından bu Kanun hükümlerine göre tescilli olduğunun anlaşılması gerekir.” Bu hüküm; marka sahibinin başvuruda bulunması ve marka tescilinin kanıtlanması ön şartlarına işaret eder.

Zamanaşımı

Marka tecavüzünden doğan tazminat istekleri, TBK m.72 uyarınca öğrenmeden itibaren iki yıl, her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Cezai zamanaşımı, suç türüne göre TCK m.66’ya göre belirlenir; üst sınır 3 yıl olan suçlar için zamanaşımı 8 yıldır.

İlgili Mevzuat

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7 (münhasır haklar)
6769 sayılı SMK m.29-30 (marka tecavüzü, ceza)
6769 sayılı SMK m.149-152 (hukuk davaları, tazminat)
6769 sayılı SMK m.156, m.159 (görev, ihtiyati tedbir)
4458 sayılı Gümrük Kanunu m.57 (gümrükte koruma)
6098 sayılı TBK m.72 (zamanaşımı)