İflasta Alacaklıların Sırası: İİK m.206 Sıra Cetveli Rehberi 2026
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.206, iflas masasındaki paylaşımda alacaklıların hangi sıraya göre tatmin edileceğini düzenler. İflas paylaşımı, alacaklıların türü ve niteliğine göre dört imtiyazlı sıra ve bir adi alacaklılar sırası şeklinde örgütlenmiştir. Sıralama hem hukuki güvence hem de sosyal koruma ihtiyaçlarını yansıtır.
Rehinli Alacakların Önceliği (İİK m.151, m.185)
İflas masasının paylaşımına geçmeden önce, üzerinde rehin bulunan mallar satılır ve rehinli alacaklılar rehin değerinden tatmin edilir. Rehin değerini aşan alacak kısmı için adi alacaklı olarak masaya katılırlar. Rehinli alacak iflas masasından önce gelir; bu kuralın hukuki dayanağı ayni hak prensibidir.
İmtiyazlı Alacaklılar (İİK m.206)
İİK m.206 dört imtiyaz sırası belirler:
Birinci Sıra: İşçi Alacakları
Birinci sırada şunlar bulunur:
- İşçilerin, iş ilişkisine dayanan ve iflasın ilanından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş ihbar ve kıdem tazminatları dâhil alacakları
- İşçilerin iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle uğradığı zararlar
- İşverenler tarafından, kanun hükümlerine dayanılarak yardım sandıklarına veya benzeri kurumlara yapılması gereken ödemeler
- İflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde tahakkuk etmiş olan iş ilişkisinden doğan alacaklar
İşçi alacakları en yüksek imtiyaz sırasında yer almakla, sosyal devlet ilkesinin somut yansımasıdır.
İkinci Sıra: Velayet ve Vesayet Alacakları
“İflasın açılmasından önceki son bir yıl içinde, müflisin velayet ve vesayet hükümlerine göre koruyup gözettiği kişilerle adı geçen kişilerin müflisten olan alacakları, velayet veya vesayet hükümlerine dayanan alacaklar.” Bu sırada koruma altındaki kişilerin (küçükler, kısıtlılar) hakları korunur.
Üçüncü Sıra: Özel Kanunlara Göre İmtiyazlı Alacaklar
Özel kanunlara göre imtiyazlı sayılan alacaklar bu sıradadır. Örnekler:
- Sosyal Sigortalar Kurumu prim alacakları (5510 sayılı Kanun)
- Tıbbi giderler ve hekim alacakları
- Mülk sahibinin son altı aylık kira alacakları (TBK çerçevesinde)
- Bazı tarımsal kredi kurumlarının alacakları
Dördüncü Sıra: Adi Alacaklılar
İmtiyazlı sıraların dışındaki tüm alacaklar dördüncü sırada yer alır. Adi alacaklılar, ödenmemiş ücret/maaş alacakları (bir yıllık imtiyaz sınırı dışı), ticari alacaklar, sözleşme alacakları, kamu alacakları (özel imtiyaz olmayanlar) gibi tüm diğer alacaklar bu sırada birikir. Sıra içerisinde alacak miktarına orantılı (garameten) paylaşım yapılır.
Devlet Alacaklarının Durumu
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde Devlet’in vergi ve diğer kamu alacakları, iflas masasında özel bir sıra alır. AATUHK m.21, kamu alacaklarının imtiyazlı sırasını düzenler; ancak iflasla rekabette İİK m.206 sıra cetveli ile uyumlu uygulanır. Vergi alacakları genellikle üçüncü sıraya yakın bir konumda yer alır.
Sıra Cetvelinin Düzenlenmesi (İİK m.232-235)
İflas idaresi, alacaklıların başvurularını inceledikten sonra sıra cetveli düzenler. Sıra cetveli iki ana bölümden oluşur: alacakların kabulüne ilişkin karar ve hangi sırada ne kadar ödeme yapılacağı. Sıra cetveli, ilan edildikten itibaren 15 gün içinde itiraz konusu yapılabilir.
Sıra Cetveline İtiraz Davası (İİK m.235)
“Alacağı kabul edilmemiş veya tertibine itiraz edilen alacaklı, ilanın yapıldığı tarihten itibaren onbeş gün içinde iflas idaresine karşı davasını ikame etmeye mecburdur. Bu süre içinde dava açılmamış olursa, kabul edilen alacak ile sıra hakkında verilen karar kesinleşir.”
Dava, iflas işlemlerinin yürütüldüğü icra mahkemesinde açılır. Görevli mahkeme, sıra cetvelindeki esas uyuşmazlığa göre Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret olabilir; ticari işletme iflasında genellikle Asliye Ticaret yetkilidir.
Birinci Sıra İçindeki Sıralama
İşçi alacakları birinci sırada yer alsa da, son bir yıllık sınırlamayı aşan kıdem tazminatı ve diğer alacaklar adi alacaklılar (dördüncü sıra) ile birlikte değerlendirilir. Bir yıl sınırı, iflasın ilanı tarihinden geriye sayılarak hesaplanır. Bu nedenle uzun süredir çalışan işçilerin yıllar boyunca biriken alacaklarının tamamı birinci sırada değerlendirilmez.
Hapis Hakkı (TMK m.950-953)
İflas masasındaki bazı mallar üzerinde hapis hakkı bulunan alacaklılar (örneğin nakliyeci, vekil, yatak/handa konaklayan kişinin eşyasını alıkoyan otelci) hapis hakkını ileri sürerek alacaklarını öncelikle tatmin edebilirler. Hapis hakkı sahibi rehinli alacaklı gibi davranır; mal değerinden öncelikle tatmin edilir.
Uluslararası İflasta Sıra
5718 sayılı MÖHUK m.16, yabancı iflas kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizini düzenler. Yabancı iflasın Türkiye’de tanınması halinde, Türk alacaklılarının korunması için yerel sıra cetveli kuralları uygulanabilir. UNCITRAL Sınır Aşan İflas Model Kanunu Türkiye’de henüz tam uyarlanmamıştır; ancak ikili anlaşmalar yoluyla işbirliği sağlanır.
Konkordatoda Alacakların Sırası
İflas yerine konkordato sürecinde de sıralama farklı işler. İİK m.308/c çerçevesinde imtiyazlı alacaklar tam ödenir; rehinli alacaklar rehin değerine göre tatmin edilir; diğer alacaklar konkordato projesinde belirlenen oran üzerinden ödenir. Konkordato projesi, mahkemece tasdik edildikten sonra tüm alacaklıları bağlar.
İflasın Sonuçları (İİK m.184-201)
İflasın açılmasıyla birlikte müflisin tüm tasarruf yetkisi sona erer (m.191); icra takipleri durur (m.193); vadeleri gelmemiş alacaklar muaccel sayılır (m.195); iflas alacaklarının zamanaşımı durur. Alacakların paylaşımı, sıra cetveli kesinleştikten sonra iflas idaresince yapılır ve son hesap verme ile iflas tasfiyesi sona erer.
İlgili Mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.184-251 (iflas hükümleri)
- 2004 sayılı İİK m.206 (sıra cetveli)
- 2004 sayılı İİK m.232-235 (sıra cetvelinin düzenlenmesi ve itiraz)
- 6183 sayılı AATUHK m.21 (kamu alacakları)
- 4857 sayılı İş Kanunu (iş alacakları kavramı)
- 4721 sayılı TMK m.950-953 (hapis hakkı)