Kripto Borsalarının Türkiye’deki Yasal Durumu: Kullanıcı Bilgilendirmesi

Yurt dışı merkezli kripto varlık platformlarının Türkiye’deki kullanım çerçevesi 26/6/2024 tarihli 7518 sayılı Kanunla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa eklenen hükümler ile şekillenmektedir. 7262 sayılı Kanun, MASAK düzenlemeleri ve Merkez Bankasının 2021 tebliği hâlâ yürürlüktedir; ancak asıl çerçeveyi bugün SPK izni ve denetimi belirler. Bu sayfa yatırım tavsiyesi içermez.

Yasal çerçeve: 7262, MASAK ve TCMB tebliği

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, 5549 s. Kanun m.2/d’deki “Cumhurbaşkanınca belirlenen diğer alanlarda faaliyet gösterenler” ibaresi kapsamında ikincil düzenlemeyle MASAK yükümlüsü sayılmıştır; bu ibare Kanun metninde doğrudan yer almaz. TCMB’nin 16/04/2021 tarihli tebliği kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanımına sınırlama getirmiştir.

Borsa hesabı KYC ve veri koruma

6698 s. KVKK m.5, m.12 ışığında kimlik ve işlem verileri belirli amaçlarla işlenir; 5549 s. Kanun m.3 müşterinin tanınması ödevini düzenler.

P2P işlemler ve banka blokesi

P2P işlemlerde fonun kaynağı ve karşı tarafın suç geliri ile irtibatı banka tarafından sorgulanabilir; bu süreçte 5549 s. Kanun m.19/A (işlemin yedi iş günü süreyle ertelenmesi) ve banka iç prosedürleri uygulanır.

Vergi yükümlülükleri

Kripto varlık alım-satımına özgü ayrı bir vergi rejimi henüz Türkiye’de tam yasalaşmamıştır; ancak ticari mahiyet kazanması hâlinde 193 s. GVK m.37, m.80, m.82 kapsamında değerlendirme mümkündür.

Hesap kapatma ve fon iadesi uyuşmazlıkları

Sözleşme şartları, MÖHUK m.40 (milletlerarası yetki) ve m.24 vd. (uygulanacak hukuk) kuralları ile 6502 s. TKHK’nun ilgili olduğu hâlde tüketici mahkemesi yolu birlikte değerlendirilir.

Sahte kripto borsası klon siteleri

Klon site ve sahte uygulamalar TCK m.158/1-f, m.245 kapsamında değerlendirilir; 5651 s. Kanun m.8/A erişim engeli sağlanabilir.

Mağdur hakları ve süreç

Suç duyurusu, MASAK ihbarı, banka itirazı ve özel hukuk talepleri birlikte yürütülebilir.

7518 Sayılı Kanun Sonrası İzin Rejimi ve Geçiş Hükümleri

Kripto varlık platformlarının Türkiye’deki hukuki konumu 2024’te kökten değişti. 26/6/2024 tarihli 7518 sayılı Kanunla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa eklenen hükümler, bu alanı MASAK ve tebliğ düzeyinden çıkarıp SPK izni ve denetimine bağladı.

İzin zorunluluğu ve TÜBİTAK kriteri

SPKn m.35/B/1: “Kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Kuruldan izin alınması zorunlu olup, bunlar münhasıran Kurulca belirlenecek faaliyetleri yerine getirir.” Pay devirlerinde de Kurul izni şarttır; bu hükme aykırı devirler pay defterine kaydolunmaz ve yapılan kayıtlar hükümsüzdür. Ayrıca m.35/B/2 uyarınca kuruluş veya faaliyet izni verilebilmesi için bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı bakımından TÜBİTAK’ın belirleyeceği kriterlere uygunluk aranır.

Geçiş takvimi: bir ay, üç ay, altı ay

SPKn Geçici m.11 mevcut oyuncular için kesin bir takvim koydu. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olanlar, bir ay içinde Kurula başvurarak ya faaliyet izni için gerekli başvuruları yapacaklarını ya da müşteri hak ve menfaatlerini zarara uğratmadan üç ay içinde tasfiye kararı alacaklarını ve tasfiye sürecinde yeni müşteri kabul etmeyeceklerini beyan etmek zorundaydı. Kurula yapılan başvurular Kurul internet sitesinde ilan edilir; tasfiyeye giden kuruluşlar durumu internet sitelerinde duyurmak ve müşterilerine elektronik posta, kısa mesaj ve telefon gibi araçlarla bildirmek zorundadır.

Kullanıcı açısından en önemli hüküm Geçici m.11/2’dir: tasfiyeye gitmeyi tercih eden ya da süresinde Kurula başvurmayan kuruluşlarda hesabı bulunan müşterilerin transfer taleplerinin yerine getirilmemesi, m.109/A kapsamında izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti suçunu oluşturur. Yani “platform çekimi durdurdu” şikâyeti, bu ihtimalde doğrudan bir suç isnadına dayanak oluşturur; uyuşmazlıkta ayrıca genel hükümler uygulanır.

Yurt dışında yerleşik platformlar ve kripto ATM’ler

Geçici m.11/4: yurt dışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcıları, SPKn m.99/A/1’de belirtilen şekilde Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içinde sonlandırır. Geçici m.11/5 ise kripto varlıkları nakde veya nakdi kripto varlığa çevirmeye imkân veren Türkiye’de yerleşik ATM ve benzeri cihazların faaliyetlerinin yine üç ay içinde sonlandırılmasını, sonlandırmayanların mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idarelerce kapatılmasını öngörür. Bu yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında m.99/A ve m.109/A uygulanır.

İzin almış olmak devlet güvencesi anlamına gelmez

Kullanıcı beklentisini doğru kurmak bakımından iki hüküm kritiktir. SPKn m.35/C/4: “Platformlara Kurul tarafından faaliyet izni verilmiş olması, işlemlerin kamunun güvencesi altında olduğu anlamına gelmez.” Aynı fıkra devamla, kripto varlıkların SPKn m.82’deki yatırımcı tazmin hükümlerine tabi olmadığını belirtir. M.35/C/6 uyarınca bankalarda saklanan kripto varlıklar ile bu kapsamdaki nakitler 5411 sayılı Kanunun 63 üncü maddesindeki mevduat sigortasına da tabi değildir.

Buna karşılık iki koruma gerçektir: m.35/C/7 uyarınca müşteri nakit ve kripto varlıkları platformun malvarlığından ayrıdır ve platformun borçları nedeniyle, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez; m.35/C/1 uyarınca da platformun müşterilerine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartı geçersizdir.

Kullanıcının pratik kontrol listesi

Bir platformla çalışmadan önce doğrulanması gerekenler: platformun SPK tarafından yayımlanan izinli kuruluşlar listesinde yer alıp almadığı; yurt dışında yerleşikse Türkiye’ye yönelik faaliyetini sonlandırıp sonlandırmadığı; müşteri nakitlerinin bankada, kripto varlıkların yetkilendirilmiş saklama kuruluşunda tutulup tutulmadığı (m.35/C/6); ve kullanıcı sözleşmesinde sorumluluğu sınırlayan bir kayıt bulunup bulunmadığı. Çekim talebi karşılanmıyorsa, dosya yalnızca özel hukuk alacağı olarak değil m.109/A ve Geçici m.11/2 kapsamında da değerlendirilmelidir.

Mevzuat metni: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.35/B, 35/C, 109/A ve Geçici m.11.

Sıkça Sorulan Sorular

Kripto borsaları Türkiye’de yasak mı?

Soru bugün izin rejimi üzerinden cevaplanır. 26/6/2024 tarihli 7518 sayılı Kanunla kripto varlık hizmet sağlayıcılığı SPK iznine bağlanmıştır; izinsiz faaliyet SPKn m.109/A uyarınca suçtur. Yurt dışında yerleşik sağlayıcıların Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini sonlandırma yükümlülüğü SPKn Geçici m.11/4 ile getirilmiştir. Ödeme aracı olarak kripto kullanımı ise 2021 tarihli Merkez Bankası tebliğiyle sınırlandırılmıştır.

KYC zorunlu mu?

7262 s. Kanun ve MASAK düzenlemeleri çerçevesinde kimlik tespiti yapılır.

P2P işlem nedeniyle hesap blokesi?

Banka risk değerlendirmesi sonucu olabilir; itiraz ve sulh-mahkeme yolları açıktır.

Klon site mağduruyum, ne yapayım?

Suç duyurusu, banka itirazı ve Siber Güvenlik Başkanlığı üzerinden erişim engeli süreçleri başlatılabilir.

Vergi beyanı şart mı?

Ticari mahiyet ve süreklilik varsa GVK kapsamında ele alınır; mali müşavir görüşü önerilir.

Yurt dışı borsada uyuşmazlık?

MÖHUK çerçevesinde yetki ve uygulanacak hukuk belirlenir.

İlgili Çalışma Alanları

Yasal Uyarı: Bu sayfadaki bilgiler 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.55 ve TBB Reklam Yasağı Yönetmeliği uyarınca yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; reklam değildir, hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut bir uyuşmazlık için avukata danışınız.

Konuya İlişkin Yargı Kararları

Yurt dışı merkezli kripto borsalarına ilişkin Türk yargısının içtihadı sınırlıdır ve sürekli gelişmektedir; somut bir uyuşmazlıkta güncel kararların ayrıca araştırılması gerekir. Aşağıda konuyla ilgili genel bilgi verilmiştir; atıf yapılmadan önce karar metninin münferiden incelenmesi şarttır.

BAM — Kripto Varlık Uyuşmazlıkları

Kaynak: Yargı MCP / Bedesten Birleşik Arama (Yargıtay, Danıştay, Bölge Adliye Mahkemesi, Yerel Hukuk Mahkemeleri) ve AYM Kararlar Bilgi Bankası. Listede yer alan kararlar; “kripto varlık”, “kripto para”, “bitcoin”, “sanal para”, “blockchain”, “USDT” gibi tam ifadelerin geçtiği kamuya açık içtihat metinleridir.