Maltepe’de Şirket Hukuku: Aile Şirketleri, Ortaklık Payı ve Devir İşlemleri

Maltepe’de şirket hukuku sorularının önemli bir bölümü, büyük kurumsal yapılardan çok aile içinden gelen ortaklıklardan doğar. Sahil kuşağındaki kafe ve restoranlar, mahalle ölçeğindeki sağlık ve eğitim hizmetleri, inşaat ve tadilat işleri ile küçük ticaret firmaları genellikle birkaç ortaklı limited şirket olarak kurulur. Ortaklar arasındaki ilişki yıllar içinde değiştiğinde ise esas sözleşme, pay devri ve yönetim yetkisi gibi başlıklar uyuşmazlığa dönüşebilir. Bu sayfa, o tür durumlarda başvurulan genel hukuki yolları özetler.

Aile şirketinde ortaklığın devri ve veraset

Bir ortağın vefatı hâlinde payı mirasçılara geçer; ancak limited şirkette mirasçıların ortaklık sıfatını kazanması esas sözleşmedeki hükümlere ve genel kurul kararlarına bağlı olabilir. Anonim şirkette ise nama yazılı payın devri ve bağlı nama yazılı pay kayıtları ayrıca incelenmelidir (TTK m.490 vd., m.493 vd.). Mirasçılar arasında şirket paylarının paylaştırılması, miras hukuku ile şirketler hukukunun birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Pay devri sözleşmesinde dikkat edilen noktalar

• Limited şirkette devir sözleşmesinin yazılı olması ve noter tarafından onaylanması gerekir; genel kurul onayı da aranır (TTK m.595).
• Pay defterinin ve ortaklar listesinin güncellenmesi, devir tamamlandıktan sonra ticaret siciline bildirim yapılması önem taşır.
• Devralanın şirket borçlarına ilişkin durumu, devir öncesi dönemde doğan yükümlülükler ve şirket kefaletleri sözleşmede açıkça yazılmalıdır.
• Devreden ortağın rekabet yasağına tabi olup olmayacağı ve süresi taraflarca belirlenmelidir.

Ticari davalar ve arabuluculuk

Şirket alacağına veya zararına ilişkin davalar ticari dava niteliğinde ise asliye ticaret mahkemesinde görülür (TTK m.4, m.5). Para alacağı ve tazminat davalarında önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A). Yetki, kural olarak davalının yerleşim yerine göre belirlenir (HMK m.6); sözleşmedeki ifa yeri hükümleri (HMK m.10) ayrıca değerlendirilir. Maltepe’de faaliyet gösteren bir işletmenin davası açılırken, ilçenin bağlı olduğu yargı çevresi dava dilekçesi hazırlanmadan önce doğrulanır.

Ortaklıktan çıkma ve haklı sebeple fesih

Ortaklar arasındaki güven ilişkisi bozulduğunda, haklı sebeple şirketin feshi gündeme gelebilir. Anonim şirketlerde bu yol TTK m.531’e, limited şirketlerde TTK m.636’ya dayanır. Mahkeme, feshin son çare olduğunu gözeterek önce daha hafif çözümlerin, örneğin payın bedelinin ödenerek ortağın ayrılmasının mümkün olup olmadığını araştırır. Bu nedenle fesih talebi hazırlanırken şirketin mali durumu, ortakların beklentisi ve alternatif çözümler birlikte ele alınır.

Hizmet kapsamı

• Limited ve anonim şirket kuruluşu ile esas sözleşme değişiklikleri
• Sermaye artırımı ve azaltımı, tür değiştirme, birleşme ve bölünme
• Yönetim kurulu, müdür atama ve azil işlemleri; imza yetkisi düzenlemeleri
• Ortaklar arasındaki kâr payı, hesap ve bilgi alma uyuşmazlıkları (TTK m.437, m.438 özel denetim talebi dâhil)
• Ticari sözleşmelerin hazırlanması; alacak takibi ve itirazın iptali davaları
• Şirketlerde kişisel veri uyumu

Mahalle ölçeğindeki işletmelerde ortak sorunlar

Maltepe’de sahil kuşağına yakın ticarethanelerde, yerel hizmet işletmelerinde ve inşaat sektörü ile bağlantılı küçük firmalarda ortaklar çoğu zaman akraba veya uzun süredir tanıdık kişilerden oluşur. Bu sebeple ortaklık sözleşmesi yazılı olarak yapılmamış, kâr paylaşımı sözlü anlaşmaya dayanmış olabilir. Sözlü anlaşmalar ispat bakımından zayıftır; ancak şirket kayıtları, banka hareketleri ve yazışmalar ile ortaklık ilişkisi ve payların niteliği ortaya konabilir.

Ortakların kendi aralarında yaptıkları sözleşmeler, şirketin esas sözleşmesine aykırı hükümler içeriyorsa şirket bakımından sonuç doğurmayabilir. Bu yüzden hem esas sözleşmenin hem de ortaklar arası sözleşmenin birlikte okunması, bunların birbiriyle uyumlu hâle getirilmesi gerekir.

Şirketin tasfiyesi ve sona ermesi

Şirket, sona erme sebeplerinden biri gerçekleştiğinde tasfiye sürecine girer (TTK m.529 vd.). Tasfiye memurları atanır, alacaklılara ilan yapılır, mal varlığı paraya çevrilerek borçlar ödenir ve kalan tutar ortaklara dağıtılır. Tasfiye tamamlanmadan ortaklara dağıtım yapılması, alacaklılar bakımından sorun yaratabilir. Süreç sonunda şirketin ticaret sicilinden terkini yapılır.

Sıkça sorulan sorular

Maltepe’de küçük bir limited şirketin ortağı, diğer ortakların izni olmadan payını satabilir mi?

Kural olarak hayır. Limited şirkette pay devri, noter onaylı yazılı sözleşme ve genel kurulun onayı ile geçerli hâle gelir. Esas sözleşmede devri daha da sıkılaştıran veya serbestleştiren hükümler bulunabilir; her iki durumda da kanuna aykırı olmaması gerekir.

Ortak şirketten ayrılmak isterse payının karşılığını alabilir mi?

Ortağın çıkması veya çıkarılması, esas sözleşmedeki düzenlemeye ve kanundaki şartlara bağlıdır. Payın değeri, çoğu zaman bilirkişi incelemesi ile belirlenir. Değerleme yöntemi taraflar arasında uyuşmazlık konusu olabilir.

Aile şirketinde yönetim yetkisi bir kişide toplanmışsa diğer ortaklar ne yapabilir?

Ortaklar bilgi alma ve inceleme haklarını kullanabilir; belirli şartlarla özel denetim isteyebilir ve gerekirse genel kurul kararına karşı iptal davası açabilir. Yönetimin kanuna veya esas sözleşmeye aykırı işlemleri hâlinde sorumluluk davası da gündeme gelebilir.

Şirketin alacağı için hangi yol izlenir?

Alacak belgeye veya kambiyo senedine dayanıyorsa icra takibi yolu denenebilir (İİK m.167 vd.). Borçlu itiraz ederse itirazın iptali veya kaldırılması yoluna başvurulur (İİK m.67, m.68). Ticari alacakta arabuluculuk şartı ayrıca kontrol edilir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.