Sultangazi’de Ortaklık İlişkileri, Genel Kurul ve Alacak Takibi

Sultangazi’de ticari yaşam; mahalle çarşıları, tekstil ve gıda ağırlıklı atölyeler, inşaat malzemesi satış yerleri ve hizmet işletmeleri etrafında şekillenir. Bu işletmeler sıklıkla iki ya da üç kişilik ortaklıklarla çalışır. Ortaklar arasındaki iş bölümü, kâr paylaşımı ve karar alma biçimi yazılı belgeye bağlanmadığında, işletme büyüdükçe uyuşmazlık riski artar. Sayfa, bu tür işletmeler için ortaklar arası sözleşmeden genel kurul uygulamasına ve alacak takibine uzanan başlıkları özetler.

Ortaklar sözleşmesi neden ayrıca düzenlenir?

Esas sözleşme ticaret siciline tescil edilir ve herkes tarafından incelenebilir. Ortakların kendi aralarındaki ilişkileri, örneğin kimin ne kadar emek vereceğini, kimin hangi harcamada onay alacağını veya ayrılma hâlinde payın nasıl değerleneceğini düzenleyen ayrı bir ortaklar sözleşmesi ise tescil edilmez. Bu sözleşme ortaklar bakımından bağlayıcıdır; ancak esas sözleşmeye ve emredici hükümlere aykırı olamaz.

Genel kurul toplantısı nasıl yapılır?

Limited şirkette genel kurul toplantıya çağrı usulüne uygun yapılmalı, gündem belirtilmeli ve karar nisabı gözetilmelidir. Anonim şirkette toplantı ve karar nisapları TTK m.418 ve devamında düzenlenmiştir; esas sözleşme değişikliği gibi önemli konularda ağırlaştırılmış nisap uygulanır (TTK m.421). Toplantı tutanağı ve hazirun cetveli imzalanmazsa karar sonradan tartışılabilir. Kanuna ve esas sözleşmeye aykırı kararlar için toplantıdan itibaren üç ay içinde iptal davası açılabilir (TTK m.445).

Ticari kira ve işyeri sorunları

Çarşı bölgesindeki işletmelerde işyeri kirası en önemli sabit giderdir. Kira sözleşmesinde tarafın şirket mi yoksa ortağın şahsı mı olduğu, kira bedelinin artış şekli ve tahliye şartları açıkça yazılmalıdır. Belirli süreli kira sözleşmesinin süre bitiminde kendiliğinden uzaması ve kiralayanın sona erdirme hakkı Türk Borçlar Kanunu’nun kira hükümlerine tabidir (TBK m.347). Kira davalarına sulh hukuk mahkemesi bakar; şirketin asıl ticari alacakları ise asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Alacak takibinde pratik başlıklar

Fatura ve irsaliyeler, karşı tarafın kaşe veya imzasıyla teslim edildiğinde ispat gücü artar.
Senet ve çekte vade, ibraz süresi ve cirolar kontrol edilmelidir; çekte başvuru hakkı zamanaşımı üç yıldır (TTK m.814).
Borçlunun malvarlığına ilişkin bilgi, takip öncesinde ve takip sırasında toplanmalıdır.
Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk şartı unutulmamalıdır (TTK m.5/A).
Borçlu itiraz ederse süreler dikkatle takip edilmelidir (İİK m.67, m.68).

Mahkeme ve yetki

Asliye ticaret mahkemesi, ticari davalarda görevlidir. Yetki bakımından davalının yerleşim yeri veya şirket merkezi belirleyicidir (HMK m.6). Sultangazi ilçesinde bulunan taraf için ilçenin bağlı olduğu adliye bilgisi, dava açılmadan önce adalet.gov.tr kaynaklarından doğrulanır; bu sayfada adliye adı belirtilmemiştir.

Atölye ve çarşı işletmelerinde şirket yönetimi

Birçok yerel işletmede müdür ya da yönetim kurulu üyesi aynı zamanda ortaktır. Böyle bir durumda ortaklık sıfatı ile yöneticilik sıfatı birbirinden ayrı düşünülmelidir. Ortak olarak bilgi alma ve kâr payı hakkı vardır; yönetici olarak ise özen ve sadakat yükümlülüğü bulunur. Yöneticinin şirketle işlem yapması veya şirketle rekabet etmesi kanunla sınırlandırılmıştır (TTK m.395, m.396).

Yönetim yetkisi bir kişiye bırakıldığında, diğer ortaklar bu kişinin işlemlerini düzenli olarak denetleyemiyorsa, ortaklar arasında güven sarsılabilir. Bu aşamada genel kurulda yönetici hakkında bilgi talebinde bulunulması, defter ve belgelerin incelenmesi ve gerekirse özel denetim istenmesi (TTK m.438) mümkündür. Yönetim görevinden azil kararı da genel kurulun yetkisindedir; azil sonrası yöneticinin sözleşmeden doğan alacak hakları saklıdır.

Şirketin kapanması ve ortakların durumu

Faaliyetini sürdüremeyen işletmelerde ortaklar şirketi tasfiye edebilir ya da başka bir şirkete devredebilir. Tasfiye öncesinde vergi ve sosyal güvenlik borçlarının, çalışan alacaklarının ve tedarikçi borçlarının durumu belirlenmelidir. Kamu borçlarında yöneticilerin kanundan doğan sorumluluğu söz konusu olabilir; bu nedenle şirketin kapatılması öncesinde ayrıntılı bir borç dökümü çıkarılması yararlıdır.

Bu süreçlerin hiçbirinde tek bir doğru yol yoktur; esas sözleşmedeki düzenleme, ortakların sayısı ve payları ile borçların niteliği sonucu belirler. Kararın tutanağa bağlanması, kayıtların saklanması ve sürelerin takip edilmesi, hangi yol seçilirse seçilsin ortak ihtiyaçtır.

Sıkça sorulan sorular

Ortaklar sözleşmesi yazılı olmazsa ne olur?

Sözleşme yazılı değilse içeriğin ispatı güçleşir. Banka kayıtları, yazışmalar ve tanık beyanları kullanılabilse de bunlar tartışma yaratır. Ticaret şirketlerinde esas sözleşme ise yazılı olmak zorundadır.

Genel kurul kararına karşı kim iptal davası açabilir?

Toplantıda hazır bulunup karara muhalefet şerhi koyduran pay sahipleri, usulsüz çağrı nedeniyle toplantıya katılamayanlar ve yönetim kurulu, kanunda sayılan şartlarla dava açabilir (TTK m.446).

Ortağın payı haciz edilirse şirket ne olur?

Ortağın şahsi borcu nedeniyle payı haczedilebilir; ancak limited şirkette payın satışı, devir şartlarına tabi olduğundan esas sözleşmedeki kısıtlamalar önem taşır. Hacizli payın paraya çevrilmesi ayrıca incelenmelidir.

İşyeri kira sözleşmesini şirket adına yapmak neden önemli?

Kiracı olarak şirketin yazılması hâlinde, kira borcundan şirket sorumlu olur. Ortak adına yapılırsa borç şahsi olur ve şirketin faaliyetinden bağımsız hesaplaşma gerekir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.