Sarıyer’de Plaza Şirketleri, Boğaz Konutları ve Yabancı Çalışanlar Açısından Vergi

Sarıyer, Maslak çevresindeki yüksek katlı iş merkezlerini, İstinye ve Emirgan’dan Tarabya ve Yeniköy’e uzanan Boğaz kıyısındaki konutları ve üniversite yerleşkelerini barındırır. Burada vergi uyuşmazlıkları genellikle büyük hacimli sözleşmeler, ilişkili şirketler arası işlemler, kira gelirleri ve yurt dışından gelen çalışanların vergi statüsü etrafında toplanır. İlçenin mükellef çeşitliliği nedeniyle aşağıda konu başlıkları, mükellef türüne göre ayrılmıştır.

İş merkezlerinde kiracı ve ev sahibi ilişkisi

Plaza ofislerinde kiralama çoğunlukla uzun vadeli, döviz endeksli ve bazen yabancı ana şirket tarafından yürütülen sözleşmelerle yapılır. Kira ödemesi yapan işletme, işyeri kiralarında Gelir Vergisi Kanunu m.94 kapsamında tevkifat yükümlüsü olabilir. Ödemenin yapıldığı kişinin gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olması, tevkifatın gerekip gerekmediğini etkiler. Kira bedeli ile birlikte ödenen aidat, ortak gider ve depozito kalemlerinin vergilendirmesi ise sözleşmedeki ayrıma göre değerlendirilir. Sözleşmenin damga vergisi yönü için damga vergisi sayfasına bakılabilir.

Boğaz hattındaki konutlardan kira geliri

Tarabya, Yeniköy ve İstinye bölgesindeki konutlarını kiraya veren gerçek kişiler, hasılatı Gelir Vergisi Kanunu m.70’teki gayrimenkul sermaye iradı kapsamında beyan eder. Kiracı yabancı uyruklu bir şahıs veya şirket ise ödemenin Türkiye’deki bir hesaba mı yoksa yurt dışına mı yapıldığı, beyan kontrolü sırasında sorulabilir. Kiracının kimliğini ve ödeme kanalını gösteren belgelerin korunması, ileride bir izaha davet yazısı geldiğinde işi kolaylaştırır. Emlak vergisi tarafında ise 1319 sayılı Kanun çerçevesinde beyan edilen değer ve bina vasfı uyuşmazlık konusu olabilir. Konuya ilişkin bilgi emlak vergisi sayfasında yer alır.

Yabancı çalışanlar ve tam mükellefiyet

Sarıyer’deki şirketlerde yabancı uyruklu yöneticiler ve uzmanlar çalışır. Gelir Vergisi Kanunu m.3 ve m.4, Türkiye’de ikametgâhı bulunanları veya bir takvim yılında altı aydan fazla kalanları tam mükellef sayar. Tam mükellefiyet, yurt dışında elde edilen gelirin de Türkiye’de beyan edilmesi anlamına gelebilir. Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının uygulanması, çalışanın hangi ülkede ne kadar kaldığına ve gelirin türüne göre ayrıca incelenmelidir. Bu hesapta gün sayımı sık hata yapılan noktadır; giriş-çıkış tarihleri belgeyle kayda geçirilmelidir.

Grup içi hizmet, lisans ve faiz ödemeleri

Çok uluslu bir şirketin Türkiye iştiraki, yönetim hizmeti, yazılım lisansı veya faiz gibi bedelleri yurt dışındaki merkeze öder. Kurumlar Vergisi Kanunu m.13 uyarınca ilişkili kişilerle yapılan işlemlerin emsallere uygun bedelle yapılması aranır; aksi hâlde kazanç örtülü olarak dağıtılmış sayılabilir. Şirketin borçlanma yapısı ise m.12’deki örtülü sermaye hükmüyle birlikte değerlendirilir. Bu iki hüküm, aynı işlemin farklı vergi sonuçlarını doğurabilir. Bir yazılım şirketinin aldığı lisans bedelinin gerçekten fayda sağlayıp sağlamadığı, hizmetin fiilen alındığına dair belgeyle gösterilmelidir; sadece sözleşme çoğu zaman yeterli sayılmaz. Daha geniş bilgi için transfer fiyatlandırması sayfasına bakılabilir.

Ücret dışı gelir ve beyan düzeni

Üst düzey çalışanlarda ücrete ek olarak hisse opsiyonu, yıllık prim ve araç tahsisi gibi yan hak ve ödemeler söz konusu olabilir. Bunların hangi tarihte ve hangi tutarla ücret sayılacağı, ödemenin şekline göre farklı değerlendirilir. İşveren bunları bordroya eksiksiz yansıtmazsa hem çalışan hem işveren yönünden eksik beyan ve tevkifat sorunu ortaya çıkabilir.

Tarhiyat sonrası yol haritası

İhbarname tebliğinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılabilir (İYUK m.7). Aynı süre içinde tarhiyat sonrası uzlaşma talebinde bulunmak da mümkündür (VUK ek m.1). Büyük ölçekli şirketlerde inceleme sonucu düzenlenen raporlar tarhiyat öncesi uzlaşmaya açık olabilir (VUK ek m.11). Mahkeme kararı sonrası istinaf ve temyiz yolları vardır (İYUK m.45-46); kullanılacak yol için istinaf ve temyiz sayfası incelenebilir. Genel kurguyu görmek için vergi davası sayfası da kullanılabilir.

Sarıyer’de sık sorulan sorular

Yabancı uyruklu çalışanım Türkiye’de yıl boyunca altı ayı doldurmadı; yine de vergi çıkar mı?

Altı ay şartı tek ölçü değildir. Türkiye’de yerleşmiş sayılma, ikametgâh kavramına göre de belirlenir; ayrıca Türkiye’de elde edilen gelir, sınırlı mükellefiyet kapsamında vergilendirilebilir.

Ofis kirasını yurt dışındaki şirket ödüyor; ben tevkifat yapmak zorunda mıyım?

Ödemeyi yapan, kira sözleşmesinin tarafı ve gideri yazan mükellef kimse tevkifat sorumluluğu ona bağlanabilir. Dolayısıyla sözleşme tarafı, fatura ve ödeme kanalı birlikte kontrol edilmelidir.

Yazılım lisansı için yurt dışına yaptığım ödemeyi vergi idaresi örtülü kazanç saydı; itiraz edebilir miyim?

Evet. Emsal bedel analizi, sözleşme, hizmetin alındığını gösteren yazışmalar ve karşı tarafın gerçek bir faaliyet yürüttüğüne ilişkin belgeler dava aşamasında sunulabilir.

Boğaz’daki yalımı yabancı bir şirkete kiraya verdim; kira bedelini dövizle aldım, beyan nasıl yapılır?

Dövizle alınan kirada hangi tarihteki kurun esas alınacağı mevzuata göre belirlenir. Tahsilat dekontları saklanmalı ve çevirme yöntemi her dönemde tutarlı uygulanmalıdır.

Damga vergisi ve sözleşme düzeni

Sarıyer’deki büyük şirketlerde sözleşmeler çoğu zaman yurt dışında hazırlanır ve Türkiye’de sonradan imzalanır. Kâğıda dökülen her sözleşme damga vergisi bakımından ayrıca incelenebilir; nüsha sayısı, imza yeri ve sözleşmenin hangi tarihte düzenlendiği önem taşır. Bedeli belirsiz sözleşmelerde vergi hesabı güçleştiğinden sözleşmede bedelin tespit yöntemini açıkça yazmak ve değişiklik protokollerini zamanında kayda geçirmek yararlıdır. Birden fazla ek protokolü bulunan uzun vadeli sözleşmelerde, her ekin ayrı bir vergi sonucu doğurup doğurmadığı kontrol edilmelidir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.