Güngören’de Miras Hukuku: İşletme, Daire ve Hisse Paylaşımı

Güngören, apartman daireleri, küçük atölyeler ve toptan ticaret yapan işletmelerin iç içe bulunduğu bir ilçedir. Bu nedenle ilçede yaşayan ailelerin miras gündemi çoğu kez yalnız ev ve tapu meselesi olmaz; murisin yürüttüğü bir işletme, dükkân kirası, stok ve ticari borçlar da tereke içinde değerlendirilir. Bu sayfada Güngören’de miras dosyası açılırken karşılaşılan başlıca konular, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu çerçevesinde sade bir dille anlatılmaktadır.

Önce işletmenin ve borçların dökümü çıkarılır

Murisin şahıs işletmesi varsa, ölümle birlikte işletmenin kendiliğinden mirasçılar adına devam ettiği düşünülmemelidir. Ticaret sicili, vergi mükellefiyeti ve kira sözleşmesi gibi kayıtlar ayrı ayrı gözden geçirilir. Mirasçılar işletmeyi sürdürmek ya da tasfiye etmek isteyebilir; hangisinin tercih edileceği, stokların değeri ve açık borçlarla birlikte düşünülmelidir.

Miras reddedilmediği sürece mirasçılar, murisin borçlarından kural olarak müteselsil sorumludur (TMK m.641). Bu nedenle ticari borcu olduğu anlaşılan bir terekede, mirası kabul etmeden önce borç kalemlerinin araştırılması önem taşır. Reddetme iradesi için süre sınırlıdır; süre, mirasçının miras bırakanın ölümünü öğrenmesinden itibaren üç aydır (TMK m.606). Terekenin borca batık olduğu açıkça belli ise ret hükmen gerçekleşmiş sayılır (TMK m.605/2).

Güngören’de yetki ve görev

Miras hukukundan doğan davalarda, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11). Murisin son adresi Güngören ise dava, ilçenin bağlı olduğu adliyedeki ilgili mahkemede görülür. Mirasçılık belgesi talebi, mirasın reddi ve terekenin defterinin tutulması gibi çekişmesiz işler sulh hukuk mahkemesinin görevindedir; mirasçılık belgesinin düzenlenmesi TMK m.598’de yer alır. Tenkis ve muris muvazaasına dayalı tapu iptali davalarında ise genel mahkeme sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi görev yapar.

Hizmet kapsamı

• Mirasçılık belgesinin alınması ve belgeye itiraz
• Mirasın reddi ve terekenin borca batık olduğu durumlarda hükmen ret
• Saklı payı zedelenen mirasçı için tenkis davası
• Muris muvazaası iddiasıyla tapu iptali ve tescil
• Mirasçılar arasında denkleştirme (iade) talepleri
• Miras ortaklığının paylaşım davası ve ortaklığın giderilmesi
• Vasiyetnamenin iptali ve açılması
• Yurt dışında yaşayan mirasçılar ya da yabancı uyruklu murisle ilgili miras işlemleri

Ortak kullanılan daire ve iş yerlerinde dikkat edilecekler

Mirasçıların birden fazla olduğu bir dairede, taşınmaz paylaşım yapılana kadar miras ortaklığının elindedir. Payların ayrı ayrı satılması, kira gelirinin bölüşülmesi ya da bir mirasçının taşınmazı tek başına kullanması gibi konular mirasçılar arasında en sık tartışma çıkaran noktalardır. Bu tür durumlarda önce yazılı bir mutabakat denenir; sonuç alınamazsa sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelir. Kıymet takdiri için bilirkişi incelemesi yapılır ve taşınmaz aynen bölünemiyorsa açık artırma yoluyla satış söz konusu olabilir. Dosyanın başında tapu kaydı, kira sözleşmeleri ve varsa ipotek ya da haciz şerhleri birlikte okunmalıdır.

Süreç nasıl ilerler

1. Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları temin edilir; tapu, banka, araç ve işletme kayıtları listelenir.
2. Terekenin aktif ve pasifi çıkarılır; mirasın kabulü veya reddi kararı süre dolmadan verilir.
3. Mirasçılar arasında anlaşma mümkünse yazılı paylaşma sözleşmesi hazırlanır (TMK m.676). Anlaşma yoksa paylaşım davası açılır.
4. Saklı pay ihlali ya da muvazaa şüphesi varsa belgeler toplanır, dava süreleri hesaplanır.
5. Veraset ve intikal vergisi beyanı ayrıca takip edilir; beyan süreleri kanunda ölümün yeri ve mirasçının ikametine göre dört, altı veya sekiz ay olarak düzenlenmiştir (VİVK m.9).

Mevzuat dayanağı

Yasal miras payları TMK m.495-499’da zümre sistemine göre belirlenir; sağ kalan eşin payı birlikte miras paylaştığı zümreye göre değişir. Saklı pay oranları TMK m.506’dadır. Tenkis davası TMK m.560’a dayanır ve süresi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde mirasın açılmasından itibaren on yıldır (TMK m.571). Vasiyetnamenin iptali TMK m.557-559 arasında düzenlenmiş olup iptal davasında da bir yıllık ve on yıllık süreler söz konusudur. Yabancılık unsuru taşıyan mirasta uygulanacak hukuk 5718 sayılı MÖHUK m.20 ile belirlenir.

Daha geniş bir özet için İstanbul miras avukatı rehberi sayfasına, ilk işlem olan belge için mirasçılık belgesi alma adımları sayfasına bakılabilir.

Sıkça sorulan sorular

Murisin işyeri kirasında kalan borç mirasçılara geçer mi?

Mirasçılar mirası reddetmezse kira dâhil murisin borçlarından sorumlu olabilir. Karar vermeden önce kira sözleşmesi, ödenmemiş bedeller ve varsa icra dosyaları incelenmelidir.

Mirasçılardan biri dükkânı tek başına kullanıyorsa ne olur?

Miras ortaklığında taşınmaz bütün mirasçıların birlikte mülkiyetindedir. Tek başına kullanan mirasçı bakımından kullanım bedeli ve paylaşım talebi dava konusu yapılabilir; somut durum belgelerle incelenir.

Mirasın reddi sonradan geri alınabilir mi?

Süresinde yapılan ret, sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla kayda geçer. Reddin hukuki sonuçları ağırdır; bu yüzden süre dolmadan önce kararın tereke belgeleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Tenkis ile muvazaa davası aynı şey midir?

Hayır. Tenkis, saklı pay sınırını aşan kazandırmaların indirilmesini hedefler; muris muvazaası ise gerçekte bağış olan bir devrin satış gibi gösterilmesi iddiasına dayanır. Dayanak, süre ve ispat yükü farklıdır.

Yurt dışındaki mirasçı da dava sürecine katılabilir mi?

Evet. Vekâlet yoluyla temsil edilebilir; vekâletnamenin düzenlenme biçimi bulunduğu ülkeye göre değişir ve belgelerin yurt dışından hazırlanması zaman alabilir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.