Eyüpsultan’da Dijital Miras: Vefat Sonrası Hesaplar, Fotoğraflar ve Kripto Varlıklar

Eyüpsultan, İstanbul’un tarihî mahallelerini ve geniş mezarlıklarını barındıran, aile bağlarının güçlü olduğu bir ilçedir. Bir yakını kaybeden ailenin ilk gündemi çoğu zaman cenaze işleri ve miras işlemleridir; fakat ardından bir başka soru ortaya çıkar: ölen kişinin telefonu, e-posta hesabı, sosyal medya profili, fotoğraf arşivi, banka uygulaması ve varsa kripto cüzdanı ne olacak? Av. Bilal Alyar bu sayfada, dijital mirasın hukuki çerçevesini ve mirasçıların izleyebileceği yolları anlatır.

Dijital varlıklar da mirasa dâhil midir?

Medeni Kanun’a göre mirasçılar, miras bırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak kazanır; aynî haklar, alacaklar ve diğer malvarlığı hakları doğrudan mirasçılara geçer (TMK m.599). Banka hesabındaki para, kripto varlıklar, alan adı, çevrimiçi satış mağazası ve bu tür ekonomik değeri olan unsurlar, kural olarak terekeye girer. Buna karşılık kişiye sıkı sıkıya bağlı olan haklar ve kişilik değerleri doğrudan mirasçılara geçmez. Çünkü kişilik ölümle sona erer (TMK m.28). Bu ayrım, bir sosyal medya hesabındaki özel yazışmalar gibi konular bakımından önem taşır.

Mirasçılık belgesi: ilk adım

Banka, platform ve diğer kurumlar, hesap sahibinin ölümünden sonra işlem yapmak için mirasçılık sıfatını gösteren bir belge ister. Bu belge, yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh mahkemesince veya noterlikçe verilir (TMK m.598). Belgeyle birlikte nüfus kayıtları ve ölüm belgesi sunulur. Birden fazla mirasçı varsa, paylaşma yapılana kadar mirasçılar terekedeki bütün hak ve borçlara elbirliğiyle sahip olur (TMK m.640). Bu nedenle bir mirasçının tek başına hesabı boşaltması, diğer mirasçıların haklarına karşı uyuşmazlık doğurur.

Tereke korunurken dijital varlıkların listelenmesi

Miras bırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine tereke mallarının korunması için gerekli önlemleri alabilir (TMK m.589). Dijital varlıklar bakımından yapılacak ilk iş, bir envanter çıkarmaktır:

Banka hesapları ve mobil bankacılık uygulamaları.
Kripto borsası hesapları ve cüzdan erişim bilgileri.
E-posta hesapları; çünkü şifre sıfırlama bağlantıları çoğunlukla bu hesaba gider.
Alan adları, internet sitesi ve çevrimiçi mağaza hesapları.
Abonelikler ve otomatik ödeme talimatları.
Fotoğraf ve video arşivleri, bulut depolama alanı.

Kripto varlıklarda özel güçlük

Kripto cüzdanlarda erişim, özel anahtar ya da kurtarma ifadesine bağlıdır. Bu bilgi kimsede yoksa, mirasçıların hukuki hak sahibi olması varlığa teknik erişimi sağlamaz. Bir kripto borsası hesabı ise platformun kullanıcı sözleşmesindeki ölüm hükmüne ve mirasçılık belgesine göre kapatılabilir ya da devredilebilir. Platform yurt dışında yerleşikse, belgelerin yabancı dilde istenmesi veya onaylı tercümesi talep edilmesi süreyi uzatabilir. Mirasçılar, cüzdanın içindeki varlığı kendi başlarına başka adrese aktarmadan önce durumu belgelemeli ve diğer mirasçıları bilgilendirmelidir.

Şifre kullanarak hesaba girmek hukuka uygun mu?

Aile üyeleri çoğu zaman ölen kişinin telefonunu açar veya şifresini bilerek hesaba girer. Bu davranışın hukuki sonucu duruma göre değişir. Mirasçı sıfatı hesabın içindeki özel yazışmaları açmaya otomatik yetki vermez; yetkisiz giriş şüphesi doğabilir. Bilişim sistemine hukuka aykırı girme suçu (TCK m.243) ancak somut olayda yetkinin bulunmadığı sonucuna varılırsa gündeme gelir. Bu belirsizlik nedeniyle, özellikle ticari değeri olan veya diğer kişilere ait bilgi içeren hesaplarda, yetkili merci aracılığıyla ilerlemek daha güvenlidir.

Vefat edenin hatırasına yönelik paylaşımlar

Ölen kişi hakkında internette hakaret içerikli paylaşımlar yapılması mirasçıları rahatsız edebilir. Kanun, bir kimsenin öldükten sonra hatırasına hakaret edilmesini ayrı bir suç olarak düzenler (TCK m.130). Ayrıca ölen kişiye ait fotoğrafların ve videoların izinsiz yayılması, yakınları açısından manevi zarara yol açabilir. Kaldırma talebi platforma yapılabilir; gerekirse mahkemeden tedbir istenebilir.

Mirasçılar arasında yazılı düzen kurmak

Dijital varlıklar kimi zaman duygusal bir değer taşır: fotoğraflar, yazışmalar, aile arşivi. Mirasçılar bu içeriklerin kime kalacağını, kopyalarının nasıl paylaşılacağını ve hesapların ne zaman kapatılacağını yazılı bir protokolle düzenleyebilir. Ekonomik değeri olan hesaplar için ise paylaşım, tereke defterine ve mirasçılık belgesindeki paylara göre yapılır. Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi veya miras paylaşımı davası gündeme gelir. Bu davalarda dijital varlıkların bilirkişi tarafından değerlendirilmesi gerekebilir.

Hayattayken yapılabilecekler

Dijital mirasın sorunsuz geçmesi için kişinin sağlığında bazı önlemler alması mümkündür. Hesapların bir listesinin saklanması, güvenli bir yerde erişim bilgisinin bırakılması ve platformların sunduğu “yedek kişi” ya da “miras kişisi” gibi özelliklerin kullanılması bunlar arasındadır. Kripto varlığı olan kişiler için kurtarma ifadesinin kimin erişebileceği biçimde saklanacağı özellikle önemlidir. Bu bilgilerin vasiyetname içinde açıkça yazılması ise güvenlik riski doğurduğu için dikkatle değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Mirasçılık belgesi olmadan banka bilgi verir mi?

Genellikle vermez. Banka, hesap bilgisini ve bakiyeyi mirasçılık belgesiyle ve diğer belgelerle birlikte paylaşır.

Ölen kişinin sosyal medya hesabı kapatılabilir mi?

Platformların kendi prosedürleri vardır. Genellikle ölüm belgesi ve yakınlık bağını gösteren belge istenir; hesap kapatılabilir ya da anıt hesap hâline getirilebilir.

Hesap şifresi bilinmiyorsa ne yapılır?

Hesap sağlayıcısına belgeli başvuru yapılır. Başvuru cevapsız kalırsa, mahkemeden hesap sağlayıcısına yönelik bilgi talebi gündeme getirilebilir.

Mirasçılardan biri hesabı tek başına kullanırsa?

Diğer mirasçılar yetkisiz tasarrufun önlenmesini ve paylaşımın yapılmasını talep edebilir. Önce hesaba ilişkin hareketler belgelenmelidir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.