30 Saniyede Özet
Veraset ve İntikal Vergisi (VİV), bir kişinin ölümü nedeniyle mirasçılarına (veraset yoluyla) veya bir kimseden diğerine karşılıksız (ivazsız) olarak intikal eden mal/haklar üzerinden alınan bir vergidir (7338 sayılı Kanun). Veraset yoluyla intikallerde oranlar %1-%10, ivazsız intikallerde (bağış, çekiliş ikramiyesi vb.) %10-%30 arasında dilimli olarak uygulanır. Beyanname süresi, ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse ölüm tarihinden itibaren 4 aydır. Vergi, tahakkuktan itibaren 3 yılda 6 eşit taksitte ödenebilir.
Kimler Vergi Öder, Matrah Nasıl Belirlenir?
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun “Verginin Matrahı ve İlk Tarhiyat” başlıklı 10. maddesine göre matrah, intikal eden malların Vergi Usul Kanunu’na göre bulunan değerleridir. Mirasçılık belgesindeki paylaşıma göre her mirasçı, kendi payına düşen değer üzerinden ayrı ayrı vergilendirilir.
Kritik Nokta: Eşin Katılma Alacağı Vergi Matrahından Düşülür
2002 sonrası evliliklerde (ayrı bir mal rejimi sözleşmesi yoksa) yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde, ölen eşin terekesindeki edinilmiş mallar üzerinde sağ kalan eşin kanunen bir katılma alacağı hakkı doğar — bu, terekenin bir borcu niteliğindedir ve mirasçılık payı değildir.
Danıştay 7. Dairesi’nin 26.11.2024 tarihli, 2022/126 E. – 2024/4872 K. sayılı kararında bu husus açıkça teyit edilmiştir: paylaştırma sırasında terekenin borçlarının (eşin katılma alacağı dahil) ödenmesinden sonra kalan miktar veraset ve intikal vergisinin matrahını oluşturur. Somut olayda idare, katılma alacağını düşmeden tüm tereke üzerinden 411.715,72 TL vergi tahakkuk ettirmiş; mahkeme, katılma alacağına isabet eden 271.234,91 TL’lik kısmın hukuka aykırı olduğuna hükmetmiş, Danıştay bu kararı onamıştır.
Pratik sonuç: sağ kalan eş varsa, vergi beyannamesi verilmeden önce katılma alacağı hesabının yapılıp terekeden düşülmesi, gereksiz yere fazla vergi ödenmesini önler.
Oranlar ve İstisna Tutarı
Veraset yoluyla intikallerde matrah dilimlerine göre %1 ile %10 arasında, ivazsız intikallerde (bağış, piyango/çekiliş ikramiyesi gibi) %10 ile %30 arasında artan oranlı tarife uygulanır. Kanun’un 4. maddesinde sayılan istisna tutarları (eşe ve çocuklara isabet eden pay için, ayrıca ikramiyeler için) her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir — beyanname verilmeden önce ilgili yılın güncel istisna tutarının Gelir İdaresi Başkanlığı’nın güncel tebliğinden teyit edilmesi gerekir.
Beyan ve Ödeme Süresi
Ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse beyanname, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde ilgili vergi dairesine verilir (mirasçı yurt dışındaysa veya ölüm yurt dışında gerçekleşmişse süreler uzar). Tahakkuk eden vergi, tahakkuk tarihinden itibaren 3 yılda ve her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere 6 eşit taksitte ödenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşin katılma alacağı her durumda matrahtan düşülür mü?
Evet, evlilik 2002 sonrasıysa ve ayrı bir mal rejimi sözleşmesi yoksa (yasal rejim: edinilmiş mallara katılma), Danıştay içtihadına göre katılma alacağı terekenin borcu sayılır ve veraset vergisi matrahından düşülür.
Veraset vergisi beyannamesi kaç ayda verilmeli?
Ölüm Türkiye’de olmuşsa 4 ay içinde; mirasçı veya ölüm yurt dışındaysa bu süre kanunda ayrıca uzatılmıştır.
Vergi tek seferde mi ödenir?
Hayır, 3 yılda 6 eşit taksitte (yılda 2 taksit, Mayıs ve Kasım) ödenebilir.
İstisna tutarı her yıl aynı mı kalır?
Hayır, her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir — beyandan önce ilgili yılın güncel tutarı teyit edilmelidir.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi veya itirazınız mı var? Özellikle sağ kalan eş varsa katılma alacağı hesabı vergiyi önemli ölçüde etkileyebilir — WhatsApp’tan yazabilirsiniz.