Kadıköy’de Yabancı Unsurlu Dosyalar: Tenfiz, Aile ve İzin İşlemleri

Yabancı unsurlu dosya nedir?

Bir uyuşmazlıkta tarafların uyruğu, evlilik yeri, malvarlığının bulunduğu ülke veya verilmiş bir yabancı mahkeme kararı gibi unsurlar Türkiye dışına uzanıyorsa dosya yabancı unsurludur. Kadıköy, farklı ülkelerden gelmiş eğitimli ve çalışan nüfusuyla bu tür dosyaların sıkça ortaya çıktığı ilçelerden biridir. Bu sayfa, Kadıköy’de yaşayan yabancıların ve yurt dışı bağlantısı olan kişilerin karşılaşabileceği hukuki konuları iki ana başlıkta toplar: idari izin işlemleri ve mahkeme kararlarının sınır ötesi etkisi.

Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi

Yurt dışında verilmiş bir mahkeme kararı Türkiye’de kendiliğinden icra edilemez. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 50 ve devamı maddeleri, tanıma ve tenfiz davasının koşullarını düzenler. Kararın Türk kamu düzenine aykırı olmaması, kesinleşmiş olması ve diğer usul koşulları aranır. Tanıma ile tenfiz arasındaki fark şudur: tanıma, kararın hukuki sonuçlarının (örneğin boşanmanın) Türkiye’de de geçerli olmasını sağlar; tenfiz ise kararın icra edilebilmesini, yani zorla yerine getirilmesini sağlar. Bu davalarda hangi belgelerin onaylı ve tercümeli sunulacağı, kararın kesinleşme şerhinin nasıl gösterileceği başlıca hazırlık konularıdır. Ayrıntı için yabancı karar tanıma ve tenfiz sayfası okunabilir.

Uluslararası aile hukuku

Farklı uyruklu eşler arasında boşanma, velayet ve nafaka gibi konularda önce hangi ülke mahkemesinin yetkili olduğu, sonra hangi hukukun uygulanacağı tartışılır. MÖHUK, boşanmaya uygulanacak hukuk bakımından belirli bir sıra öngörür: eşlerin ortak millî hukuku, olmazsa ortak mutat meskeni, o da yoksa Türk hukuku. Bu sıra, dosyada tarafların uyruk ve yerleşim bilgilerinin doğru tespitini zorunlu kılar. Türkiye’de açılmış bir davanın yanında yurt dışında da dava varsa, derdestlik ve çelişkili karar riskleri ayrıca değerlendirilir. Boşanma yönü için Kadıköy boşanma rehberi de incelenebilir.

İkamet ve çalışma izni işlemleri

Yabancıların ikamet izni 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na, çalışma izni 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’na göre yürütülür. Kadıköy’de öğrenim gören, serbest çalışan veya bir kurumda çalışan yabancılar için en sık karşılaşılan konu, izin türünün fiilî faaliyetle örtüşmemesidir; örneğin öğrenci izniyle çalışmak ya da kısa dönem izinle uzun süre kalmak. Ret, iptal ya da sınır dışı kararlarında idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; sınır dışı etme kararlarının dayanakları 6458 sayılı Kanun m.54’te yer alır.

Vatandaşlık ve evlilik

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda genel, evlilik yoluyla ve istisnai vatandaşlık yolları ayrı ayrı düzenlenmiştir. Yabancı bir ülkede yapılmış evliliğin Türkiye’de nüfus kayıtlarına işlenmesi, vatandaşlık veya aile ikameti başvurularında önkoşul olabilir; bu işlem için yurt dışı belgenin onaylı ve çevrilmiş olması gerekir.

Dosya türüne göre ilk belge listesi

• Tenfiz: Yabancı kararın onaylı örneği, kesinleşme şerhi, yeminli tercüme, tarafların kimlik bilgileri.
• Aile hukuku: Evlilik cüzdanı veya kaydı, çocukların doğum belgeleri, tarafların uyruk ve ikamet belgeleri.
• İzin işlemleri: Pasaport, mevcut izin belgesi, adres belgesi, işveren veya okul yazıları.
• Miras: Ölüm belgesi, mirasçılık belgesi, malvarlığına ilişkin kayıtlar (yabancı unsurlu miras).

Tenfiz davasının aşamaları

Tanıma ve tenfiz davası genel olarak şu aşamalarla ilerler: önce yetkili mahkeme belirlenir; ardından yabancı kararın aslı veya onaylı örneği, kesinleşme şerhi ve yeminli tercümesiyle birlikte dava dilekçesi hazırlanır. Karşı tarafa tebligat yapılır; yurt dışında bulunan karşı tarafa tebligat, uluslararası tebligat kurallarına tabi olduğundan zaman alabilir. Mahkeme, kararın Türk kamu düzenine aykırı olup olmadığını, kesinleşmiş olup olmadığını ve karşı tarafın savunma hakkını kullanıp kullanamadığını inceler. Karar verildiğinde, taraflar kanun yoluna başvurabilir. Evlilik ve boşanma kararlarında, tanıma kararının kesinleşmesinden sonra nüfus kaydına işlenmesi ayrı bir idari adımdır. Karar aşamasında mahkeme, yabancı kararın esasına girmez; yalnızca kanundaki tanıma ve tenfiz şartlarının bulunup bulunmadığını denetler. Bu nedenle yabancı mahkemede ileri sürülmeyen bir savunmanın Türkiye’deki tenfiz davasında esas bakımından yeniden tartışılması beklenmemelidir. Bu aşamaları açıklayan genel rehber tanıma ve tenfiz davası sayfasındadır.

Sık sorulan sorular

Yurt dışında boşandım; Kadıköy’de yeniden evlenebilmem için ne gerekir?

Türk nüfus kayıtlarında medeni durumun güncellenmesi için yabancı kararın tanınması gerekebilir. Hangi yolun izleneceği karar, uyruk ve kayıt durumuna göre belirlenir.

Tenfiz davası hangi aşamada reddedilebilir?

Kamu düzenine aykırılık, kesinleşme eksikliği, savunma hakkının ihlali veya yetki sorunları gibi koşullar incelenir; belge eksikliği de sonucu etkiler.

Yabancı mahkeme kararını Türkiye’de icraya koyabilir miyim?

İcra için tenfiz kararı gerekir. Tenfiz kararı olmadan yabancı ilam doğrudan icra takibine konu edilemez.

Yabancı eşimle çocuğumuzun velayeti konusunda iki ülkede dava var; ne olur?

Derdestlik, yetki ve tanınma kuralları birlikte değerlendirilir; her iki ülkenin hukuku ve prosedürü ayrı ayrı incelenmelidir.

Kadıköy’de çalışan yabancının izin süresi bitmeden iş değiştirmesi mümkün mü?

İzin işverene bağlıysa iş değişikliği yeni bir başvuru veya bildirim gerektirebilir; izin türüne göre değerlendirilir.

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.