Sahte hesap açma suçu nasıl değerlendirilir?
Bir hesaba “sahte” denilmesi, ceza değerlendirmesinin yerini tutmaz. TCK m.2, kanunun açıkça suç saymadığı fiil için ceza verilemeyeceğini; suç ve ceza hükümlerinde kıyas yapılamayacağını ve kıyasa yol açacak geniş yorumdan kaçınılacağını düzenler. Bu nedenle inceleme, hesabın adına verilen etiketten başlayıp orada bitmemelidir: isnat edilen fiil ve o fiili tanımlayan kanun hükmü birlikte belirlenmelidir.
Bu sayfa, kişisel verilerin kaydedilmesi, başkasına verilmesi veya yayılması ile bilişim sistemine hukuka aykırı girme fiillerini birbirinden ayırır. Hesabın kapatılması ve mağdurun şikâyet adımları bu yazının konusu değildir; bunlar ayrı sahte hesap şikâyeti rehberinde ele alınır. Belirli bir hesabın suç oluşturduğu veya oluşturmadığı hakkında sonuç çıkarmak için yalnız bu başlıklara bakılması yeterli değildir.
Kişisel veriyi kaydetmek: TCK m.135
TCK m.135/1’in tanımladığı fiil, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesidir. Temel hâl için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür. Burada “kaydetme” fiili ve “hukuka aykırılık” koşulu birlikte önem taşır. Hesapla ilgili bir iddianın bu maddeye dayandırılması hâlinde hangi kişisel verinin, hangi kayıt işlemiyle ve neden hukuka aykırı olarak kaydedildiği açıklığa kavuşturulmalıdır.
İkinci fıkrada kişisel verinin türüne bağlı özel bir artırma düzenlenir. Kişilerin siyasi, felsefi veya dinî görüşleri, ırkî kökenleri; hukuka aykırı olarak ahlakî eğilimleri, cinsel yaşamları, sağlık durumları veya sendikal bağlantılarına ilişkin veriler söz konusuysa birinci fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu hüküm, her kayıt için aynı artırmanın uygulanacağı biçiminde genelleştirilemez.
Veriyi vermek, yaymak veya ele geçirmek: TCK m.136
TCK m.136/1, kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına verme, yayma veya ele geçirme fiillerini düzenler. Bu fıkrada iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülür. Dolayısıyla verinin kaydedilmesiyle başkasına verilmesi ya da yayılması aynı fiil tanımı değildir. Olay anlatımında yalnız “hesap açtı” denilmesi yerine, isnat edilen veri işleminin hangisi olduğunun ayrılması gerekir.
Maddenin ikinci fıkrasındaki bir kat artırma, suçun konusunun CMK m.236’nın beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması koşuluna bağlıdır. Her fotoğraf veya video için bu artırmanın uygulanacağı söylenemez. Bu yazıdaki ceza aralıkları, belirtilen fıkraların metnini açıklar; belirli bir kişi hakkında verilecek cezanın hesabı değildir.
Görev veya mesleğin sağladığı kolaylık
TCK m.137, yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde cezanın yarı oranında artırılmasını düzenler.
Kamu görevlisi olma ile görevin verdiği yetkiyi kötüye kullanma koşulları birlikte aranır. Meslek ve sanat bakımından ise sağlanan kolaylıktan yararlanma koşulu vardır. Bu nedenle yalnız kişinin mesleğini veya çalıştığı kurumu söylemek, maddedeki bütün koşulları açıklamak anlamına gelmez.
Yeni hesap açmak ile bilişim sistemine girmek aynı tanım mı?
TCK m.243/1, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmeyi veya orada kalmaya devam etmeyi düzenler; bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörür. Hükmün uygulanmasında incelenecek fiil, sistemin bütününe ya da bir bölümüne hukuka aykırı giriş veya orada kalmadır. “Sahte profil açıldı” anlatımını, bu fiilin gerçekleştiği gösterilmeden doğrudan madde metniyle aynı saymamak gerekir.
İkinci fıkra, birinci fıkradaki fiillerin bedeli karşılığında yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesinde cezanın yarı oranına kadar indirilmesini düzenler. Üçüncü fıkrada, bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülür. Dördüncü fıkrada ise sisteme girmeksizin, sistem içindeki veya sistemler arasındaki veri nakillerini teknik araçlarla hukuka aykırı izleme ayrı olarak düzenlenir; ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Bu farklı fıkralar, her hesap iddiasına topluca uygulanacak bir ceza listesi değildir.
Kast incelemesi neden ayrıca yapılır?
TCK m.21/1, kastı suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesi olarak tanımlar. İkinci fıkra da kişinin kanuni unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi hâlindeki olası kastı düzenler. Böylece kanuni fiilin ne olduğu ile kişinin o fiile ilişkin bilgisi ve iradesi ayrı inceleme başlıklarıdır.
Bu yazı bir hesap hakkında kastın bulunduğunu, bulunmadığını veya hangi suçun oluştuğunu belirlemez. Kaydetme, yayma, ele geçirme ve sisteme girme gibi farklı fiil tanımlarının birbirine karıştırılmaması için kanundaki ayrımı gösterir. Şikâyet süresi, usulsüz delil, hakaret, dolandırıcılık, parodi hesaplar ve somut savunma değerlendirmesi bu sınırlı açıklamanın dışındadır.
