Yargıtay HGK 2024/365 E., 2025/564 K.: Kripto Para Adı İçeren Marka Başvurusu

Kripto varlık adlarının ya da “coin” gibi dijital para çağrışımı yapan kelimelerin marka başvurusunda kullanılması, Türk Patent ve Marka Kurumu önünde sıkça tartışılan bir konudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.09.2025 tarihli kararında bu soruya önemli bir cevap verdi: Bir kripto para biriminin adını hatırlatan kelime markada yalnızca yan unsur olarak yer alıyorsa ve başvuru bütün olarak ayırt ediciyse, bu kelime tek başına tescile engel değildir. Bu yazıda kararın olgularını, gerekçesini ve marka başvurusu hazırlayanlar için çıkan pratik sonuçları sade bir dille anlatıyoruz.

Karar künyesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.09.2025 tarihli, 2024/365 E., 2025/564 K. sayılı karar — resmî metin: mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1178766100

Uyuşmazlığın konusu

Davacı şirket, turuncu yuvarlak bir zemin üzerinde büyük puntolu “M” harfi ve bunun altında daha küçük harflerle bir dijital para ifadesi bulunan şekil markası için 2018/12240 sayılı başvuruyu yaptı. Başvuru 09, 35 ve 36. sınıflar dâhil çeşitli mal ve hizmetleri kapsıyordu. Kurumun Markalar Dairesi Başkanlığı başvuruyu 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 5. maddesinin birinci fıkrasının (b), (c) ve (d) bentlerine dayanarak reddetti; itiraz da Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) tarafından reddedildi. Davacı, YİDK kararının iptali için dava açtı.

Yargılama süreci

Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi davayı kabul etti ve YİDK kararını iptal etti. İlk derece mahkemesine göre işaret hem soyut hem somut olarak ayırt ediciydi, tanımlayıcı değildi ve herkesin kullanımına açık bir işaret de sayılamazdı.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi ise istinaf üzerine bu kararı kaldırdı ve davayı reddetti. Bölge adliye mahkemesine göre başvurudaki şekil unsuru ayırt edici değildi; işaret, piyasada işlem gören belirli bir kripto para biriminin adı olarak algılanacaktı ve tescili bu adın davacının tekeline bırakılması sonucunu doğuracaktı.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bu kararı bozdu. Hukuk Genel Kurulu kararında aktarıldığı üzere Daire, dijital para anlamındaki ibare için yalnızca 36. sınıftaki “finansal ve parasal hizmetler” yönünden tescil engeli bulunduğunu, diğer mal ve hizmetler yönünden ise genel bir engel olmadığını belirtti. Bölge adliye mahkemesi bozmaya uymayarak önceki kararında direndi. Dosya bu nedenle Hukuk Genel Kurulu önüne geldi.

Hukuk Genel Kurulunun değerlendirmesi

Hukuk Genel Kurulu önce mutlak ret nedenlerinin niteliğini hatırlattı. Kararda, bu nedenlerin kamuyu ilgilendirdiği, Kurum ve mahkeme tarafından resen dikkate alındığı ve değerlendirmenin başvuru tarihindeki koşullara göre yapılacağı vurgulandı.

Ardından üç ret nedenini ayrı ayrı inceledi:

  • Ayırt edicilik (SMK 5/1-b): Kurul’a göre ölçüt, işaretin ilgili tüketici kesimince marka olarak algılanıp algılanmayacağıdır. Bu değerlendirme, başvuru kapsamındaki mal ve hizmetler dikkate alınarak ve markanın esas ve yan unsurlarına bütünsel bakılarak yapılır.
  • Tanımlayıcılık (SMK 5/1-c): Cins, vasıf, amaç gibi özellikleri belirten işaretleri münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler tescil edilemez. Amaç, herkesin kullanımına açık kalması gereken işaretlerin tekele verilmesini önlemektir. Değerlendirme her mal ve hizmet için ayrı yapılmalıdır.
  • Ticaret alanında herkesin kullanımı (SMK 5/1-d): Bu tür işaretler başvuruda münhasıran ya da esas unsur olarak yer alamaz. Ancak yan unsur olarak, ayırt edici diğer unsurlarla birlikte ve bütünüyle ayırt edici bir başvuruda yer alabilir.

Somut olayda Kurul, başvurunun şekil, renk ve kelime unsurlarını birlikte inceledi. Turuncu yuvarlak zemin içindeki büyük “M” harfi ön plandaydı; dijital para ifadesi ise altında daha küçük puntoyla yer alıyordu. Kurul’a göre markanın esas unsuru “M” harfiydi; dijital para ifadesi yan unsurdu. Başvuru, davacının turuncu ve “M” esas unsurlu diğer seri markaları arasında yer alabilecek nitelikteydi.

Bu nedenle Kurul, başvurunun bütün olarak ayırt edici olduğunu ve hiçbir mal ve hizmet yönünden tanımlayıcı sayılamayacağını kabul etti. Kararın dikkat çeken bir başka tespiti de şudur: Marka tescil edilse bile, piyasadaki kripto para birimlerinin dürüst ticari kullanımı davacı tarafından engellenemez. Bu yüzden tescil, ilgili ibare üzerinde davacıya tekel sağlamaz.

Sonuç

Hukuk Genel Kurulu, SMK’nın 5/1-b, c ve d bentleri anlamında mutlak tescil engeli bulunmadığına, YİDK kararının iptali gerektiğine karar verdi. Direnme kararı, Özel Daire kararından farklı gerekçeyle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 371. maddesi uyarınca bozuldu. Karar 24.09.2025 tarihinde oy birliğiyle verildi.

Burada bir ayrıntıya dikkat çekmek gerekir. Özel Daire, 36. sınıftaki finansal ve parasal hizmetler için tescil engeli bulunduğunu kabul etmişti. Hukuk Genel Kurulu ise “değişik gerekçe” ile bozma kararı verdi ve başvurunun bütünsel olarak ayırt edici olduğunu esas aldı. Yani Kurul, sınıf bazında bölme yerine işaretin bütününe odaklandı.

Marka başvurusu hazırlayanlar için pratik çıkarımlar

  • Bütünsel değerlendirme belirleyicidir. Bir kripto varlık adını ya da dijital para çağrışımı yapan kelimeyi içeren başvuruda, işaretin bütününün nasıl algılanacağı esastır. Kelimenin tek başına tanımlayıcı olması, başvurunun tamamını otomatik olarak tescil dışı bırakmaz.
  • Esas unsur ile yan unsur ayrımı önemlidir. Tanımlayıcı ya da herkesin kullandığı bir ibare başvuruda esas unsur olursa ret riski yüksektir. Ayırt edici bir harf, şekil veya renk kompozisyonu ön plandaysa durum değişebilir.
  • Seri markalar değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Kararda, başvurunun davacının mevcut seri markalarının türevi olarak algılanmasının muhtemel olduğu ayrıca dikkate alındı.
  • Tescil, dürüst kullanımı engellemez. Kurul, piyasadaki kripto para birimlerinin dürüst ticari kullanımının tescil sahibi tarafından engellenemeyeceğini vurguladı.
  • Her dosya kendi koşullarına göre incelenir. Karar, belirli bir şekil markasına ilişkindir. Yalnızca kelimeden oluşan ya da dijital para ifadesinin esas unsur olduğu başvurularda sonuç farklı olabilir.

Değerlendirme

Karar, dijital varlık sektöründe faaliyet gösteren ya da bu alanla ilgili ürün ve hizmet sunan işletmeler için yol gösterici niteliktedir. Marka başvurusu hazırlanırken işaretin hangi unsurunun ön plana çıktığı, başvuru kapsamındaki mal ve hizmetler ile işaretin bütün olarak nasıl algılanacağı dikkatle düşünülmelidir. Kurum ret kararı verdiğinde YİDK’ye itiraz ve ardından iptal davası yolları açıktır; bu süreçte kararın gerekçesi doğrudan dayanak olarak kullanılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir başvuru veya uyuşmazlık için dosyaya özgü inceleme gerekir.

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com