TCK 155 Güveni Kötüye Kullanma Suçu (2026)
TCK 155 güveni kötüye kullanma suçunu, başkasının zilyetliğine devredilen mal üzerinde sahibine ait olan kullanma yetkisinin sınırlarını aşmak veya devir amacının dışında tasarrufta bulunmak olarak tanımlar.
İçindekiler
- Suçun Unsurları ve Hırsızlıktan Farkı
- Temel ve Nitelikli Cezalar
- Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma
- Etkin Pişmanlık ve Tazmin
- Hukuki ve Cezai Yargılama Etkileşimi
- Sıkça Sorulan Sorular
Suçun Unsurları ve Hırsızlıktan Farkı
Güveni kötüye kullanmada mal failin zilyetliğinde rızaen bulunur; fail bu zilyetliği kötüye kullanır. Hırsızlıkta zilyetliğin rızasız alınması esastır. Emanet, ariyet, vekalet, depo, kira ilişkileri tipik örnek senaryolardır.
Temel ve Nitelikli Cezalar
TCK 155/1 temel cezayı 6 ay-2 yıl hapis ve adli para cezası olarak belirler ve şikâyete bağlıdır. TCK 155/2 hizmet, sanat, meslek veya ticaret nedeniyle tevdi olunan eşya üzerinde işlendiğinde ceza 1-7 yıl hapse çıkar ve re’sen kovuşturulur.
Hizmet Nedeniyle Güveni Kötüye Kullanma
İşçi, muhasebeci, yönetici, vekil, kargo görevlisi gibi kişilerin işyeri/müvekkil malları üzerinde tasarrufta bulunması TCK 155/2 nitelikli halidir. İş hukuku açısından haklı fesih sebebi (İK 25/II) oluşturur; ceza ve hukuk yargılaması paralel yürür.
Etkin Pişmanlık ve Tazmin
TCK 168 uyarınca failin mağdurun zararını soruşturma evresinde gidermesi halinde cezada 2/3’e kadar, kovuşturma evresinde hüküm verilmeden önce 1/2’ye kadar indirim yapılır. Kısmi tazminde mağdurun rızası aranır.
Hukuki ve Cezai Yargılama Etkileşimi
Aynı fiil için ceza davası ve tazminat/sebepsiz zenginleşme/vekalet sözleşmesi davası birlikte yürüyebilir. Ceza mahkemesinin maddi vakıaya ilişkin kabulleri hukuk hâkimini bağlar (TBK 74). Bu nedenle ceza dosyasındaki ifade ve delillerin titizlikle yönetilmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Güveni kötüye kullanma cezası nedir?
TCK 155/1 temel cezayı 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezası olarak belirler. TCK 155/2 hizmet/meslek/ticaret nedeniyle işlendiğinde 1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve adli para cezası uygulanır.
Şikâyete tabi midir?
Yalnızca temel hal (TCK 155/1) şikâyete tabidir; şikâyet süresi öğrenmeden itibaren 6 aydır. Hizmet/meslek nedeniyle işlenen nitelikli hal (TCK 155/2) re’sen kovuşturulur.
Etkin pişmanlık halinde indirim oranı nedir?
TCK 168 uyarınca soruşturma evresinde tazmin halinde cezada 2/3’e kadar, kovuşturma evresinde hüküm verilmeden önce tazmin halinde 1/2’ye kadar indirim yapılır.
Vekalet ilişkisinde para iadesi yapmamak suç mu?
Vekilin müvekkilden tahsil ettiği parayı zimmetine geçirmesi veya iade etmemesi TCK 155/2 hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. Müdafi/vekiller bakımından ayrıca disiplin sorumluluğu vardır.
Yargıtay ve AYM Kararları
- Yargıtay içtihatları: Yargıtay içtihatları- Yağma ve Hırsızlık Vasıf Tartışması. Cebir/tehdit unsurunun olayda gerçek anlamda kullanılıp kullanılmadığı, mağdurun direnç durumu, fail-mağdur arasındaki güç dengesi tartışılarak yağma yerine hırsızlık vasfının uygulanması gerektiğine hükmedilmiştir. Etkin pişmanlık değerlendirmesi yapılmıştır. UYAP Mevzuat
- Yargıtay içtihatları: Yargıtay içtihatları- Resmi Belgede Sahtecilik ve Aldatma Kabiliyeti. Düzenlenen sahte belgenin başkalarını aldatabilecek nitelikte olup olmadığı bilirkişi raporu ile değerlendirilmiş; kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu belgede sahtecilik halinde TCK 204/2 uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. UYAP Mevzuat
İlgili Ceza Hukuku Rehberleri
Bölgesel Hizmet Alanları
- kadikoy ceza hukuku alanı Rehberi (2026)
- besiktas ceza hukuku alanı Rehberi (2026)
- sisli ceza hukuku alanı Rehberi (2026)
- uskudar ceza hukuku alanı Rehberi (2026)
- bakirkoy ceza hukuku alanı Rehberi (2026)
YouTube Hukuk Kanalı
Detaylı video anlatımı için @bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Güncellenme: 17 Nisan 2026 — Alyar Hukuk & Danışmanlık
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 5237 SK — TCK | Türk Ceza Kanunu genel/özel hükümler | m.1-345 |
| 5271 SK — CMK | Ceza Muhakemesi Kanunu | m.90-103, 100-108, 109-115, 170, 172, 231 |
| 5275 SK | İnfaz — Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik | m.105/A, 107, 108 |
| 6284 SK | Koruma/önleyici tedbirler | m.3, 5, 8, 13 |
| 5395 SK | Çocuk Koruma Kanunu | m.4, 5, 11, 25, 35 |
| 5352 SK | Adli Sicil Kanunu | m.9, 12, 13/A |
| AY m.36, 38 | Adil yargılanma, masumiyet karinesi | — |
| AİHS m.5, 6 | Özgürlük, adil yargılanma | — |
Başvurulacak Kurumlar
- Cumhuriyet Başsavcılığı — şikayet ve suç duyurusu
- Sulh Ceza Hakimliği — tutuklama, adli kontrol, arama itirazı
- Asliye/Ağır Ceza Mahkemesi — kovuşturma
- Bölge Adliye Mahkemesi — istinaf
- Yargıtay Ceza Daireleri — temyiz
- İnfaz Hakimliği — infaz işlemleri (4675 SK)
- Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü — sicil başvuru
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.