İlgili içtihat: Kullanmak İçin Uyuşturucu Bulundurma (TCK 191) — Yargıtay İçtihatları.

İlgili konular: uyuşturucu suçları genel rehberi ve TCK 188 uyuşturucu ticareti suçu.

TCK 191 Uyuşturucu Kullanma ve Denetimli Serbestlik (2026)

TCK 191 uyuşturucu/uyarıcı maddeyi kullanma için satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma fiillerini 2-5 yıl hapis ile cezalandırır. İlk kez yakalananlar hakkında kamu davasının açılması ertelenir ve denetimli serbestlik uygulanır; tedavi gerek görülürse uygulanır.

İçindekiler

• Suçun Maddi ve Manevi Unsurları
• TCK m.191’in Sayılarla Özeti: 5 Yıl Erteleme, 1 Yıl Denetim, Yılda 2 Test
• Kamu Davası Açılmasının Ertelenmesi
• Denetimli Serbestlik Tedbiri Yükümlülükleri
• İhlal Halinde Yargılama ve HAGB
• Tedavi ve Sosyal Destek Mekanizmaları
• Sıkça Sorulan Sorular

TCK m.191’in Sayılarla Özeti: 5 Yıl Erteleme, 1 Yıl Denetim, Yılda 2 Test

Maddenin işleyişi tamamen sürelere bağlıdır ve bu süreler 28/3/2023 tarihli 7445 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir. Eski düzenlemeye dayanan bilgiler güncel değildir.

Ceza ve erteleme

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak soruşturmada, CMK m.171’deki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Bu bir takdir değil, kanunî bir zorunluluktur; savcı şüpheliyi, yükümlülüklere uymaması halinde doğacak sonuçlar konusunda uyarır. 2023 değişikliğiyle eklenen cümle uyarınca erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir.

Denetimli serbestlik: en az 1 yıl, en fazla 3 yıla kadar

Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre, denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararıyla altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Gerek görülürse kişi bu süre içinde tedaviye tabi tutulabilir — tedavi kural olarak zorunlu değil, gerek görülmesine bağlıdır.

Denetimin somut ayağı: Cumhuriyet savcısı, erteleme süresi zarfında madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir.

Erteleme hangi hallerde bozulur?

Kanun üç ihlal hali sayar. Kişinin erteleme süresi zarfında:

• Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
• Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,

hâlinde hakkında kamu davası açılır. Önemli bir ayrıntı: erteleme süresi içindeki bu yeni fiil ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz; yalnızca ihlal nedeni sayılır (m.191/5). Yani ikinci bir dosya değil, mevcut ertelemenin bozulması sonucu doğar.

Bir kez ihlal edilip kamu davası açıldıktan sonra, aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda yeniden erteleme kararı verilemez (m.191/6). Erteleme fiilen tek seferliktir.

Süre sorunsuz geçerse ne olur?

m.191/7 nettir: şüpheli erteleme süresi zarfında yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Dosya mahkûmiyetle değil KYOK ile kapanır.

Cezayı artıran hal: iki yüz metre kuralı

Fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

188 ve 190’dan açılan davada 191 çıkarsa

Uyuşturucu imal ve ticareti (m.188) veya kullanılmasını kolaylaştırma (m.190) suçundan yapılan kovuşturmada, fiilin münhasıran m.191 kapsamına girdiğinin anlaşılması halinde sanık hakkında bu madde çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir. Savunmada niteleme tartışmasının önemi buradan gelir.

Mevzuat metni: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.

Suçun Maddi ve Manevi Unsurları

TCK 191/1’e göre kullanma için satın alma, kabul etme, bulundurma veya kullanma fiilleri suç olarak tanımlanır. Failin kişisel kullanım amacı maddi unsurun gerçekleşmesi için zorunludur; ticari amaç ihtimali TCK 188’i gündeme getirir.

Kamu Davası Açılmasının Ertelenmesi

TCK 191/2 ilk defa yakalanan kişi hakkında kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenir; bu sürede en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır ve süre altışar aylık dönemlerle en fazla iki yıl uzatılabilir (TCK m.191/2-3). Tedavi gerekiyorsa AMATEM/ÇEMATEM’e yönlendirilir. Beş yıllık erteleme süresinde yükümlülüklere aykırı davranılmaz ve yasaklar ihlal edilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (TCK m.191/7).

Denetimli Serbestlik Tedbiri Yükümlülükleri

Yükümlülükler denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir; Cumhuriyet savcısı, madde kullanımını tespit için yılda en az iki kez ilgili kuruma sevk kararı verir (TCK m.191/3). Yükümlülüklerin ihlali halinde TCK 191/4 uyarınca dava açılır ve hapis cezası riski doğar.

İhlal Halinde Yargılama ve HAGB

Denetimli serbestlik yükümlülüklerinin ihlali halinde dava açılır. Mahkeme TCK 191/1 cezasını uygular; şartları varsa HAGB (CMK m.231) veya hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51) değerlendirilebilir; asgari ceza iki yıl olduğundan TCK m.50’deki seçenek yaptırımlar kural olarak uygulanmaz. İki yıl veya daha az süreli hapis cezalarında, diğer şartlar da varsa HAGB veya erteleme değerlendirilebilir.

Erteleme Kararından Sonra Tekrar Yakalanırsa Ne Olur?

TCK m.191/6 uyarınca, dördüncü fıkraya göre kamu davası açıldıktan sonra aynı suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca yeniden kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez. Yargıtay 10. Ceza Dairesi, usulüne uygun verilip kesinleşmiş bir erteleme kararı bulunmadan aynı şüpheli hakkında birden fazla soruşturma yürütülüyorsa, doğrudan ayrı davalar açılamayacağını, soruşturmaların birleştirilerek tek bir erteleme kararı verilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E.2023/16465, K.2025/1256, 10.02.2025).

Yargıtay Kararı: Tek Bir Çağrıya Uymamak “Israr” Sayılmaz

Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E.2018/46 K.2019/788 sayılı, 11.02.2019 tarihli kararında (oy birliği, bozma) TCK m.191/4-a uyarınca kamu davasının açılabilmesi için kişinin erteleme süresi içinde yükümlülüklerine veya tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi gerektiğini vurgulamıştır. Somut olayda Denetimli Serbestlik Müdürlüğü sanığa on gün içinde başvurması için tek bir çağrı davetnamesi göndermiş, sanık başvurmayınca yeni bir süre verilip ikinci bir ihtar yapılmadan mahkûmiyet kararı verilmişti. Daire, ilk ihtara uymamanın tek başına “ısrar” olarak kabul edilemeyeceğini belirterek hükmü bozmuştur. Uygulama sonucu: denetimli serbestlik ihlali iddiasıyla açılan davalarda savunma, ikinci ve uyarılı bir çağrının yapılıp yapılmadığını mutlaka denetletmelidir.

Tedavi ve Sosyal Destek Mekanizmaları

AMATEM/ÇEMATEM tedavi protokolleri, Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM), psikososyal destek programları savunmada destekleyici unsurlardır. Tedaviye katılım belgesi ve devam raporu dosyaya sunulabilir; bunların etkisi mahkemenin takdirine bağlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

TCK 191 cezası nedir?

TCK 191/1 uyuşturucu/uyarıcı madde kullanma veya kullanmak için bulundurma fiilleri için 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörür. İlk yakalamada genellikle denetimli serbestlik uygulanır.

Denetimli serbestlik kaç yıl sürer?

TCK 191/2’ye göre ilk kez yakalananlar için kamu davasının açılması beş yıl ertelenir; bu sürede en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır ve en fazla iki yıl daha uzatılabilir (TCK m.191/2-3). Yükümlülüklere uyulması halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

Denetimli serbestliği ihlal edersem ne olur?

TCK 191/4 uyarınca yükümlülüklere uyulmaması halinde kamu davası açılır. Mahkeme TCK 191/1’deki 2-5 yıl hapis cezasını uygular; şartları varsa HAGB veya hapis cezasının ertelenmesi değerlendirilebilir.

İlk yakalamada hapse girer miyim?

TCK 191/2 uyarınca ilk yakalamada doğrudan hapis cezası uygulanmaz; yerine kamu davasının açılması beş yıl ertelenir; bu sürede en az bir yıl denetimli serbestlik ve gerekirse tedavi uygulanır. Yükümlülüklere uyulursa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve dava açılmaz.

TCK 188 ile 191 Ayrımı

• Uygulamada TCK 188 ile 191 ayrımında ele geçirilen maddenin miktarı, paketleme biçimi, hassas terazi bulunması ve kişinin kullanıcı olup olmadığı birlikte değerlendirilir. Kovuşturma evresinde suçun yalnız TCK 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa HAGB kararı verilir (TCK m.191/8).

İlgili Ceza Hukuku Rehberleri

Bölgesel Hizmet Alanları

• Kadıköy ceza rehberi (2026)
• Beşiktaş ceza rehberi (2026)
• Şişli ceza rehberi (2026)
• Üsküdar ceza rehberi (2026)
• Bakırköy ceza rehberi (2026)

YouTube Hukuk Kanalı

Detaylı video anlatımı için @av.bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.

Güncellenme: 17 Nisan 2026 — ALYAR LAW & CONSULTANCY

Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda