Münhasır Dağıtım Anlaşmaları ve Rekabet Hukuku Sınırları (2026)

Münhasır dağıtım anlaşmaları, belirli bir coğrafi bölgede veya müşteri grubunda sadece bir dağıtıcıya satış yapmayı öngören dikey anlaşmalardır. Marka içi rekabeti sınırlarken marka dışı rekabeti artırabileceğinden 2002/2 Grup Muafiyeti Tebliği koşullarını sağladığında muafiyet kapsamındadır. 2026 yılında e-ticaretin yarattığı yeni ticaret modelleri münhasırlık kavramının sınırlarını tartıştırmaktadır.

Münhasır Dağıtım ve Seçici Dağıtım Farkı

Münhasır dağıtımda sağlayıcı bir bölgede tek dağıtıcıya satar ve diğer dağıtıcılar o bölgeye aktif satış yapamaz. Seçici dağıtımda sağlayıcı objektif kriterlere göre seçilen dağıtıcılara satar; bu sistemde bölge yerine kalite kontrolü ön plandadır.

Aktif Satış ve Pasif Satış Ayrımı

Aktif satış; hedefli reklam, pazarlama ziyaretleri, depo kurma gibi proaktif eylemlerdir. Pasif satış; müşterinin kendi inisiyatifiyle gelen sipariş karşılığı satıştır. Aktif satış bölgesel kısıtlanabilir, pasif satış asla engellenemez.

Çapraz Satışlar (Cross-Supply)

Seçici dağıtım sisteminde yetkili bayiler birbirine satış yapabilmelidir. Çapraz satış yasağı ağır sınırlamadır ve muafiyet dışıdır. Bu kural sistemin tutarlılığını ve rekabetçiliğini korur.

Paralel İthalat ve AB-Türkiye Tartışması

AB üye devletleri arası paralel ithalat 2002/2 kapsamında engelenemez. Türkiye AB dışı olmasına rağmen Gümrük Birliği çerçevesinde marka sahipleri tüketildi savunmasına başvurabilir; ancak Yargıtay içtihatlarıbölgesel tüketilme yaklaşımını benimser.

İnternet Satışı ve Münhasırlık

Dağıtıcının kendi web sitesinden pasif satış yapması engellenemez. Dijital platform zorunluluğu veya online satış yasağı muafiyet dışıdır. Dual pricing (online/offline farklı fiyat) 2022’den itibaren kısıtlı kabul edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Münhasır dağıtıcı başka bölgeye reklam verebilir mi?

Kendi bölgesi dışında aktif reklam yapması kısıtlanabilir; ancak genel online reklamcılık aktif satış sayılmaz ve yasaklanamaz.

Bayiye müşteri yönlendirme zorunluluğu koyabilir miyim?

Pazarlık gücü dengeli ise ve kısıtlama makul süreli ise muafiyet kapsamında olabilir; süre sınırsız ise ağır sınırlama sayılır.

Online satış vergisi bayi üzerinden tahsil edilebilir mi?

Dual pricing benzeri çözümler 2022 sonrası kısıtlı kabul edilmekte; sağlayıcı objektif gerekçe sunmak zorundadır.

Bölgem dışından gelen sipariş reddedilirse ne yapabilirim?

Pasif satış engelleme ağır sınırlamadır; sağlayıcıya şikayet ve Rekabet Kuruluna başvuru yolları açıktır.