Velayet Kriterleri: Mahkeme Hangi Faktörleri Değerlendirir? 2026
Velayet davalarında mahkemenin dikkate aldığı kriterler çocuğun üstün yararı ilkesi etrafında şekillenir. Pedagog raporu, sosyal inceleme ve ebeveyn yetkinlikleri belirleyicidir.
Sosyal İnceleme Raporu
Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü uzmanları her iki ebeveyni ve çocuğu yerinde ziyaret ederek rapor hazırlar. Bu rapor mahkeme için yol göstericidir.
Pedagog ve Psikolog Değerlendirmesi
Çocuğun yaşı, psikolojik durumu ve ebeveyn bağı ile ilgili detaylı değerlendirme yapılır. RAM raporu da delil olarak sunulabilir.
Ebeveynin Zaman Ayırabilirliği
Çalışma saatleri, seyahat durumu ve çocuğa doğrudan bakım imkanı değerlendirilir. Yurt dışı çalışan ebeveyn dezavantajlı olabilir.
Ekonomik Durum
Ekonomik durum tek başına belirleyici değildir. Ancak bakım imkanları ile nafaka dengesi değerlendirmede rol oynar.
Çocuğun Tercihi
8 yaş üzeri çocukların idrak yeteneği olduğu varsayılır ve mahkemede dinlenmeleri sağlanır. Tercih belirleyici olmasa da önemli bir etkendir.
Sıkça Sorulan Sorular
Baba velayet alabilir mi?
Evet, anne otomatik değildir; çocuğun üstün yararına göre baba da velayet alabilir.
Çocuk kiminle kalmak istediğini söyler mi?
8 yaş üzeri çocuklar mahkemede dinlenir; idrak yetenekleri değerlendirilir.
Yurt dışı iş teklifim velayet etkiler mi?
Evet, çocuğa doğrudan bakım imkanı kriterinde dezavantaj yaratabilir.
Sosyal inceleme nasıl yapılır?
Uzman her iki eve ziyaret yapar, çocuğu gözlemler ve ebeveynlerle görüşür. Rapor mahkemeye sunulur.
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.