Stopaj (Tevkifat) GVK 94. Madde Uygulaması 2026

Stopaj (tevkifat), belirli gelir türlerinde ödemeyi yapan kişinin kanun gereği vergiyi keserek vergi dairesine yatırması yöntemidir. GVK 94 ve KVK 15 stopajın konusunu ve oranlarını düzenler. Kira ödemeleri, serbest meslek kazançları, ücret dışı gelirler ve kar payları stopaj kapsamındadır.

Oranların Kaynağı ve Ceza Rejimi

• Oranı kim belirler: GVK m.94, tevkifata tabi ödemeleri sayar; oranları belirleme yetkisi maddenin son fıkrasıyla Cumhurbaşkanı’na verilmiştir. Yetki, her ödeme ve gelir türü için ayrı ayrı sıfıra kadar indirme veya bir katına kadar artırma biçimindedir. Bu yüzden sitelerde yer alan oran tabloları hızla eskir; ödeme tarihindeki yürürlükteki karar esas alınmalıdır.
• Kurumlar bakımından: Kurumlar Vergisi Kanunu m.15 tam mükellef kurumlara yapılan ödemelerde, m.30 ise dar mükellef kurumlara yapılan ödemelerde tevkifatı düzenler. Aynı ödeme için hem GVK m.94 hem KVK hükümlerinin uygulanması söz konusu olmaz; muhatabın gerçek kişi mi kurum mu, tam mükellef mi dar mükellef mi olduğu belirleyicidir.
• Geç verilen beyanname (VUK m.344/3): Vergi incelemesine başlanmasından veya takdir komisyonuna sevkten sonra verilenler hariç olmak üzere, kanuni süresi geçtikten sonra verilen beyannameler için vergi ziyaı cezası yüzde elli oranında uygulanır. Kendiliğinden düzeltme bu nedenle önemli bir avantaj sağlar.
• Kayıt dışı faaliyette artırım (VUK m.344, 7524 sayılı Kanunla eklenen fıkra): Mükellefiyet tesis ettirilmesi gerektiği hâlde vergi dairesinin bilgisi dışında ticari, zirai veya mesleki faaliyette bulunarak vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda vergi ziyaı cezası yüzde elli artırılarak uygulanır; aynı vergi türü ve dönemine ilişkin sonraki tarhiyatlarda da bu artırım tatbik edilir.
• Sorumluluk kimde: Tevkifat yapma ve yatırma yükümlülüğü ödemeyi yapandadır. Kesinti yapılmamış olsa bile vergi, sorumludan aranır; sorumlunun asıl mükellefe rücu hakkı saklıdır.

Stopaj Türleri

Ücret stopajı, kira stopajı, serbest meslek stopajı, kar payı stopajı ve diğer gelir türlerine ilişkin stopajlar farklı oranlara tabidir. Oranlar genel tebliğle değil, Gelir Vergisi Kanunu m.94’ün son fıkrasındaki yetkiye dayanılarak çıkarılan Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. Madde, Cumhurbaşkanı’na tevkifat nispetini her bir ödeme ve gelir için ayrı ayrı sıfıra kadar indirme veya bir katına kadar artırma yetkisi verir; bu nedenle güncel oran, ödeme tarihinde yürürlükte olan karardan teyit edilmelidir. Tam mükellef ve dar mükellef ayrımı oran uygulamasında önemlidir.

Kira Stopajı (GVK 94/5)

Kira ödemesini yapan kişi GVK m.94’te sayılan tevkifat yükümlülerinden biriyse (ör. ticaret şirketleri, gerçek gelirini beyan etmeye mecbur ticaret ve serbest meslek erbabı), gayrimenkul kira ödemesinden Cumhurbaşkanı kararında belirlenen oranda (halen %20) stopaj keserek yatırmak zorundadır. Kiralayanın beyanname verme zorunluluğu stopaj varlığını değiştirir.

Serbest Meslek Stopajı

Serbest meslek kazançları için ödeme yapan kişi %20 stopaj keser. Avukat, doktor, mali müşavir, mimar gibi meslek mensuplarına yapılan ödemeler tipik örneklerdir. Stopaj edilen tutar mükellefin yıllık beyannamesinde mahsup edilir.

Kar Payı Stopajı

Limited ve anonim şirketlerin gerçek kişi ortaklara dağıttığı kar payları üzerinden %15 oranında stopaj yapılır (21/12/2024 tarihli ve 9286 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, RG 22/12/2024). Tam mükellef gerçek kişiler için stopaj nihai vergi niteliğinde değildir; yıllık beyanname verilmesi gereken durumlar olabilir.

Muhtasar Beyanname

Stopaj yapan mükellef ay sonunu takip eden ayın 26’sına kadar muhtasar beyanname vermelidir. 2022 sonrası muhtasar ve prim hizmet beyannamesi birleştirilmiştir. Eksik veya yanlış beyanda vergi ziyaı cezası uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kira stopajı oranı nedir?

Ödemeyi yapan GVK m.94’te sayılan tevkifat yükümlülerinden biriyse gayrimenkul kira ödemelerinde %20 stopaj uygulanır; ayrıntı yürürlükteki Cumhurbaşkanı kararından teyit edilmelidir.

Stopajı kim keser?

Ödemeyi yapan kişi (kiracı, hizmet alan, şirket) stopajı kesip vergi dairesine yatırır. Sorumluluk ödemeyi yapanındır.

Stopaj yatırılmazsa ne olur?

Muhtasar beyannamenin verilmemesi veya verginin eksik yatırılması vergi ziyaına yol açar. Vergi ziyaının tanımı VUK m.341’de, cezası ise VUK m.344’tedir: ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında vergi ziyaı cezası kesilir; ziyaa VUK m.359’daki fiillerle sebebiyet verilmişse ceza üç kat uygulanır. Gecikme faizi de işler.

Stopajla beyanname verilmemesi mümkün mü?

Stopaj nihai vergi olmadığı sürece yıllık beyanname de verilmelidir. Beyannamede stopajlar mahsup edilir.