Milletlerarası Tebligat Rehberi
Milletlerarası Tebligat Rehberi, 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 25-28. maddeleri ile Türkiye’nin taraf olduğu Lahey Tebligat Konvansiyonu çerçevesinde şekillenir. Yurt dışındaki bir tarafa usulüne uygun tebligat yapılmaması, davanın en baştan usulden bozulmasına yol açabilecek en sık rastlanan hatalardan biridir. Bu rehberde yabancı ülkedeki kişiye tebligat usulü, Türk vatandaşına konsolosluk yoluyla tebligat ve ilanen tebligat şartları ele alınmaktadır.
- Düzenleme: 7201 sayılı Tebligat Kanunu (RG 19.02.1959/10139) m.25 (Yabancı memlekette tebligat usulü), m.25/a (Konsolosluk aracılığıyla Türk vatandaşına tebligat), m.28 (İlanen tebligat).
- Kimi bağlıyor: yurt dışında ikamet eden davalı/muhatapları olan tüm hukuk ve ceza yargılamaları.
- Somut kural: yabancı ülkedeki tebligat, o ülkenin yetkili makamı aracılığıyla, tebligatı çıkaran merciin bağlı bulunduğu Bakanlık → Dışişleri Bakanlığı → ilgili Türkiye Büyükelçiliği/Konsolosluğu zinciriyle yapılır; adi posta ile doğrudan gönderim usulsüzdür (Yargıtay 11. HD, aşağıda).
- Türk vatandaşına özel yol: muhatap Türk vatandaşıysa, tebliğ Türkiye Büyükelçiliği/Konsolosluğu aracılığıyla da yapılabilir; bildirimden itibaren 30 gün içinde başvurulmazsa tebligat 30. günün bitiminde yapılmış sayılır (m.25/a).
- İlanen tebligat: yalnızca adresi meçhul kalan kişiler için son çaredir; yabancı ülkede oturana ilanen tebligat yapılacaksa, ayrıca iadeli taahhütlü mektupla bilinen adrese de gönderim şarttır (m.28).
Son güncelleme: Eylül 2026 — 7201 sayılı Kanun m.25, m.25/a ve m.28 madde metinleri işlendi.
İçindekiler
- Yabancı Ülkede Tebligat Usulü
- Türk Vatandaşına Konsolosluk Yoluyla Tebligat
- İlanen Tebligat ve Yurt Dışı Bağlantısı
- Süreler ve Usulsüzlüğün Sonucu
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Kararı
- Sıkça Sorulan Sorular
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.25 (Yabancı memlekette tebligat usulü), m.25/a (Konsolosluk aracılığıyla Türk vatandaşına tebligat), m.27 (Yurt dışındaki Türk memur/askerlerine tebligat), m.28 (İlanen tebligat)
- Lahey Tebligat Konvansiyonu (Hukukî ve Ticarî Konularda Adlî ve Gayriadlî Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Sözleşme) — Türkiye’nin taraf olduğu ülkelerde öncelikli usul
- Yurt Dışı Tebligat ve İstinabe Taleplerinde Uyulması Gereken Usul ve Esaslara Dair Tebliğ
Yabancı Ülkede Tebligat Usulü
7201 sayılı Kanun m.25’e göre yabancı memlekette tebliğ, o memleketin yetkili makamı vasıtasıyla yapılır. Uygulamada işleyiş şöyledir: tebligatı çıkaran merciin bağlı bulunduğu Bakanlık, evrakı Dışişleri Bakanlığı’na; Dışişleri Bakanlığı da memuriyet havzasını dikkate alarak ilgili Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu’na gönderir. 1985’te eklenen fıkra ile Dışişleri Bakanlığı’nın aracılığına gerek görülmeyen hallerde evrakın ilgili Bakanlıkça doğrudan Büyükelçilik/Başkonsolosluğa gönderilebileceği de düzenlenmiştir. Lahey Konvansiyonu’na taraf ülkelerde bu süreç, Konvansiyon’daki merkezi makam (Central Authority) mekanizmasıyla hızlandırılabilir.
Türk Vatandaşına Konsolosluk Yoluyla Tebligat
7201 sayılı Kanun’a 2003’te 4829 sayılı Kanun’la eklenen m.25/a, yurt dışında kendisine tebliğ yapılacak kişinin Türk vatandaşı olması halinde özel ve daha hızlı bir yol tanır: tebliğ, o yerdeki Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu aracılığıyla da yapılabilir. Bildirim, tebliğin konusu ve hangi mercii tarafından çıkarıldığı bilgileriyle birlikte, “30 gün içinde başvurulmadığı takdirde tebliğin yapılmış sayılacağı” ihtarını içerir ve muhataba o ülkenin mevzuatının izin verdiği yöntemle gönderilir. Bildirimin usulüne uygun ulaştığı belgelenirse, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Büyükelçilik/Konsolosluğa başvurulmazsa tebligat 30. günün bitiminde yapılmış sayılır — bu, uygulamada “kurgusal tebliğ tarihi” olarak anılan önemli bir sonuç doğurur.
İlanen Tebligat ve Yurt Dışı Bağlantısı
m.28, adresi meçhul olan kişilere tebligatın ilanen yapılacağını düzenler; ancak adresin meçhul sayılması için önce diğer usullerle tebligat denenmiş ve muhtar şerhi, resmi/hususi kurumlardan sorgulama ve zabıta tahkikiyle adres tespiti yapılamamış olmalıdır. Yabancı ülkede oturan bir kişiye ilanen tebligat yapılması gerektiğinde, tebliği çıkaran merci, tebliğ evrakı ile ilan suretlerini ayrıca ilgilinin bilinen adresine iadeli taahhütlü mektupla da göndermek ve posta makbuzunu dosyasına koymak zorundadır. Bu ek şart atlanırsa ilanen tebligat usulsüz sayılabilir.
Süreler ve Usulsüzlüğün Sonucu
| Durum | Süre / Sonuç |
|---|---|
| Konsolosluk bildirimine itiraz/başvuru (Türk vatandaşı, m.25/a) | Bildirimin tebliğinden itibaren 30 gün; süre geçerse tebligat yapılmış sayılır |
| Muhatabın evrakı almaktan kaçınması (m.25/a) | Tutanak tarihinde tebliğ yapılmış sayılır, evrak beklemeksizin iade edilir |
| Usulsüz yurt dışı tebligat tespiti | Dosya, usulüne uygun tebligat yapılmak üzere mahalline geri çevrilir |
| İlanen tebligatta ek posta şartı (m.28 son fıkra) | İadeli taahhütlü mektup + posta makbuzunun dosyaya konması zorunlu |
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Kararı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin E.2015/3582, K.2015/10851 sayılı ve 21.10.2015 tarihli kararında, yurt dışındaki davalı şirkete yapılan tebligatın adi posta yoluyla ve Yurt Dışı Tebligat ve İstinabe Taleplerinde Uyulması Gereken Usul ve Esaslara Dair Tebliğ’e aykırı şekilde gönderilmesi nedeniyle usulsüz olduğuna hükmedilerek, usulüne uygun tebligat yapılması için dosya mahalline geri çevrilmiştir. Bu karar, yurt dışı tebligatta 7201 sayılı Kanun’daki resmi kanalın (Bakanlık → Dışişleri Bakanlığı → Büyükelçilik/Konsolosluk veya Lahey Konvansiyonu merkezi makamı) atlanamayacağını, adi posta ile doğrudan gönderimin usule aykırı olduğunu net biçimde ortaya koymaktadır.
Kararın tam metni: https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/128484700
Hukuki Destek
ALYAR LAW & CONSULTANCY, yurt dışına tebligat gerektiren dosyalarda müvekkillerine usulüne uygun tebligat sürecinin planlanması, usulsüz tebligat tespit edilmesi halinde itiraz ve dosyanın geri çevrilmesi taleplerinde destek vermektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yurt dışındaki bir davalıya adi posta ile tebligat yapılabilir mi?
Hayır. Yargıtay 11. Uygulamada, adi posta yoluyla ve ilgili Tebliğ’e aykırı gönderim usulsüz kabul edilmekte; dosya usulüne uygun tebligat için geri çevrilmektedir.
Yurt dışındaki Türk vatandaşına tebligat nasıl daha hızlı yapılabilir?
7201 sayılı Kanun m.25/a, muhatap Türk vatandaşıysa tebliğin doğrudan o yerdeki Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu aracılığıyla yapılabileceğini ve 30 gün içinde başvurulmazsa tebligatın yapılmış sayılacağını düzenler; bu, genel usule göre daha hızlı işleyebilir.
Muhatap konsolosluktan evrakı almazsa ne olur?
m.25/a uyarınca, muhatap evrakı almaktan kaçınırsa bu husus bir tutanakla tespit edilir ve tebliğ o tutanak tarihinde yapılmış sayılır; evrak beklemeksizin merciine iade edilir.
Yabancı ülkede oturan birine ilanen tebligat yapılabilir mi?
Evet, ancak yalnızca adres meçhul kaldığında ve diğer tespit yolları tükendiğinde. Ayrıca tebliği çıkaran merci, evrak ve ilan suretlerini kişinin bilinen adresine iadeli taahhütlü mektupla da göndermek zorundadır (m.28).
Lahey Tebligat Konvansiyonu’na taraf olmayan bir ülkeye nasıl tebligat yapılır?
Bu durumda 7201 sayılı Kanun m.25’teki genel usul (Bakanlık → Dışişleri Bakanlığı → Büyükelçilik/Konsolosluk zinciri) izlenir; sürecin süresi ilgili ülkenin işbirliğine göre uzayabilir.
Yurt dışı tebligat süreci ne kadar sürer?
Standart bir süre yoktur; ülkeye, kullanılan yönteme (Lahey Konvansiyonu merkezi makamı veya diplomatik kanal) ve karşı tarafın işbirliğine göre birkaç haftadan birkaç aya kadar değişebilir.
Yurt dışındaki Türk memuruna tebligat nasıl yapılır?
7201 sayılı Kanun m.27 uyarınca, yabancı bir ülkede resmi görevle bulunan Türk memurlarına tebligat Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla; askeri şahıslara ise bağlı bulundukları komutanlıklar aracılığıyla yapılır.
Usulsüz yurt dışı tebligat tespit edilirse dava ne olur?
Dava düşmez, ancak usulüne uygun tebligat yapılana kadar dosya bu aşamada bekler; istinaf/temyiz aşamasında da usulsüzlük tespit edilirse dosya usulüne uygun tebligat için geri çevrilebilir.
Elektronik tebligat yurt dışındaki taraflar için kullanılabilir mi?
Elektronik tebligat sistemi esas olarak Türkiye’de kayıtlı KEP adresi bulunan taraflar için işler; yurt dışındaki muhatap için 7201 sayılı Kanun’un yukarıdaki özel usulleri esas alınır.
Konsolosluk bildirimine 30 gün içinde başvurmazsam ne olur?
Tebligat, bildirimin usulüne uygun ulaştığı belgelenmek kaydıyla, tebliğ tarihinden itibaren 30. günün bitiminde yapılmış sayılır; bu süre kaçırıldığında geriye dönük itiraz imkânı sınırlıdır.
Resmî Kaynaklar
Hazırlayan
Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu