Dijital Varlık Hukuku: Dijital Varlık Nedir, Hukuki Statüsü Ne, Nasıl Korunur?
Kısa cevap: Dijital varlık; hesaplar, alan adları, dijital içerikler, oyun içi eşyalar ve kripto varlıklar gibi elektronik ortamda var olan ve değer taşıyan şeylerin genel adıdır. Kanunda açıkça tanımlanan türlerden biri kripto varlıktır (SPKn m.3/1-bb). Diğerleri çoğu zaman sözleşmeden doğan bir hak olarak korunur; izinsiz erişim ve veri değiştirme TCK m.243-244 ile suçtur.
Son güncelleme: 12 Kasım 2026
Büroya gelen sorular genelde somut bir kayıpla başlar: ele geçirilen bir hesap, süresi geçirilen bir alan adı, ortağın elinde kalan bir sayfa ya da vefat eden bir yakının erişilemeyen hesapları. Bu yazıda dijital varlığın ne olduğunu, hukuken neye karşılık geldiğini ve hangi yollarla korunabileceğini anlatıyorum. Hesap ve paylaşım tarafındaki genel çerçeve için sosyal medya hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Dijital varlık nedir?
Dijital varlık, elektronik ortamda oluşturulan veya saklanan ve sahibi için ekonomik ya da kişisel değer taşıyan her şeydir. Okuduğum mevzuatta “dijital varlık” için genel bir kanuni tanım yer almıyor; kanunda açıkça tanımlanan türlerden biri kripto varlıktır. Uygulamada dijital varlık denince şunlar akla gelir:
- E-posta, sosyal medya, mesajlaşma ve oyun hesapları,
- Alan adları ve internet siteleri,
- Fotoğraf, video, yazı, yazılım gibi dijital içerikler ve bulut ortamındaki dosyalar,
- Oyun içi eşyalar ve dijital koleksiyonlar,
- Kripto varlıklar.
Bunların ortak noktası elle tutulamamaları ve çoğunun bir hizmet sağlayıcının sistemi üzerinde durmasıdır. Hukuki sonuç da büyük ölçüde bu iki noktadan çıkar.
Dijital varlıkların hukuki statüsü: mülkiyet mi, hak mı?
Dijital varlıklar klasik anlamda “eşya” olmadığı için mülkiyet hükümlerinin onlara doğrudan uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır. Türk Medeni Kanunu’na göre malik, bir şey üzerinde hukuk düzeninin sınırları içinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir; malını haksız olarak elinde bulunduran kişiye karşı istihkak davası ve haksız elatmanın önlenmesi davası açabilir (TMK m.683). Ancak taşınır mülkiyetinin konusu, nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddi şeyler ile edinmeye elverişli doğal güçlerdir (TMK m.762). Bir hesap ya da dijital dosya bu tanıma kolayca girmez.
Bu yüzden pratikte ayrım şöyle yapılabilir:
- Hesaplar ve platform üzerindeki içerikler: Çoğu zaman hizmet sağlayıcıyla yapılan kullanım sözleşmesinden doğan bir kullanım hakkıdır. Neyin devredilebileceğini ve hesabın kime ait sayılacağını büyük ölçüde bu sözleşme belirler.
- Alan adı ve kendi sunucunuzdaki içerik: Kayıt ve hizmet sözleşmelerine bağlıdır; ekonomik değeri olduğu için malvarlığının parçası olarak değerlendirilebilir.
- Kripto varlıklar: Kanunda “değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlık” olarak tanımlanmıştır (SPKn m.3/1-bb, 7518 sayılı Kanunla eklendi).
Hangi grubun hangi kurala bağlı olduğu, somut varlığın türüne ve imzalanan sözleşmelere bakılarak belirlenir.
Dijital varlık nasıl korunur?
Dijital varlığa yönelik saldırılar hem ceza hukuku hem de tazminat hukuku yoluyla karşılanabilir. Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan durumları ve okuduğum kanun hükümlerini özetliyor.
| Durum | Madde | Başvuru yeri | Kanundaki sonuç |
|---|---|---|---|
| Hesaba veya sisteme hukuka aykırı olarak girildi ya da içeride kalınmaya devam edildi | TCK m.243/1 | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk (CMK m.158/1) | Bir yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| Veriler silindi, değiştirildi, erişilmez kılındı veya başka yere gönderildi | TCK m.244/2 | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk | Altı aydan üç yıla kadar hapis |
| Bu fiillerle haksız çıkar sağlandı ve fiil başka bir suç oluşturmuyor | TCK m.244/4 | Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk | İki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası |
| Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille zarar verildi | TBK m.49 | Hukuk mahkemesinde tazminat davası | Zararı veren, zararı gidermekle yükümlüdür |
| Varlık başkasının elinde haksız olarak tutuluyor | TMK m.683/2 | Hukuk mahkemesi | İstihkak ve elatmanın önlenmesi davası; dijital varlıkta uygulanabilirliği tartışmalıdır |
| Kripto varlık hizmeti sunan kuruluş | SPKn m.35/B/1 | Sermaye Piyasası Kurulu | Kuruluş ve faaliyete başlama için Kurul izni zorunludur |
Hesap ele geçirme dosyalarında suçun unsurları bilişim sistemine girme suçu yazısında, ilk saatlerde yapılacaklar hesabım çalındı rehberinde ayrıca anlatılıyor.
Dijital varlığınıza el konduysa ne yapmalı?
İlk iş kayıtları kaybetmeden saklamak, sonra hukuki yolu seçmektir.
- Hesabın, alan adının veya içeriğin size ait olduğunu gösteren kayıtları (kayıt e-postaları, fatura, ödeme ve yazışmalar) bir yere toplayın.
- Değişiklik bildirimlerini, giriş uyarılarını ve son durumun ekran görüntülerini tarih ve saatiyle saklayın.
- Hizmet sağlayıcının hesap kurtarma veya itiraz yolunu kullanın; başvuru ve cevapları saklayın.
- İzinsiz giriş veya veri değiştirme varsa Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yazılı veya sözlü şikâyette bulunun (CMK m.158/1, m.158/5).
- Uğradığınız zararı belgeleyin; tazminat yolu bu belgelerle değerlendirilir (TBK m.49).
Kendi cihazınızdaki kayıtları silmeyin; delilin bir kısmı oradadır.
Dijital miras ve hesap devri: sınır nerede?
Kanundaki ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kazanır ve onun malvarlığı haklarını doğrudan edinir; mirasbırakanın borçlarından da kişisel olarak sorumlu olurlar (TMK m.599). Ekonomik değeri olan dijital varlıklar bu kapsamda düşünülebilir. Ne var ki birçok hesap kullanım sözleşmesiyle kişiye bağlanmıştır ve hizmet sağlayıcıların mirasçılara tanıdığı imkânlar farklıdır. Vasiyetle yapılabilecekler dijital vasiyet yazısında, hesabın satışı veya devrinde doğan sorumluluk sosyal medya hesap satışı ve devri yazısında ele alınıyor.
Kripto varlıklar ayrı bir başlık
Kripto varlıklar, dijital varlıklar içinde kanunla ayrıca tanımlanıp düzenlenen türdür. Kanun cüzdanı, kripto varlık hizmet sağlayıcıyı, saklama hizmetini ve platformu tanımlar (SPKn m.3/1-aa, cc, çç, dd); hizmet sağlayıcıların kurulması ve faaliyete başlaması Sermaye Piyasası Kurulu iznine bağlıdır (SPKn m.35/B/1). Kripto varlıkla ilgili dolandırıcılık, cüzdan boşaltma ve para geri alma soruları ayrı sayfalarda: kripto para avukatı ve kripto cüzdanım boşaltıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Dijital varlık nedir?
Elektronik ortamda oluşturulan veya saklanan ve değer taşıyan her şeydir: hesaplar, alan adları, dijital içerikler, oyun içi eşyalar ve kripto varlıklar. Kanunda açıkça tanımlanan türlerden biri kripto varlıktır (SPKn m.3/1-bb); diğerleri için okuduğum mevzuatta ayrı bir tanım yok, genel hükümlere göre değerlendirilir.
Dijital varlık hukuku neyi inceler?
Dijital varlıkların hukuki niteliğini, kime ait sayılacağını, devrini ve mirasını, bunlara yönelik saldırılarda ceza ve tazminat yollarını inceler. Bilişim suçları, borçlar hukuku, miras hukuku ve sermaye piyasası mevzuatı bu alanda kesişir.
Dijital varlıklar mülkiyete konu olur mu?
Tartışmalıdır. Taşınır mülkiyetinin konusu maddi şeyler ve doğal güçlerdir (TMK m.762). Hesaplar ve platformdaki içerikler çoğu zaman kullanım sözleşmesinden doğan bir hak olarak korunur; kripto varlık ise kanunda gayri maddi varlık olarak tanımlanmıştır.
Hesabım ele geçirildi; bu hangi suça girer?
Hesaba izinsiz girmek TCK m.243/1, verileri silmek veya değiştirmek TCK m.244/2 kapsamında değerlendirilir. Bu fiillerle haksız çıkar sağlanmışsa ve başka suç oluşmuyorsa TCK m.244/4 gündeme gelir. Şikâyet başsavcılığa veya kolluğa yapılabilir (CMK m.158/1).
Dijital varlıklar mirasçılara geçer mi?
Kanundaki ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın malvarlığı haklarını ölümle birlikte doğrudan kazanır (TMK m.599). Ekonomik değeri olan dijital varlıklar bu kapsamda değerlendirilebilir; ancak hesapların kullanım sözleşmeleri ve hizmet sağlayıcının kuralları sonucu değiştirebilir.
Kripto varlık bir dijital varlık mıdır?
Evet. Kanun kripto varlığı dağıtık defter veya benzer bir teknolojiyle elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlarda dağıtılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlık olarak tanımlar (SPKn m.3/1-bb).
Bir dijital varlığın hukuken kime ait olduğu ve hangi yolun izleneceği, varlığın türü ve ilgili sözleşmeler incelenerek belirlenir. Bu tür dosyalarda bilişim avukatı sayfasındaki genel çerçeveye de bakabilirsiniz.
Resmî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu
İlgili rehberler
- Sosyal medya hukuku
- Dijital vasiyet ve hesapların mirası
- Sosyal medya hesap satışı ve devri
- Bilişim sistemine girme suçu (TCK 243)
- Hesabım çalındı: ne yapılır?
- Kripto para avukatı
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.
