Dolandırıcılık Suçu ve Davası Rehberi 2026 | TCK m.157-158
Dolandırıcılık, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.157 ve m.158’de düzenlenen, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlama suçudur. Temel şekli ile bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasını gerektirir; nitelikli hâllerinde ceza üç yıldan on yıla kadar yükselebilir.
Basit Dolandırıcılığın Unsurları
TCK m.157 uyarınca suçun oluşumu için dört unsur aranır: hileli davranış (aktif veya edilgen hile), mağdurun aldatılması, mağdurun iradi bir tasarrufta bulunması ve failin veya başkasının menfaat elde etmesi. Hile, objektif olarak aldatmaya elverişli olmalıdır; basit yalan tek başına yetmez.
Nitelikli Dolandırıcılık
TCK m.158 nitelikli hâlleri düzenler: dini inançların istismarı (158/1-a), kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartların istismarı, kamu kurumlarının, dernek-vakıf-kooperatif araçlarının kullanımı, bilişim sistemlerinin/banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, basın-yayın araçlarının kullanımı, ticari faaliyet sırasında tacir tarafından işlenme, serbest meslek sahiplerince mesleğin sağladığı kolaylıklarla ve kamu görevlileri tarafından işlenme.
Bilişim Sistemi Kullanımı
TCK m.158/1-f uyarınca bilişim sistemleri ile banka-kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık, önemli bir nitelikli hâldir. Telefon, internet, e-posta, sahte web siteleri, sosyal medya ve kripto varlık platformları aracılığıyla işlenen dolandırıcılıklar bu kapsamda değerlendirilir.
Ceza Miktarı
Basit dolandırıcılık cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.157). Nitelikli dolandırıcılıkta ise hapis cezası üç yıldan on yıla kadardır; adli para cezası beş bin güne kadar verilir (m.158/1). Bilişim sistemleri ve kamu kurumu kullanımı gibi hâllerde alt sınır dört yıldır; ceza yapı ve zarar miktarına göre farklılaşır.
Etkin Pişmanlık
TCK m.168 kapsamında failin zararı aynen iade veya tazmin etmesi hâlinde, kovuşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilinceye kadar yarı oranında indirim uygulanır. Bu hüküm, mağdur zararının tamamen karşılanması koşuluna bağlıdır.
Şikâyet ve Uzlaştırma
Basit dolandırıcılık suçunda TCK m.157, CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir; ancak nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) uzlaştırma kapsamı dışındadır. Dava; basit dolandırıcılıkta asliye ceza, nitelikli dolandırıcılıkta ağır ceza mahkemesinde görülür.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| Basit dolandırıcılık dava zamanaşımı | 8 yıl | TCK m.66/1-e |
| Nitelikli dolandırıcılık zamanaşımı | 15 yıl | TCK m.66/1-d |
| Uzlaştırma süresi | 30 gün + 20 | CMK m.253 |
| Şikâyet süresi | Şikâyete bağlı değil | TCK m.157 |
Sık Sorulan Sorular
Zarar tamamen tazmin edildiğinde ceza tamamen ortadan kalkar mı?
Hayır. TCK m.168 ceza indirimi öngörür; cezanın tamamen kaldırılması söz konusu değildir. Ancak indirim uygulaması ile hapis cezası erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması yollarıyla birleştirilebilir.
İnternet dolandırıcılığında delil nasıl elde edilir?
CMK m.134-135 vd. çerçevesinde elektronik delil toplama hükümleri uygulanır; IP kayıtları, banka EFT-havale kayıtları, kripto cüzdan hash bilgileri, ekran görüntüleri bilirkişi incelemesine konu edilir.
Yurt dışı merkezli dolandırıcılıkta nasıl hareket edilir?
5237 s.K. m.8-12 kapsamında Türk hukukunun uygulanma alanı değerlendirilir; Interpol ve adli yardımlaşma mekanizmaları devreye sokulabilir. Uluslararası takip mağdurun önemli avantajıdır.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut dolandırıcılık dosyasında savunma stratejisi uzman değerlendirmesi gerektirir.
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 5237 SK — TCK | Türk Ceza Kanunu genel/özel hükümler | m.1-345 |
| 5271 SK — CMK | Ceza Muhakemesi Kanunu | m.90-103, 100-108, 109-115, 170, 172, 231 |
| 5275 SK | İnfaz — Koşullu salıverilme, denetimli serbestlik | m.105/A, 107, 108 |
| 6284 SK | Koruma/önleyici tedbirler | m.3, 5, 8, 13 |
| 5395 SK | Çocuk Koruma Kanunu | m.4, 5, 11, 25, 35 |
| 5352 SK | Adli Sicil Kanunu | m.9, 12, 13/A |
| AY m.36, 38 | Adil yargılanma, masumiyet karinesi | — |
| AİHS m.5, 6 | Özgürlük, adil yargılanma | — |
Başvurulacak Kurumlar
- Cumhuriyet Başsavcılığı — şikayet ve suç duyurusu
- Sulh Ceza Hakimliği — tutuklama, adli kontrol, arama itirazı
- Asliye/Ağır Ceza Mahkemesi — kovuşturma
- Bölge Adliye Mahkemesi — istinaf
- Yargıtay Ceza Daireleri — temyiz
- İnfaz Hakimliği — infaz işlemleri (4675 SK)
- Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü — sicil başvuru
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.