E-İmza ve mTLS ile Elektronik Belge İspatı — HMK m.205 ve 5070 2026
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ve 6100 sayılı HMK m.205, elektronik ortamda düzenlenen belgelerin ispat değerini düzenler. Bu rehberde nitelikli elektronik imza, mTLS sertifikaları, e-tebligat ve KEP ile ispat süreci açıklanmaktadır.
Nitelikli Elektronik İmza — 5070 m.5
Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Nitelikli elektronik imza için: (a) imza sahibine bağlı olma, (b) sahibinin tasarrufunda bulunan bir araçla oluşturulma, (c) belgenin sonradan değiştirilmediğinin tespit edilebilmesi, (d) nitelikli elektronik sertifikaya dayanma şartları aranır.
HMK m.205 — Senet Hükmü
Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulmuş elektronik veriler senet hükmündedir. Bu veriler aksi ispat edilinceye kadar kesin delil sayılır (HMK m.205/2). İcra takibinde 2004 sayılı İİK m.68 kapsamında imzalı senet olarak ileri sürülebilir.
mTLS ve Karşılıklı Kimlik Doğrulama
- mTLS (Mutual TLS): Sunucu ve istemci arasında her iki tarafın da X.509 sertifikası ile kimlik doğrulaması
- İstemci sertifikasının nitelikli elektronik sertifika olması halinde, mTLS oturumu içerisindeki işlemler 5070 m.5 anlamında imzalı işlem sayılabilir
- API kayıtları (request/response logları) elektronik kayıt olarak HMK m.199 kapsamında belge sayılır
- Bilirkişi incelemesinde sertifika zinciri (chain of trust), sertifika doğrulama listesi (CRL/OCSP) sorgu kayıtları ve sunucu logları birlikte değerlendirilir
KEP — Kayıtlı Elektronik Posta
6102 sayılı TTK m.18/3 ve KEP Yönetmeliği uyarınca tacirler arasında ihbar, ihtar ve sair tebliğler KEP üzerinden yapılabilir. KEP:
- Gönderici/alıcı kimlik doğrulaması yapılmış
- Gönderim ve teslim zamanı zaman damgası ile sabitlenmiş
- İçerik bütünlüğü kriptografik özet ile garantilenmiş
elektronik posta hizmetidir. Türkiye’de yetkili KEP sağlayıcıları BTK lisansına tabidir.
E-Tebligat — 7201 sayılı Kanun m.7/a
2018 değişikliği ile bazı şahıslar için elektronik tebligat zorunlu hale gelmiştir: hukuk büroları, noterler, tacirler, kamu tüzel kişileri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları. Tebligat UETS (Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi) üzerinden yapılır. Tebliğ tarihi: tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen 5. günün sonu.
Zaman Damgası
5070 m.3/h: Zaman damgası, bir elektronik verinin üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, alındığı veya kaydedildiği zamanın tespit edilmesi amacıyla, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kayıttır. RFC 3161 standardına uygun zaman damgası ispat değerine sahiptir.
İspat Yükü ve İtiraz
- Belgede güvenli elektronik imza bulunduğu iddia edilirse, karşı taraf imzanın geçerli olmadığını ispatla yükümlüdür (HMK m.205/2)
- İmzanın ait olmadığı iddiası: bilirkişi incelemesi (sertifika geçerlilik kontrolü, hash karşılaştırma)
- İmza zamanından önce sertifikanın iptal edildiğinin ispatı
- İmza atılırken zayıf algoritma kullanıldığı iddiası
İlgili Mevzuat
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m.3, m.5, m.14
- 6100 sayılı HMK m.199, m.205
- 6102 sayılı TTK m.18/3, m.1525
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a
- Elektronik Tebligat Yönetmeliği
- Kayıtlı Elektronik Posta Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik