Faktoring Sözleşmesi: 6361 Sayılı Kanun Çerçevesinde Rehber 2026

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.38-40, faktoring işlemlerini düzenler. Faktoring; mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak alacakların temellük edilerek, tahsilinin üstlenildiği, alacaklıya garanti, finansman ve hizmet sağlanan finansal işlemdir.

Faktoring Sözleşmesinin Tanımı (m.38)

“Faktoring sözleşmesi; mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklarla, kambiyo senedi veya benzeri belgelerde yer alan alacakları devralarak, tahsilini üstlenen, bu alacaklara karşılık ödemelerde bulunarak finansman sağlayan, ayrıca borçluları hakkında istihbarat çalışmaları yapan, alacakları muhasebe kayıtlarını tutan ve bu hizmetlerin tamamını veya bir kısmını sunan sözleşmedir.”

Faktoringin Üç Temel İşlevi

Klasik faktoring üç işlevi birlikte içerir:

Finansman işlevi: Alacağın vadeden önce iskontolanarak ödenmesi (peşin ödeme); satıcıya likidite sağlanması
Garanti (üstlenme) işlevi: Alacağın tahsil edilememesi riskinin faktoring şirketine geçmesi (gayrikabili rücu / non-recourse faktoring)
Hizmet işlevi: Tahsilat takibi, muhasebe kayıtları, müşteri istihbaratı

Faktoring Türleri

Hukuki nitelik bakımından dört temel tür ayırt edilir:

Gerçek (kabili rücu) faktoring: Alacaklı, borçlunun ödememesi halinde ödediği bedeli faktoring şirketine iade eder; risk satıcıda kalır
Gayrikabili rücu faktoring: Borçlunun ödememe riski tamamen faktoring şirketine devrolur
Açık (notified) faktoring: Borçlu, alacağın faktoring şirketine devredildiğinden haberdar edilir
Kapalı (non-notified) faktoring: Borçlu bilgilendirilmez; satıcı tahsilat aracı gibi davranır

Faktoring Şirketlerinin Kurulması (m.7-12)

Faktoring şirketleri, BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu) izni ile kurulabilir. Asgari ödenmiş sermaye, iş merkezi, kurucu nitelikleri gibi şartlar Kanun ve BDDK düzenlemelerinde belirlenmiştir. Faktoring şirketleri yalnızca anonim şirket olarak kurulabilir.

Sözleşmenin Şekli (m.38/2)

Faktoring sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Geçerlilik şartı olarak yazılı şekil; sözleşmenin temel hükümlerinin, alacakların kapsamının ve devirden sonra borçluya yapılacak bildirimin esaslarının açıkça belirlenmesini sağlar.

Alacağın Devri (TBK m.183-194)

Faktoring işleminin hukuki niteliği TBK anlamında alacağın devri (alacağın temliki) şeklinde gerçekleşir. Devir geçerli olduğunda borçluya bildirilebilir ve borçlu artık faktoring şirketine ödeme yapmakla yükümlü olur (TBK m.186). Devir sözleşmesinde aksine hüküm yoksa, alacağın devri ile birlikte fer’i haklar ve teminatlar da devralana geçer.

Faktoring Komisyonu ve İskonto

Faktoring şirketinin geliri iki kalemden oluşur: komisyon (hizmet ve risk karşılığı, alacağın yüzdesi olarak) ve iskonto/faiz (vadeden önce ödenen tutar üzerinden hesaplanır). Bu giderler 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.6 uyarınca ticari kazançtan indirilebilir.

Vergi Uygulaması

Faktoring işlemleri 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu m.28 uyarınca BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) kapsamındadır. Faktoring şirketinin elde ettiği komisyon ve faizler %5 BSMV’ye tabidir; KDV’den istisnadır.

Borçlunun Defileri (TBK m.188)

Devir bildiriminin borçluya ulaştığı sırada borçlunun devredene karşı sahip olduğu defiler, devralan faktoring şirketine karşı da ileri sürülebilir. Borçlu, ödeme yapmadan önce ödemeyi durdurma sebepleri (mal ayıbı, sözleşme ihlali, takas) varsa bunları faktoring şirketine karşı kullanabilir.

Tedarikçi Finansmanı (Reverse Faktoring)

Reverse (ters) faktoring, satıcı yerine alıcının inisiyatifiyle başlatılan; alıcının onayladığı faturalar üzerinden satıcıya peşin ödeme sağlanan modeldir. Türk hukukunda 6361 sayılı Kanun çerçevesinde uygulanabilir; alacağın devri TBK genel hükümlerine tabidir.

İlgili Mevzuat

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu m.38-40
6098 sayılı TBK m.183-194 (alacağın devri)
6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu m.28 (BSMV)
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m.6 (gider indirimi)
UNIDROIT Uluslararası Faktoring Sözleşmesi (Ottawa 1988)