Pandemi, savaş ve yaptırımların ardından force majeure ve hardship klozları sözleşmelerin en tartışılan hükümleri haline geldi. Bildirim, ispat ve sonuçları detaylı düzenlenmelidir.
Force Majeure (Mücbir Sebep)
Öngörülemezlik, kaçınılamazlık, dış etken.
Salgın, savaş, doğal afet örnekleri.
İfa imkânsızlığı sonucu.
Hardship (Aşırı İfa Güçlüğü)
TBK m.138 yapısal düzenleme.
İfayı imkansızlaştırmaz, dengeyi bozar.
Sözleşmenin uyarlanması talebi.
Bildirim Yükümlülüğü
Süre ve şekil koşulları.
İspat belgeleri.
Karşı tarafa zarardan kaçınma yükümü.
ICC ve UNIDROIT Model Klozları
ICC 2020 Force Majeure ve Hardship.
UNIDROIT İlkeleri m.6.2.1-6.2.3.
Pandemic ve war exclusion klozları.
İlgili Mevzuat
- TBK m.136-138
- CISG m.79
- ICC ICC 2020 Force Majeure
Sıkça Sorulan Sorular
Pandemi force majeure midir?
Sözleşme hükümlerine ve somut olaya göre değişir; salgın çoğu zaman force majeure kabul edilebilirken bunun ifa engelinin doğrudan sebebi olduğu kanıtlanmalıdır.
Hardship klozu yoksa uyarlama talep edilebilir mi?
Evet, TBK m.138 kanunen düzenleme sağlar; ancak sözleşmesel kloz daha kapsamlı koruma getirir.