Gaziosmanpaşa’daki Esnaf ve Küçük İşletmeler İçin Şirketler Hukuku

Gaziosmanpaşa, yoğun konut ve çarşı dokusu içinde çok sayıda esnaf ve küçük ölçekli şirketi barındıran bir ilçedir. Perakende, gıda, hizmet ve atölye ağırlıklı bu yapıda, işletmeler çoğunlukla aile bağlarına veya ortak güvene dayalı kurulmuştur.

Bu yazı, Gaziosmanpaşa’daki işletme sahiplerinin limited ya da anonim şirket kurarken, ortak alırken veya ortaklıktan ayrılırken göz önünde bulundurması gereken hukuki noktaları özetler. Av. Bilal Alyar somut dosyada belgelerden hareketle değerlendirme yapar.

Gaziosmanpaşa’da esnaftan şirkete geçiş ve sonrası

Şahıs işletmesinden şirkete geçen esnafın karşılaştığı ilk sorun, işletmenin varlıklarının ve borçlarının şirkete nasıl devredileceğidir. Kira sözleşmesi, ruhsat, stok ve alacakların devri için ayrı ayrı işlem yapılması gerekebilir; vergi ve SGK yükümlülükleri bakımından da süreç gözden geçirilmelidir.

Küçük şirketlerde yönetim ile sahiplik çoğu zaman aynı kişilerde birleşir. Ortaklardan birinin tek başına imza yetkisini kullanarak şirket aleyhine borç altına girmesi, esas sözleşmedeki sınırlamalar ve üçüncü kişilerin iyi niyeti açısından incelenir; temsil yetkisinin sicilde doğru görünmesi bu bakımdan önemlidir.

Gıda ve perakende işletmelerinde tedarikçi ile kurulan uzun süreli cari hesap ilişkisi, bakiyeye itiraz süreleri ve mutabakat yazışmaları açısından düzenli takip gerektirir. Şirketin veya ortakların kişisel borçları ile şirket borçlarının birbirine karışmaması da hukuki güvenlik için önemlidir.

Genel kurul toplantıları ve karar iptali

Butlan, TTK m.447’de gösterilen ağır aykırılıklara özgüdür ve iptalden farklı olarak süreye bağlı bir hak düşürücü sınırlama taşımaz. Gündeme madde eklenmesi ya da toplantıya çağrı, sermayenin onda birini taşıyan ortakların talebiyle gündeme gelebilir (halka açıkta yirmide bir). Genel kurul kararının iptali davası, kararın alındığı tarihten itibaren üç ay içinde açılmalıdır; kararın kanuna ve esas sözleşmeye aykırılığı bu davada ileri sürülür (TTK m.445-446).

Ticari sözleşme hazırlığı, veri güvenliği ve kayıt düzeni

Satılan malda ayıp varsa alıcı, muayene ve ihbar yükümlülüklerini TTK m.23’te belirtilen şekilde ve gecikmeden yerine getirmelidir. Veri sorumlusu sıfatındaki şirketler için aydınlatma (KVKK m.10) ve güvenlik (KVKK m.12) yükümlülükleri ayrı ayrı denetlenebilir. VERBİS kaydını yapmayan veri sorumluları KVKK m.18 uyarınca idari para cezasıyla karşılaşabilir.

Şirket yapısı değişirken hukuki süreçler

Birleşme, bölünme ve tür değiştirme TTK’nın ilgili hükümlerinde düzenlenir; her biri bir sözleşme veya plan ile genel kurul onayını gerektirir. Devir ve birleşmelerde vergilendirmeye ilişkin şartlar Kurumlar Vergisi Kanunu m.19’da düzenlenmiştir; şartlar sağlanmazsa vergi yükü doğabilir. Tasfiye sürecinde tasfiye memurları görev yapar, alacaklılar ilanla çağrılır ve işlemler tamamlanınca şirket sicilden terkin edilir.

Ticari alacak ve sözleşme uyuşmazlıkları

Dava ticari ise asliye ticaret mahkemesi görevli olur; hangi davaların ticari sayıldığı TTK m.4’te açıkça yazılıdır. Yetkili mahkemenin belirlenmesinde davalı şirketin merkezi esas alınır; sözleşmedeki ifa yeri HMK m.10 gereği alternatif yetki doğurabilir. Geçici hukuki koruma talepleri HMK m.389 ve İİK m.257 kapsamında değerlendirilir; tedbire bağlı dava HMK m.397 gereği iki hafta içinde açılır.

Örnek anlatım: şahıs işletmesinin şirkete dönüştürülmesi

Bu anlatım kurgusal olup gerçek bir olaya dayanmaz. Gaziosmanpaşa’da yıllardır şahıs olarak market işleten bir esnaf, kardeşiyle birlikte limited şirket kurmak ister; mevcut tedarikçi borçları ve kira sözleşmesinin yeni şirkete nasıl aktarılacağı belirsizdir.

Borçların devri alacaklıların rızasına veya ilan ve bildirim şartlarına bağlıdır. Kira sözleşmesi için kiraya verenin yazılı onayı alınmalı, stok ve ekipman devri faturalandırılmalıdır. Aksi hâlde eski işletmeci borçlardan sorumlu kalmaya devam edebilir.

Büroda çalışma düzeni

Ticaret sicilindeki tescil ve ilanlar karşılaştırılarak kayıtların gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığına bakılır.
Taleplerin hangi hukuki dayanağa oturduğu, süre ve görevli mahkeme bakımından yazılı bir değerlendirme yapılır.
Dava öncesinde ihtarname, arabuluculuk veya geçici hukuki koruma seçenekleri gözden geçirilir.
Dava veya idari başvuru gerekiyorsa dilekçeler hazırlanır ve duruşmalara katılım takip edilir.

Soru ve cevaplar

Gaziosmanpaşa’da şahıs işletmemi limited şirkete dönüştürürken mevcut borçlarım ne olur?

Borçlar kendiliğinden yeni şirkete geçmez. İşletmeyi devralan, devri alacaklılara bildirir veya ilan ederse borçlardan sorumlu olur; devreden ise devir tarihinden itibaren iki yıl boyunca devralanla birlikte sorumlu kalır (TBK m.202). Bu sebeple devir sözleşmesinde borçların akıbeti açık yazılmalıdır.

Gaziosmanpaşa’daki şirketimde ortağım benden habersiz borç aldı, bu borç şirketi bağlar mı?

Ortağın temsil yetkisi varsa ve yetkisi içinde hareket ettiyse borç şirketi bağlar. Esas sözleşmedeki sınırlamalar üçüncü kişilere sicilde ilan edilmişse bunlara karşı ileri sürülebilir. Yetki aşımı hâlinde şirket ortağa karşı tazminat talep edebilir.

Gaziosmanpaşa ilçesinde faaliyet gösteren şirketin yöneticisi, şirkete verdiği zarardan sorumlu tutulabilir mi?

Kanuna veya esas sözleşmeye aykırı kusurlu bir davranış şirkete zarar vermişse tazminat istenebilir (TTK m.553). İki yıllık öğrenme süresi ve beş yıllık mutlak süre unutulmamalıdır.

Gaziosmanpaşa bölgesindeki bir şirketin ortağı, şirketin defter ve belgelerini inceleyebilir mi?

Ortak, şirket işleri hakkında bilgi isteyebilir; yönetim bunu reddederse mahkemeden özel denetim istenebilir (TTK m.437-438).

İlgili sayfalar

Görüşmeler Kartal Cevizli Mahallesi’ndeki büroda önceden randevu ile yapılır; iletişim: 0534 636 19 19.