Gönüllü Uyum Programı (Pişmanlık ve Islah)
213 sayılı VUK’un 371. maddesi ile düzenlenen pişmanlık ve ıslah müessesesi, mükellefin idare tarafından tespit edilmeden önce vergi ziyaına yol açan fiilini bildirip eksik beyan ettiği vergiyi pişmanlık zammı ile birlikte ödemesi durumunda vergi ziyaı cezasından kurtulmasını sağlar. GİB’in gönüllü uyum programları kapsamında mükelleflere ek destek mekanizmaları sunulur.
İlgili Mevzuat
Bu alanda uygulanan başlıca resmi mevzuat aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo yalnızca yürürlükteki kanun maddelerine atıf yapar; herhangi bir mahkeme kararı içermez.
Süreç Akış Şeması
Mağdurun başvurusundan itibaren izlenebilecek genel süreç adımları aşağıdaki gibidir. Her vakada adımların sırası ve içeriği farklılık gösterebilir.
[1]
↓
[2]
↓
[3]
↓
[4]
↓
[5]
↓
[6]
↓
[7]
Pişmanlık ve VUK 359 İlişkisi
Pişmanlık başvurusu, VUK 359’da düzenlenen kaçakçılık suçlarını kapsamaz; ancak bu fiillerin dışında kalan vergi ziyaı durumlarında ceza muafiyeti sağlar. Sahte belge kullanımı tartışmalarında pişmanlığın etkisi ayrıca değerlendirilir.Sıkça Sorulan Sorular
Pişmanlık zammı oranı nedir?
AATUH gecikme zammı oranıdır.
Pişmanlık ödemesi süresi nedir?
Beyandan itibaren 15 gündür.
VUK 359 kapsamında pişmanlık geçerli mi?
Kaçakçılık suçlarının kovuşturulması açısından sınırlı etki sağlar.
Pişmanlıktan vazgeçme mümkün mü?
Ödeme yapılana kadar mümkündür.
İdarece reddi halinde ne yapılır?
30 gün içinde dava açılabilir.
Pişmanlık ile uzlaşma birlikte istenir mi?
Pişmanlık başvurusu kabul edilirse uzlaşmaya gerek kalmaz.
Yurt dışı gelirler kapsamında mı?
Evet, beyan edilmemiş yurt dışı gelirler de kapsamdadır.
Pişmanlık birden fazla yapılır mı?
Aynı dönem için bir kez geçerlidir; farklı dönemler için ayrı başvuru olabilir.
İlgili Hukuki Konular
Bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuk bürosu-müvekkil ilişkisi kurmaz. Somut bir hukuki sorununuz için doğrudan iletişime geçmeniz önerilir. Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları gereği herhangi bir sonuç vaadi içermez.
Pişmanlık Müessesesi ve Anayasal Eşitlik
VUK m.371 pişmanlık müessesesi, mükelleflere idarenin tespitinden önce kendi beyan hatalarını düzeltme imkanı tanıyarak vergi sisteminde gönüllü uyumu teşvik eder. Müessese, Anayasa m.10 eşitlik ilkesi çerçevesinde tüm mükelleflere uygulanır. AİHM içtihatlarında benzer ulusal düzenlemeler, vergi yükümlülüğüne ilişkin self-incrimination yasağıyla birlikte değerlendirilmiştir. Pişmanlık başvurusu, mükellefin kendisi aleyhine delil oluşturmadığı sürece anayasal güvencelere aykırı sayılmaz.
Pişmanlık ve VUK 359 Sınırının Pratik Uygulaması
VUK m.371 hükümleri, VUK 359’da düzenlenen kaçakçılık suçlarının kovuşturulmasını engellemez; ancak savcılık aşamasında etkin pişmanlık argümanı olarak değerlendirilebilir. Pişmanlık beyanında bulunan mükellefin sahte belge düzenleme veya kullanma fiili tespit edildiğinde, beyanın CMK çerçevesinde delil değeri tartışmalı hale gelir. Bu durumda savunma stratejisi, idari ve cezai sürecin paralel yönetimini gerektirir.
GİB Gönüllü Uyum Programlarının Genişleyen Kapsamı
Gelir İdaresi Başkanlığı, son yıllarda gönüllü uyum programlarını farklı sektörler ve mükellef profilleri için özelleştirmektedir. Vergi hukuku alanı, ilgili genelge ve duyuruları takip ederek müvekkil için en uygun başvuru yolunu belirler.