Haciz Uygulaması İİK m.85 | Haczin Konusu, Sınırları ve Usulü 2026
Kısa cevap: Haciz, borçlunun taşınır, taşınmaz, alacak ve haklarına alacağın ana para, faiz ve masraflarını karşılayacak kadar konulur; bu miktar aşılamaz (İİK m.85). Kanunda sayılan mallar haczedilemez; maaşta haczedilecek kısım dörtte birden az olamaz (İİK m.83).
Son güncelleme: 12 Kasım 2026
Haciz, alacaklının alacağının tahsili amacıyla borçlunun malvarlığı üzerinde icra dairesince tesis edilen resmî el koyma işlemidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.85 ve devamı haczin konusunu, sınırlarını ve uygulanma usulünü düzenler. Bu rehberde fiilî ve kaydî haciz yöntemleri, haczedilebilen ve haczedilemeyen mallar, haciz tutanağı, muhafaza ve e-haciz uygulamaları ele alınmaktadır.
Haczin Hukuki Niteliği ve Konusu
İİK m.85 uyarınca borçlunun kendi yedinde veya üçüncü kişide bulunan taşınır ve taşınmaz mallarından, alacak ve haklarından alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil bütün alacağına yetecek miktarı haczedilir; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz. Haczi koyan memur, borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar bağdaştırmakla yükümlüdür. Haczin konusuna giren başlıca değerler: (i) taşınır mallar, (ii) taşınmazlar, (iii) banka mevduatı ve üçüncü kişilerdeki alacaklar (İİK m.89 haciz ihbarnamesi), (iv) diğer haklar, (v) ücret ve maaş (İİK m.83 sınırları içinde). Paraya çevrilmesiyle satış, muhafaza ve idare masraflarını aşmayacağı kesin olan şeyler haczedilmez. Alacağı aşan haciz, kanuna aykırılık nedeniyle şikâyet konusu olur (İİK m.16).
Haczedilemeyen Mallar (İİK m.82-83)
Bazı mallar kanun gereği haczedilemez. İİK m.82 bunları sayar; başlıcaları: devlet malları ve özel kanunlarında haczedilemeyeceği belirtilen mallar (b.1), ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya (b.2), para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası (b.3), borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları (b.6), borçlunun haline münasip evi (b.12) ve öğrenci bursları (b.13). Haczi istenen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını icra memuru değerlendirir. İİK m.83 maaş ve ücret bakımından kısmi haciz öngörür: borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu görülen miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir ve haczolunacak miktar dörtte birden az olamaz. Birden fazla haciz varsa sıraya konur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçilmez.
Haczin Uygulanma Usulü
Ödeme emrindeki süre geçtikten, itiraz edilmişse itiraz kaldırıldıktan sonra alacaklı haciz konmasını isteyebilir; haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; ancak itiraz veya dava açılmışsa bunların başladığı tarihten kesinleşmesine kadar geçen süre ile taksit sözleşmesinin ihlaline kadar geçen süre bu yıla sayılmaz (İİK m.78). Uygulama biçimleri: (i) Fiilî haciz: memur mahalle gider, haczedilecek malları tespit eder, haciz tutanağı düzenler; (ii) Kaydî haciz: tapu, trafik, banka, MERSİS gibi kayıtlarda elektronik şerh konur; (iii) Alacak haczi (İİK m.89): üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi gönderilir; üçüncü kişi 7 gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde veya mal yedinde sayılır ve buna ilişkin ikinci ihbarname gönderilir. Kendisine muhafaza için resmen teslim edilen hacizli mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunan kişi TCK m.289 uyarınca (muhafaza görevini kötüye kullanma) cezalandırılır.
E-Haciz ve UYAP Uygulamaları
Alacaklı, haciz talebinde bulunmadan UYAP ve ona entegre sistemler üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir; sorgulamada tespit edilen değerler için sistem üzerinden haciz talep edilebilir ve icra dairesi bunları elektronik ortamda haczeder (İİK m.78/1). Bankadaki alacaklar için haciz ihbarnamesi tüzel kişinin şubesine veya tüm şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilir; ihbarname ve cevapları UYAP üzerinden elektronik olarak da yapılabilir (İİK m.89). 5510 sayılı Kanun m.93/1 uyarınca SGK’dan bağlanan gelir, aylık ve ödenekler, Kurumun 88. maddeye göre takip ve tahsili gereken alacakları ile nafaka borçları dışında haczedilemez; borçlunun muvafakati yoksa bu yöndeki haciz talebi icra müdürünce reddedilir. Maaş ve ücretler ise İİK m.83 sınırlarına tabidir.
Aşkın Haciz, Şikayet ve İtiraz Yolları
Borçlu veya üçüncü kişi haciz işlemine karşı şu yollara başvurabilir: (i) İİK m.16 şikâyeti: kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan haciz işlemine, öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet; (ii) Aşkın haciz: alacağı aşan miktarda haciz İİK m.85/1’e aykırıdır ve şikâyetle ileri sürülür; (iii) Haczedilmezlik şikâyeti: İİK m.82-83’teki sınırların ihlali hâlinde; (iv) İstihkak iddiası (İİK m.96 vd.): haczedilen malın kendisine ait olduğunu ya da üzerinde rehin hakkı bulunduğunu ileri süren üçüncü kişinin yolu; hacizden haberdar olunduktan sonra 7 gün içinde ileri sürülmezse aynı takipte bu hak kaybedilir. Bir hakkın yerine getirilmemesinden veya işlemin sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet edilebilir (İİK m.16/2).
Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları
- İcra Dairesi: Takip talebi, ödeme emri, haciz işlemleri, e-haciz ve e-satış (UYAP) işlemleri.
- İcra Mahkemesi: Haciz işlemlerine karşı İİK m.16 şikâyeti.
- UYAP e-Satış Portalı: Hacizli mallarda elektronik açık artırma ile satış.
Haczin kapsamı, haczedilmezlik ve süreler borçlunun durumuna ve takibin türüne göre değişir; izlenecek yol için somut dosyanın incelenmesi gerekir.
İlgili İçerikler
Sıkça Sorulan Sorular
Maaşın ne kadarı haczedilebilir?
İİK m.83 uyarınca borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir ve haczolunacak miktar maaşın dörtte birinden az olamaz; dörtte bir bir tavan değil, asgari sınırdır. Birden fazla haciz varsa sıraya konur; öndeki haczin kesintisi bitmeden sonrakine geçilmez.
Aşkın haciz ne demektir, nasıl kaldırılır?
Alacağın ana para, faiz ve masraflarını aşan miktarda haciz yapılmasıdır; İİK m.85/1 buna izin vermez. Borçlu, işlemi öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde İİK m.16 uyarınca icra mahkemesine şikâyet ederek aşkın kısmın kaldırılmasını isteyebilir.
Banka hesabına e-haciz konulunca ne olur?
Haciz ihbarnamesi bankaya tebliğ edilir; banka 7 gün içinde itiraz etmezse hesaptaki para zimmetinde sayılır (İİK m.89). Borçlu, haczedilemeyen mal ve hakların haczine karşı İİK m.16 uyarınca şikayette bulunabilir; SGK’dan bağlanan gelir, aylık ve ödenekler 5510 sayılı Kanun m.93/1 gereği Kurum alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez; maaşlar ise İİK m.83 sınırlarına tabidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.
