30 Saniyede Özet
492 sayılı Harçlar Kanunu, dava açarken veya karar alırken ödenen “karar ve ilam harcı”nı düzenler. Harç, dava konusunun parasal değerine göre nispi (oransal) veya konusu para ile ölçülemeyen davalarda maktu (sabit) olarak alınır. Tahliye davalarında harç, bir yıllık kira bedeli üzerinden hesaplanır (Kanun m.17). Kira bedelinin TESPİTİ davalarında ise durum farklıdır: Yargıtay’ın 25.11.2024 tarihli bağlayıcı içtihat-uyuşmazlığı giderme kararına göre, harç aylık kira farkı üzerinden hesaplanır — yıllık fark üzerinden değil.
Nispi mi, Maktu mu?
Harçlar Kanunu’na ekli tarifelerde, davanın konusuna göre harcın nispi mi maktu mu olacağı belirlenir. Konusu belli bir para olan davalarda (alacak, tazminat, tespit vb.) genellikle nispi harç; konusu para ile ifade edilemeyen davalarda (boşanma, velayet gibi) maktu harç uygulanır. Peşin harç dava açılırken, karar ve ilam harcının kalanı ise kararın verilmesi aşamasında tahsil edilir.
Kritik Nokta: Kira Tespiti Davasında Harç — Aylık mı, Yıllık mı?
Uygulamada farklı bölge adliye mahkemeleri arasında yıllarca süren bir görüş ayrılığı vardı: aylık kira bedelinin tespiti davalarında karar ve ilam harcı, hükmedilen kira ile önceki kira arasındaki aylık farkın mı, yoksa bu farkın YILLIK tutarının mı esas alınacağı belirsizdi. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 25.11.2024 tarihli, 2024/970 E. – 2024/3821 K. sayılı — bölge adliye mahkemeleri arası içtihat uyuşmazlığını gideren, kesin ve bağlayıcı — kararında bu tartışma sona erdirilmiştir: aylık kira bedelinin tespiti davalarında karar ve ilam harcı, hükmedilen aylık kira bedeli ile önceden ödenmekte olan aylık kira bedeli arasındaki FARK üzerinden alınır — bu farkın yıllık tutarı üzerinden değil.
Gerekçe: 492 sayılı Kanun’da kira tespiti davaları için özel bir düzenleme yok; ancak TBK m.314 (kira bedelinin kural olarak aylık ödenmesi) ve kiracının korunması ilkesi birlikte değerlendirildiğinde, yerleşik Yargıtay uygulamasının (aylık fark esası) TBK sonrasında da devam etmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu, tahliye davasındaki “bir yıllık kira bedeli” kuralıyla (m.17) KARIŞTIRILMAMALIDIR — iki farklı dava türü, iki farklı harç hesabı.
Pratik Sonuç
Kira bedeli tespiti davası açan/açılan taraflar için: dava değeri ve harç hesabı, hükmedilecek AYLIK kira farkı üzerinden yapılmalıdır; yıllık fark üzerinden fazla harç yatırılması veya talep edilmesi hatalıdır ve bu artık tüm bölge adliye mahkemeleri için bağlayıcı şekilde netleşmiştir. Tahliye davalarında ise hâlâ bir yıllık kira bedeli esastır — bu iki kural birbirine karıştırılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kira tespiti davasında harç neye göre hesaplanır?
Hükmedilen aylık kira bedeli ile önceki aylık kira bedeli arasındaki fark üzerinden — yıllık tutar üzerinden değil (Yargıtay, 25.11.2024, bağlayıcı).
Tahliye davasında harç nasıl hesaplanır?
492 sayılı Kanun m.17 gereği bir yıllık kira bedeli üzerinden.
Vekalet ücreti de aynı esasa göre mi hesaplanır?
Hayır — Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.9’a göre kira tespiti davalarında vekalet ücreti, kira farkının YILLIK tutarı üzerinden hesaplanır; bu, harç hesabından (aylık fark) farklıdır ve karıştırılmamalıdır.
Harç hesaplamasında hata olduğunu mu düşünüyorsunuz? Harç kamu düzenindendir, hatalı hesap her aşamada gündeme gelebilir — WhatsApp’tan yazabilirsiniz.