Havayolu Taşımacılığı ve Montreal Sözleşmesi 2026

Uluslararası havayolu taşımacılığı 1999 tarihli Montreal Sözleşmesi ile modernize edilmiştir. Türkiye Montreal Sözleşmesi’ne taraftır. Yolcu ve yük taşımacılığında farklı kurallar uygulanır. Uçuş gecikmeleri, bagaj kayıpları ve yolcu hakları konularında hukuki düzenlemeler önemlidir. AB Düzenlemesi 261/2004 Avrupa uçuşları için ek koruma sağlar.

Montreal Sözleşmesi Uygulaması

Montreal Sözleşmesi iki taraf ülkesi sözleşmeye taraf olan uçuşlarda uygulanır. Yolcu tazminatı, bagaj kaybı ve gecikmeler için tek tip kurallar getirir. Montreal Sözleşmesi yolcu, bagaj ve gecikme zararlarında farklı sorumluluk koşulları öngörür; gecikmede taşıyıcı, zararı önlemek için makul tüm tedbirleri aldığını veya bunun imkânsız olduğunu ispatlarsa sorumlu olmaz (m.19). Montreal Sözleşmesi m.21 iki aşamalı sorumluluk öngörür: ICAO’nun 28.12.2024’ten itibaren geçerli revizyonuna göre yolcu başına 151.880 SDR’a kadar taşıyıcı sorumluluğunu sınırlayamaz; bu tutarı aşan kısımda ise zararın kendi kusurundan kaynaklanmadığını veya yalnız üçüncü kişinin kusurundan doğduğunu ispat ederse sorumlu olmaz.

Uçuş Gecikmeleri ve Yolcu Hakları

Uçuş iptali, gecikme veya rezervasyon kabul edilmemesi hallerinde yolcu çeşitli haklara sahiptir. AB Düzenlemesi 261/2004 kapsamındaki uçuşlarda nihai varışa üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşılması tazminat hakkı doğurabilir; olağanüstü hâl savunması ve uçuşun düzenleme kapsamında olup olmadığı ayrıca değerlendirilir. Tazminat tutarları mesafe bazlıdır: 250 Euro, 400 Euro veya 600 Euro. Türkiye’de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün SHY-Yolcu Hakları Yönetmeliği uygulanır.

Bagaj Kaybı ve Hasarı

Montreal Sözleşmesi m.17 uyarınca check-in bagajlarındaki kayıp, hasar veya gecikmeden taşıyıcı sorumludur. Kayıtlı bagajda tazminat sınırı, 28.12.2024’ten itibaren yolcu başına 1.519 SDR’dır (ICAO revizyonu, Montreal m.22/2). Kabin bagajında ise taşıyıcı kusuru ispatlanmalıdır. Bagaj kaydı ve bilet önemli delillerdir. Kayıtlı bagaj hasarında şikâyet, hasar öğrenildikten sonra derhal ve en geç teslimden itibaren 7 gün içinde; gecikmede ise bagajın yolcunun kullanımına sunulduğu tarihten itibaren en geç 21 gün içinde yazılı olarak yapılmalıdır (Montreal m.31). Tazminat davası, varış tarihinden itibaren iki yıl içinde açılmazsa hak düşer (m.35).

Taşıma Sözleşmesi ve Bilet

Havayolu bileti taşıma sözleşmesini kanıtlayan belgedir. Elektronik bilet sistemi yaygınlaşmıştır. Yolcu bilgileri doğruluğu ve değişiklik hakları sözleşmede düzenlenir. İsim değişikliği çoğunlukla kabul edilmez veya ek ücret gerektirir. İptal ve iade şartları bilet sınıfına göre değişir. Düşük bütçeli havayolları için özel kurallar uygulanabilir.

Ölüm ve Yaralanma Davaları

Uçak kazalarında ölüm veya yaralanma halinde Montreal Sözleşmesi uyarınca iki aşamalı sorumluluk sistemi uygulanır. Yolcu başına 151.880 SDR’a kadar taşıyıcı sorumluluğunu sınırlayamaz; aşan kısımda taşıyıcı m.21/2’deki savunmaları ispat ederse sorumlu olmaz (ICAO 2024 revizyonu). Destekten yoksun kalma, manevi tazminat ve tedavi giderleri ayrı kalemlerdir. Uluslararası davalar karmaşık yetki kurallarına tabidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Uçuş gecikmesi tazminatı nasıl alınır?

Önce uçuşun AB 261/2004 veya Türkiye SHY-YOLCU kapsamına girip girmediği ve nihai varıştaki gecikme süresi belirlenir; belgelerle taşıyıcıya yazılı başvuru yapılır. Tazminat ve başvuru yolu, gecikmenin nedenine ve uygulanacak düzenlemeye göre değerlendirilir.

Bagaj kaybında tazminat sınırı nedir?

Kayıtlı bagajda sorumluluk sınırı, ICAO’nun 28.12.2024’ten itibaren geçerli revizyonuna göre yolcu başına 1.519 SDR’dır (Montreal m.22/2). Ek değer beyan edilirse daha yüksek tazminat mümkündür.

Bilet iptalinde ne olur?

Havayolu kusuruyla iptalde tam iade veya yeni uçuş hakkı vardır. Yolcu kusurlu iptalde sınıfa göre iade şartları uygulanır.

Uçak kazasında tazminat miktarı nedir?

Montreal Sözleşmesi m.21 iki aşamalı sorumluluk öngörür: ICAO’nun 28.12.2024’ten itibaren geçerli revizyonuna göre yolcu başına 151.880 SDR’a kadar taşıyıcı sorumluluğunu sınırlayamaz; bu tutarı aşan kısımda ise zararın kendi kusurundan kaynaklanmadığını veya yalnız üçüncü kişinin kusurundan doğduğunu ispat ederse sorumlu olmaz.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda