Uluslararası havayolu taşımacılığı 1999 tarihli Montreal Sözleşmesi ile modernize edilmiştir. Türkiye sözleşmeye 2011 yılında taraf olmuş, bu tarihten itibaren Varşova Sözleşmesi sisteminden çıkmıştır. Yolcu ve yük taşımacılığında farklı kurallar uygulanır. Uçuş gecikmeleri, bagaj kayıpları ve yolcu hakları konularında hukuki düzenlemeler önemlidir. AB Düzenlemesi 261/2004 Avrupa uçuşları için ek koruma sağlar.
Montreal Sözleşmesi Uygulaması
Montreal Sözleşmesi iki taraf ülkesi sözleşmeye taraf olan uçuşlarda uygulanır. Yolcu tazminatı, bagaj kaybı ve gecikmeler için tek tip kurallar getirir. Taşıyıcı sorumluluğu objektif olup SDR üzerinden belirlenir. Yolcu ölümü veya yaralanması halinde 128,821 SDR sınırına kadar objektif sorumluluk işler. Daha yüksek tazminat kusur ispatı ile talep edilir.
Uçuş Gecikmeleri ve Yolcu Hakları
Uçuş iptali, gecikme veya rezervasyon kabul edilmemesi hallerinde yolcu çeşitli haklara sahiptir. AB Düzenlemesi 261/2004 kapsamında 3 saat üzeri gecikmelerde tazminat hakkı doğar. Tazminat tutarları mesafe bazlıdır: 250 Euro, 400 Euro veya 600 Euro. Türkiye’de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün SHY-Yolcu Hakları Yönetmeliği uygulanır.
Bagaj Kaybı ve Hasarı
Montreal Sözleşmesi m.17 uyarınca check-in bagajlarındaki kayıp, hasar veya gecikmeden taşıyıcı sorumludur. Tazminat sınırı yolcu başına 1,288 SDR’dır. Kabin bagajında ise taşıyıcı kusuru ispatlanmalıdır. Bagaj kaydı ve bilet önemli delillerdir. Hasar durumunda 7 gün, gecikme durumunda 21 gün içinde yazılı ihbar zorunludur.
Taşıma Sözleşmesi ve Bilet
Havayolu bileti taşıma sözleşmesini kanıtlayan belgedir. Elektronik bilet sistemi yaygınlaşmıştır. Yolcu bilgileri doğruluğu ve değişiklik hakları sözleşmede düzenlenir. İsim değişikliği çoğunlukla kabul edilmez veya ek ücret gerektirir. İptal ve iade şartları bilet sınıfına göre değişir. Düşük bütçeli havayolları için özel kurallar uygulanabilir.
Ölüm ve Yaralanma Davaları
Uçak kazalarında ölüm veya yaralanma halinde Montreal Sözleşmesi uyarınca iki aşamalı sorumluluk sistemi uygulanır. İlk 128,821 SDR’a kadar objektif, daha yüksek tutarlarda kusur sorumluluğu vardır. Destekten yoksun kalma, manevi tazminat ve tedavi giderleri ayrı kalemlerdir. Uluslararası davalar karmaşık yetki kurallarına tabidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Uçuş gecikmesi tazminatı nasıl alınır?
3 saat üzeri gecikmelerde AB Düzenlemesi 261/2004 kapsamında havayoluna yazılı başvuru yapılır. Yanıt alınmazsa mahkemeye gidilir.
Bagaj kaybında tazminat sınırı nedir?
Montreal Sözleşmesi uyarınca yolcu başına 1,288 SDR’dır. Ek değer beyan edilirse daha yüksek tazminat mümkündür.
Bilet iptalinde ne olur?
Havayolu kusuruyla iptalde tam iade veya yeni uçuş hakkı vardır. Yolcu kusurlu iptalde sınıfa göre iade şartları uygulanır.
Uçak kazasında tazminat miktarı nedir?
İlk 128,821 SDR’a kadar objektif sorumluluk, daha yüksek tutarlarda kusur sorumluluğu uygulanır. Sınırlar gerekli hallerde aşılabilir.
Yargıtay İçtihatları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi — Esas 2022/2222 / Karar 2023/6543
Montreal Sözleşmesi m.17 uyarınca yolcu zararlarında taşıyıcının objektif sorumluluğu ve sınır değerler. Karar metni için: mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/
Not: Yukarıdaki kararlar özet niteliğindedir. Tam metin için Yargıtay ve mevzuat.adalet.gov.tr portalı üzerinden erişim sağlayınız.