Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK 141-147): Basit ve Nitelikli Hırsızlık

Kısa cevap: Basit hırsızlığın cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.141). Nitelikli hâllerde ceza üç-yedi, beş-on ya da beş-on iki yıla çıkar, gece işlenirse yarı oranında artırılır. Basit hırsızlık şikâyete bağlı değildir ama uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli hırsızlıkta kural olarak uzlaştırma yoktur. Zararın giderilmesi etkin pişmanlık indirimi sağlar. Hangi hükmün uygulanacağı somut olayda belirlenir.

Son güncelleme: 11 Kasım 2026

Hırsızlık suçu nedir?

TCK m.141’e göre zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kişi hırsızlık suçunu işler. Mağdurun malın sahibi olması gerekmez; malı elinde bulunduran kişinin rızası belirleyicidir. Malın değeri suçun oluşmasını engellemez, yalnızca cezayı etkileyebilir.

Benzer suçlarla sınır önemlidir. Kişi cebir veya kanunda sayılan ağırlıkta bir tehditle malı teslime ya da alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakılıyorsa suç hırsızlık değil yağmadır ve cezası altı yıldan on yıla kadar hapistir (TCK m.148); ayrıntısı yağma suçu sayfasındadır. Muhafaza etmek ya da belirli şekilde kullanmak üzere zilyetliği kişiye devredilmiş mal üzerinde amaç dışı tasarruf ise güveni kötüye kullanmadır (TCK m.155).

Basit hırsızlığın cezası

Nitelikli hâllerden hiçbiri yoksa TCK m.141 uygulanır: bir yıldan üç yıla kadar hapis. Suç şikâyete bağlı değildir; Cumhuriyet savcılığı şikâyet olmasa da soruşturur. Bununla birlikte basit hırsızlık uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-b-6).

Nitelikli hırsızlık hâlleri ve cezası

  • Üç yıldan yedi yıla kadar hapis (m.142/1): kamu kurum ve kuruluşlarında veya ibadete ayrılmış yerlerde bulunan ya da kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen eşya; halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım aracı içinde veya durak ve terminallerinde bulunan eşya; afet zararını önlemek için hazırlanan eşya; adet, tahsis veya kullanımı gereği açıkta bırakılmış eşya hakkında.
  • Beş yıldan on yıla kadar hapis (m.142/2): kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından ya da ölmesinden yararlanarak; elde veya üstte taşınan eşyayı çekip alarak ya da özel beceriyle; doğal afetin veya sosyal olayların yarattığı korku ya da kargaşadan yararlanarak; haksız yere elde bulundurulan ya da taklit anahtarla veya başka bir aletle kilit açarak yahut kilitlenmesini engelleyerek; bilişim sistemlerini kullanarak; tanınmamak için tedbir alarak veya resmî sıfat takınarak; büyük veya küçükbaş hayvan hakkında; herkesin girebileceği bir yerde kilitlenmiş ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında.
  • Beş yıldan on iki yıla kadar hapis (m.142/3): sıvı veya gaz hâlindeki enerji ve bunların tesisleri hakkında; örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza yarı oranında artırılır ve ayrıca adlî para cezası verilir.

Hırsızlık için konut dokunulmazlığı ihlal edilmiş veya mala zarar verilmişse bu suçlar için de şikâyet aranmaz (m.142/4). Hırsızlık haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmetini geçici de olsa aksatırsa ceza yarısından iki katına kadar artırılır (m.142/5). “İşyerinden hırsızlık” tek başına nitelikli hâl değildir; malın nerede, nasıl korunduğu ve nasıl alındığı belirleyicidir.

Gece vakti ve cezayı azaltan hâller

Hırsızlık gece vakti işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.143). Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayıp doğmasından bir saat öncesine kadar süren zamandır (TCK m.6/1-e); bu yüzden saat, mevsime ve yere göre değişir.

Kanun bazı hâllerde daha az ceza öngörür:

  • Paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde ya da hukuki ilişkiye dayanan bir alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlık, şikâyet üzerine iki aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası gerektirir (m.144).
  • Malın değeri azsa cezada indirim yapılabilir, işleniş şekline göre ceza vermekten de vazgeçilebilir (m.145).
  • Mal geçici olarak kullanılıp iade edilmek üzere alınmışsa, şikâyet üzerine ceza yarı oranına kadar indirilir; mal suç işlemek için kullanılmışsa bu indirim uygulanmaz (m.146).
  • Ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenmişse indirim yapılabilir veya ceza verilmeyebilir (m.147).

Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler, üstsoy ve altsoy arasında ve aynı konutta yaşayan kardeşler arasında işlenen hırsızlıkta ilgili akraba hakkında ceza verilmez; ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş ve aynı konuttaki bazı yakınlar bakımından ise ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir (TCK m.167).

Etkin pişmanlık

Fail, kovuşturma başlamadan önce pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse ceza üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadar indirilir. Kısmen geri verme veya tazminde indirim için mağdurun rızası da gerekir (TCK m.168). Konunun ayrıntısı etkin pişmanlık sayfasındadır.

Şikâyet, uzlaştırma ve süreler

Basit (m.141) ve nitelikli (m.142) hırsızlık şikâyete bağlı değildir; mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Şikâyete bağlı olan hâllerde (m.144, m.146, m.167/2) şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır; hüküm kesinleşmeden önce yapılan vazgeçme, sanık da kabul ederse davayı düşürür ve kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/1-2, 73/4, 73/6).

Uzlaştırma, basit hırsızlıkta ve şikâyete bağlı hâllerde uygulanır (CMK m.253/1). Nitelikli hırsızlık bu listede yer almaz. Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz; ancak diğer suç önödeme kapsamındaysa uzlaşma hükümleri uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uygulanır (CMK m.253/3). Uzlaşma sağlanır ve edim derhal yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (CMK m.253/19). Uzlaştırmanın işleyişi uzlaştırma rehberinde anlatılıyor.

Dava zamanaşımı, basit hırsızlıkta sekiz yıl (TCK m.66/1-e), nitelikli hırsızlıkta on beş yıldır (TCK m.66/1-d); sürenin belirlenmesinde dosyadaki nitelikli hâller de dikkate alınır (m.66/3). Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adlî para cezasıysa, sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamışsa, mahkeme yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varırsa ve zarar tamamen giderilmişse (derhal giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitle ödenmesi koşuluyla da) hükmün açıklanması geri bırakılabilir; denetim süresi beş yıldır (CMK m.231/5-9).

Şüpheli ve mağdur için

Hakkınızda hırsızlık iddiası varsa: ifadeden önce suçlamanın hangi madde ve hangi bentle yapıldığını öğrenin; açıkta bırakılmış eşya ile muhafaza altındaki eşya arasındaki fark gibi ayrıntılar cezayı katlayabilir. Kamera kaydı, saat bilgisi ve malın bulunduğu yer dosyanın seyrini belirler. Zararın giderilmesi düşünülüyorsa bunun zamanı ve biçimi indirimi doğrudan etkiler.

Malınız çalındıysa: Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurabilirsiniz. Kamera kayıtları zamanla silinebileceği için delillerin erken istenmesi önemlidir. Zararın karşılanması teklif edildiğinde, suçun basit mi nitelikli mi olduğuna göre bunun sonuçları farklıdır: nitelikli hırsızlıkta şikâyetten vazgeçmek davayı bitirmez, ancak fail etkin pişmanlık indirimi alabilir.

Sıkça sorulan sorular

Nitelikli hırsızlık cezası ne kadar?

Hâline göre üç yıldan yedi yıla, beş yıldan on yıla veya beş yıldan on iki yıla kadar hapistir (TCK m.142). Gece işlenirse bu cezalar yarı oranında artırılır (m.143).

Hırsızlık suçu uzlaşmaya tabi mi?

Basit hırsızlık (m.141) ve şikâyete bağlı hırsızlık hâlleri uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1). Nitelikli hırsızlık (m.142) bu kapsamda sayılmamıştır.

Hırsızlıkta şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Basit ve nitelikli hırsızlık şikâyete bağlı olmadığı için vazgeçme davayı düşürmez. Yalnız şikâyete bağlı hâllerde (m.144, m.146, m.167/2), hüküm kesinleşmeden önce ve sanık da kabul ederse vazgeçme davayı düşürür (TCK m.73/4, 73/6).

Çalınan malı iade edersem ceza ne olur?

Kovuşturma başlamadan zarar tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra ve hükümden önce giderilirse yarısına kadar indirilir; kısmi iadede mağdurun rızası gerekir (TCK m.168).

Gece vakti hırsızlık cezası nedir?

Gece vakti işlenen hırsızlıkta ceza yarı oranında artırılır (TCK m.143). Gece vakti, güneş battıktan bir saat sonra başlar ve doğmadan bir saat önce biter (TCK m.6/1-e).

Resmî kaynaklar

İlgili rehberler

Hırsızlık dosyalarında sonucu çoğu zaman malın bulunduğu yer, alınış biçimi ve saat gibi ayrıntılar belirler; bu nedenle somut dosyanın incelenmesi gerekir.

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

0534 636 19 19 WhatsApp alyarlaw@gmail.com