İştirak Nafakası Artırım Davası: Dava Dilekçesi
Boşanma veya ayrılık kararıyla ortak çocuk için bağlanan iştirak nafakası, zamanla çocuğun ihtiyaçlarını karşılamaz hâle gelebilir. Bu sayfa, iştirak nafakasının artırılması için açılacak davanın kanuni dayanağını, görevli ve yetkili mahkemeyi, dilekçede bulunması gerekenleri anlatır ve sonunda doldurulabilir bir örnek dilekçe sunar. Anlatım 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu resmî metnine dayanır. Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası arasındaki farklar için nafaka türleri karşılaştırması sayfamıza bakabilirsiniz.
Yazar: Av. Bilal Alyar, İstanbul Barosu
ALYAR LAW & CONSULTANCY
İletişim
Son güncelleme: 25.10.2026
İştirak nafakasının kanuni dayanağı
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182’ye göre velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu kural, 7343 sayılı Kanunla maddeye ikinci fıkra eklendiğinden güncel metinde üçüncü fıkradadır; Yargıtay kararlarında eski numaralandırmayla “m.182/2” olarak da anılır. Ana ve babanın çocuğa bakım borcunun genel çerçevesi TMK m.327-330 arasında düzenlenmiştir: çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (m.327); bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar sürer, ergin olduğu hâlde eğitimi devam eden çocuk için durum ve koşullara göre beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar devam eder (m.328); küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (m.329).
Nafaka miktarı, TMK m.330/1 uyarınca çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir; çocuğun kendi gelirleri de göz önünde bulundurulur. Nafaka her ay peşin ödenir (m.330/2).
Değişen durumlara göre artırma: TMK m.331
İştirak nafakasının artırılmasının doğrudan dayanağı TMK m.331’dir: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır. Bu madde çocuk nafakasına ilişkin bölümde yer alır. Yoksulluk nafakası ve maddi tazminat iradının artırılması veya azaltılması ise TMK m.176/4’te ayrıca düzenlenmiştir; bu sayfa yalnız çocuk için bağlanan iştirak nafakasını ele alır.
Kanun “durumun değişmesi” ifadesini kullanır ve artış için sabit bir oran öngörmez. Uygulamada çocuğun yaşının ilerlemesi, okul döneminin değişmesi, sağlık veya eğitim giderlerinin artması, nafaka yükümlüsünün gelirindeki artış ve genel fiyat seviyesindeki değişim gibi olgular ileri sürülür. Artışın yapılıp yapılmayacağına ve miktarına, mahkeme tarafların güncel ekonomik ve sosyal durumunu, çocuğun ihtiyaçlarını ve sunulan delilleri birlikte değerlendirerek karar verir; talep edilen miktara hükmedileceğinin önceden bilinmesi mümkün değildir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/10739, K. 2026/2494, 04.03.2026 sayılı kararında, iştirak nafakasının kapsamına yiyecek, giyecek, barınma, sağlık, eğitim, ulaşım ve sosyal ihtiyaçların da girdiğini, okul ücreti ve eğitim giderlerinin iştirak nafakasından ayrı bir yükümlülük olmadığını ve tarafların ekonomik durumunda veya çocuğun ihtiyaçlarında değişiklik olması hâlinde TMK m.331 gereğince iştirak nafakasının artırılmasının mümkün olduğunu belirtmiştir. Aynı kararda Daire, bağımsız olarak açılan iştirak nafakası artırım davasında talebin HMK m.176 uyarınca ıslah yoluyla artırılabileceğini kabul etmiştir; karar oy çokluğuyla verilmiş olup karşı oy yazısı aksi görüştedir.
Gelecek yıllar için artış talebi
TMK m.330/3 ve m.182’nin son fıkrası, hâkimin istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabileceğini öngörür. Bu düzenleme istem şartına bağlıdır; her yıl kendiliğinden işleyen bir artış istenmesi gerekiyorsa dilekçenin talep sonucunda açıkça yazılmalıdır. Hangi ölçütün uygulanacağına mahkeme karar verir.
TMK m.183 ile ilişkisi
TMK m.183, ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkimin re’sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alacağını düzenler. Bu hüküm daha çok velayet ve kişisel ilişki düzenlemesine yöneliktir. Nafaka miktarının yeniden belirlenmesi talebinde asıl dayanak m.331’dir; aynı olgu kişisel ilişkinin de yeniden düzenlenmesini gerektiriyorsa m.183 ayrıca gösterilebilir.
Görevli ve yetkili mahkeme
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4/1’e göre aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanununun Üçüncü Kısım hariç İkinci Kitabından doğan dava ve işlere bakar; m.182 ve m.327-331 bu kitaptadır.
Yetki bakımından TMK m.177, boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2012/25485, K. 2013/16997, 18.06.2013 sayılı kararında, boşanma kararıyla çocuğa bağlanan iştirak nafakasının artırılması davasında bu hükmü uygulamış ve velayet sahibi davacının yerleşim yerinde açılan davada yetkisizlik kararı verilmesini bozmuştur. HMK m.6’daki davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetki kuralıdır.
Dilekçede bulunması gerekenler
HMK m.119/1, dava dilekçesinde mahkemenin adı, tarafların ad, soyad ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekilin bilgileri, davanın konusu, vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, dayanılan hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imzanın bulunmasını ister. Artırım davasında ayrıca şu bilgilerin dilekçeye yazılması yararlıdır:
- Nafakayı bağlayan kararın mahkemesi, esas ve karar numarası ile kesinleşme tarihi,
- Hâlen ödenen aylık nafaka tutarı ve talep edilen yeni tutar,
- Kararın kesinleşmesinden bu yana çocuğun ihtiyaçlarında ve tarafların gelirinde meydana gelen somut değişiklikler,
- Okul, sağlık, kira ve benzeri giderleri gösteren belgeler ile yükümlünün gelirine ilişkin kayıtların celbi talebi.
İştirak nafakası artırım davası dilekçe örneği
Aşağıdaki metin genel bir örnektir; somut olayın olgularına, nafakayı bağlayan karara ve delillere göre uyarlanmalıdır.
İSTANBUL (….) AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
DAVACI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: ………..), ortak çocuk …….. adına velayet sahibi sıfatıyla
ADRES: ………..
VEKİLİ: (varsa) Av. Ad Soyad
DAVALI: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: ………..)
ADRES: ………..
KONU: Ortak çocuk yararına hükmedilen iştirak nafakasının TMK m.331 uyarınca artırılması talebidir.
AÇIKLAMALAR:
- Taraflar, …….. Aile Mahkemesinin …./…. Esas, …./…. Karar sayılı ve ../../…. tarihinde kesinleşen kararıyla boşanmış; ortak çocuk …….. (doğum tarihi: ../../….) velayeti davacıya verilmiş, çocuk yararına aylık …….. TL iştirak nafakasına hükmedilmiştir.
- Kararın kesinleşmesinden bu yana çocuğun yaşı ve eğitim dönemi değişmiş; okul, ulaşım, sağlık ve diğer zorunlu giderleri artmıştır. Mevcut nafaka bu giderleri karşılamamaktadır.
- Davalının gelir ve yaşam koşullarında da değişiklik olduğu anlaşılmaktadır. TMK m.182 ve m.330 uyarınca velayet kendisine verilmeyen ana veya baba, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.
- TMK m.331 uyarınca durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler. Bu nedenle iştirak nafakasının tarafların güncel ekonomik ve sosyal durumuna uygun bir miktara yükseltilmesi gerekmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER: 4721 sayılı TMK m.177, 182, 327-331; 4787 sayılı Kanun m.4; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Nafakayı bağlayan karar ve kesinleşme şerhi, nüfus kaydı, okul kayıt ve ücret belgeleri, sağlık ve diğer gider belgeleri, davalının SGK hizmet ve gelir kayıtları, banka kayıtları, tapu ve araç kayıtları, gerektiğinde sosyal ve ekonomik durum araştırması, tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; ortak çocuk …….. yararına hükmedilen aylık …….. TL iştirak nafakasının dava tarihinden itibaren aylık …….. TL’ye artırılmasına, TMK m.330/3 uyarınca nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğinin karara bağlanmasına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.
Tarih: ../../….
Davacı (veya Davacı Vekili)
Ad Soyad, İmza
Bu örnek bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez; somut dosyadaki süre, delil ve talep kalemleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili rehberler
Sıkça Sorulan Sorular
İştirak nafakası hangi durumlarda artırılabilir?
TMK m.331’e göre durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler. Çocuğun ihtiyaçlarının artması veya yükümlünün ödeme gücünün değişmesi gibi olgular ileri sürülür; artışın yapılıp yapılmayacağına mahkeme delillere göre karar verir.
Nafaka ne kadar artırılır?
Kanunda sabit bir artış oranı yoktur. TMK m.330/1 uyarınca miktar, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Bu nedenle sonuç her dosyada tarafların ekonomik durumuna göre farklılık gösterir.
Artırım davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir (4787 sayılı Kanun m.4). TMK m.177 boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar; HMK m.6’daki davalının yerleşim yeri mahkemesi genel yetki kuralıdır.
Davayı kim açabilir?
TMK m.329’a göre küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. Ayırt etme gücüne sahip küçük de nafaka davası açabilir; gereken hâllerde dava atanacak kayyım veya vasi tarafından da açılabilir.
Her yıl kendiliğinden artış istenebilir mi?
TMK m.330/3, istem hâlinde hâkimin nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabileceğini öngörür. Bu talebin dilekçede açıkça yer alması gerekir; uygulanacak ölçüte mahkeme karar verir.