Kripto Para P2P İşlemleri Yasal mı?

Bu rehberde, kripto para p2p yasal mı? konusunu ilgili Türk mevzuatı çerçevesinde kapsamlı bir şekilde ele alıyoruz. Güncel yasal düzenlemeler, uygulamadaki önemli noktalar ve sıkça sorulan sorulara ayrıntılı yanıtlar bulacaksınız. Her hukuki uyuşmazlık kendine özgü koşullar içerdiğinden, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için bir avukata danışmanızı öneriyoruz.

İlgili rehber: Kripto Para Avukatı İstanbul

P2P işlemlerinde izin, ödeme, hesap kısıtlaması ve başvuru yolları

P2P, kullanıcılar arasında kripto varlık alım satımını ifade eder; işlemin bu adı taşıması tek başına hukuki uygunluğunu göstermez. Bireysel işlem, platformun sunduğu hizmet, izin gerektiren faaliyet ve kullanılan ödeme yöntemi ayrı incelenir. Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı bakımından 6362 sayılı Kanun’un tanımları ve izin rejimi; ödemeler bakımından TCMB düzenlemesi birlikte dikkate alınmalıdır.

Bu rehber, P2P işlemlerindeki hizmet sağlayıcılığı, dolandırıcılık iddiası, hesap kısıtlaması ve vergi konularını ayrı başlıklarla açıklar. Hukuki değerlendirme, kullanılan platformun adı kadar gerçekte yapılan işlemin ve eldeki kayıtların niteliğine de bağlıdır.

Kripto Para P2P Nedir ve Nasıl Çalışır?

P2P (Peer-to-Peer), kullanıcıların birbirleriyle kripto varlık alıp satmasını ifade eder. Platformun eşleştirme, saklama veya uyuşmazlık desteği sunması, hiçbir aracılık hizmeti bulunmadığı anlamına gelmez. Binance’ın açıklamasındaki emanet sistemi, işlem beklerken kripto varlığı tutan bir mekanizmadır; bütün platformlar ve ödeme riskleri için güvence değildir. Aşağıdaki adımlar örnek bir işleyişi gösterir; platformun güncel kuralları ayrıca incelenmelidir.

1. İlan ve işlem koşulları: Bir platformda ilan oluşturulabilir veya mevcut ilan seçilebilir. Kullanılacak varlık, tutar, ödeme yöntemi ve taraf bilgileri işlem koşullarından kontrol edilir. Bu açıklama, belirli bir platformun yetkili olduğu veya işlemin her koşulda hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
2. Eşleşme ve ödeme: Ödeme yöntemi, işlem şartları ve ilgili düzenlemeler birlikte kontrol edilir. Platformda bir yöntemin listelenmiş olması, Türkiye’de bu yöntemin her kullanımının izinli olduğunu göstermez.
3. Kriptonun serbest bırakılması: Alıcının ödeme yaptığını bildirmesi, ödemenin gerçekten alındığını kanıtlamaz. Hesap hareketi, tutar ve gönderen bilgisi kontrol edilmeden yalnızca dekonta dayanarak serbest bırakma onayı verilmemelidir.
4. Uyuşmazlık desteği: Platformun destek veya itiraz süreci kendi kurallarına bağlıdır. Böyle bir süreç, banka ödemesinin geri döndürülemez olduğunu, zararın mutlaka karşılanacağını veya hukuki uyuşmazlığın kesin çözüleceğini göstermez.

P2P işlemindeki teknik işleyiş ile hukuki uygunluk ayrı konulardır. Hız, komisyon veya ödeme seçenekleri platforma ve işleme göre değişebilir. Bu rehber herhangi bir platformu ya da yatırım yöntemini güvenli, düşük maliyetli veya koşulsuz yasal olarak nitelendirmez.

Kripto Para P2P’nin Türkiye’deki Yasal Statüsü

Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik m.3, kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı kullanılmasını ve buna yönelik hizmet sunulmasını yasaklar. Bir kripto varlığın para karşılığında alınıp satılması ile bir ödemenin kripto varlık kullanılarak yapılması ayrı değerlendirilmelidir. m.4/1, ödeme hizmeti sağlayıcılarının ödeme hizmetleri ve elektronik para ihracında kripto varlık kullanılan iş modelleri geliştirmesini ve bu modellere ilişkin hizmet sunmasını yasaklar. m.4/2 ise ödeme ve elektronik para kuruluşlarının, kripto varlıkların alım satımı, saklanması, transferi veya ihracı hizmetlerini sunan platformlara ya da bu platformlardan fon aktarımına aracılık etmesini yasaklar. Bu hükümlerden bütün P2P işlemleri için genel bir izin veya yasak sonucu çıkarılamaz; somut işlemde varlığın kullanım biçimi ve aracılık eden kuruluşun niteliği incelenir. Hizmet sağlayıcılığı için gereken SPK izni ayrıca değerlendirilir.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kanuni çerçevesi, 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen hükümlerle oluşturuldu. SPK’nın 19 Eylül 2024 tarihli 2024/48 bültenindeki ilke kararı, P2P faaliyetleri için bir geçiş dönemi düzenlemesi içeriyordu. Ancak bu kararın P2P’ye ilişkin 6. maddesi, 2025/15 bülteninde açıklanan kaldırılan maddeler arasındadır. Bu nedenle 2024 hükmü bugün yürürlükte bir P2P kuralı gibi uygulanmamalıdır.

Tarihsel düzenleme: 2024’teki 6. madde, P2P pazar yerlerinde kendi adına fakat başkası hesabına düzenli, ticari veya mesleki işlem yapılmasının izinsiz hizmet sağlayıcılık kapsamında değerlendirilebileceğini belirtiyordu. Metindeki 8 Kasım 2024 tarihi o geçiş dönemine aittir; hüküm kaldırıldığından bu tarih güncel bir başvuru ya da faaliyet sonlandırma süresi olarak alınamaz.

Eski P2P hükmünün kaldırılması, her tür faaliyetin koşulsuz serbest olduğu anlamına gelmez. Değerlendirme, işlemin adına veya yalnızca komisyon alınmasına göre değil; gerçekte hangi hizmetlerin kimin adına ve hesabına sunulduğuna, platform veya başka bir kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinin bulunup bulunmadığına göre yapılır. 6362 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki tanımlar bu ayrımın başlangıç noktasıdır.

İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığına ilişkin özel ceza hükmü, 6362 sayılı Kanun’un 109/A maddesidir. İzin almaksızın bu faaliyeti yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri için üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası öngörülür. Kanun’un 109/2 maddesi ise izinsiz sermaye piyasası faaliyetine ilişkindir. Bir P2P kullanıcısına hangi hükmün uygulanabileceği, somut faaliyetin niteliği ve suçun unsurları incelenmeden belirlenemez.

Bireysel işlem ile hizmet sağlayıcılığı faaliyeti ayrı değerlendirilmelidir. Bir işlemin P2P üzerinden yapılması tek başına, kullanılan platformun yetkili olduğunu veya bütün faaliyetlerin serbest olduğunu göstermez. Özellikle yurt dışı platformların Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetleri, 6362 sayılı Kanun’un 99/A maddesinde ayrıca düzenlenir. Aynı maddede belirlenen koşullarda içerik çıkarılması ve erişim engelleme tedbirleri de uygulanabilir.

Kripto varlıkların kanuni tanımı bulunmaktadır. 6362 sayılı Kanun’un 3/1-bb maddesi, dağıtık defter veya benzer teknolojiyle elektronik olarak oluşturulup saklanan, dijital ağlarda dağıtılan ve değer ya da hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları kripto varlık olarak tanımlar. Bu tanım, her kripto varlığın her işlemde aynı hukuki kategoriye girdiği anlamına gelmez. P2P işleminin tarafları, sunulan hizmet ve uyuşmazlığın niteliği birlikte incelenmelidir.

Kripto Para P2P İşlemlerinde Karşılaşılabilecek Hukuki Sorunlar ve Riskler

P2P işlemlerinde hukuki uygunluk ve riskler somut faaliyete göre değerlendirilir. Ceza hukuku bakımından isnat edilen fiil ve kast; platform uyuşmazlığı bakımından işlem kayıtları ve kurallar; hesap kısıtlamasında kararın dayanağı; vergide ise gelirin niteliği ayrı incelenmelidir.

1. Dolandırıcılık ve Kara Para Aklama Suçlamaları (Ceza Hukuku Boyutu)

Bir P2P transferi bir soruşturmanın inceleme konusu olabilir. Ancak transfer kaydında adın bulunması, kişinin suç işlediğini veya otomatik olarak şüpheli sayılması gerektiğini göstermez. TCK m.21 ve m.282 açısından isnat edilen fiil, bilme ve kast koşulları ile somut kayıtların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

• P2P’de işlem yaptığınız karşı taraf, suç unsuru taşıyan bir eylem nedeniyle takibe alınmıştır (örneğin nitelikli dolandırıcılık yapmış veya yasa dışı bahis faaliyetinden elde ettiği parayı aklamaya çalışıyor olabilir). Bu kişinin banka hesapları ve kripto transferleri savcılık veya MASAK tarafından incelemeye alınır.
• Transfer kayıtları, işlemdeki diğer kişiler hakkında da araştırma yapılmasına neden olabilir. İncelemenin kimin hakkında ve hangi iddiayla yürütüldüğü dosyadan belirlenmelidir; para alınmış olması tek başına mahkûmiyet sonucu doğurmaz.
• İsnat edilen suçun koşulları ayrı incelenir. TCK m.282/1’de malvarlığının, alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanması aranır. Hüküm, bu değerlerin yurt dışına çıkarılmasını veya gayrimeşru kaynağı gizleme ya da meşru edinim izlenimi yaratma amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutulmasını düzenler. m.282/2’de ise birinci fıkradaki suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, suç konusu özelliği bilinerek malvarlığı değerinin satın alınması, kabulü, bulundurulması veya kullanılması söz konusudur. Yalnızca P2P transferi yapıldığı için bu suçların bütün koşullarının gerçekleştiği kabul edilemez.

TCK m.158/1-f’nin uygulanması, bilişim sistemi, banka veya kredi kurumunun dolandırıcılıkta araç olarak kullanılmasına ilişkin suç unsurlarının somut olayda bulunmasına bağlıdır. Bu bent bakımından temel hapis cezasının alt sınırı dört yıl, üst sınırı on yıldır; adli para cezası beş bin güne kadar olup miktarı elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. İştirak biçimi ve diğer kanuni artırma veya indirim nedenleri ayrıca incelenir. Bir transferin banka üzerinden yapılması, tek başına bu ceza hükmünün herkese uygulanacağı anlamına gelmez.

Bir transferin kayıtlarda yer alması, suçun bütün unsurlarının gerçekleştiğini göstermez. TCK m.21 ve m.282’deki kast veya bilme koşulları, işlem kayıtları ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir. P2P adı da tek başına suçsuzluk kanıtı değildir.

Bir P2P işlemine ilişkin ifade çağrısında, soruşturmanın hangi işlem ve iddiaya dayandığı belirlenmelidir. İşlem kaydı, banka dekontu ve taraflar arasındaki yazışmalar birlikte değerlendirilir. İfade hazırlığı, dosyada açıklanması gereken hususlar ve mevcut belgeler üzerinden yapılır.

İfade çağrısında haklar: CMK m.147 kapsamında şüpheli veya sanık olarak dinlenen kişiye yüklenen suç açıklanır; müdafi yardımından yararlanma, yüklenen suç hakkında açıklama yapmama ve lehine somut delillerin toplanmasını isteme hakları bildirilir. Müdafi görevlendirilmesi ve zorunlu müdafilik koşulları m.150’de ayrıca düzenlenir. Her P2P çağrısı için aynı savunma anlatımı varsayılamaz.

• Çağrı ve dosya: Çağrının hangi işlem ve iddiaya ilişkin olduğu belirlenir. Somut kayıtlar incelenmeden, karşı tarafın tanınmadığı veya işlemin olağan ticaret olduğu şeklinde standart bir açıklama önerilemez. CMK m.147 kapsamındaki haklar ve m.150’deki müdafi görevlendirme koşulları dikkate alınır.
• Lehe kayıtlar: Mevcut işlem geçmişi, dekont ve yazışmalar dosyanın ihtiyacına göre değerlendirilebilir. Bu belgelerin sunulması, işlemin mutlaka olağan ticari faaliyet olduğunu veya isnadın ortadan kalkacağını göstermez. CMK m.147 uyarınca lehe somut delillerin toplanması istenebilir.
• Hesap kısıtlamasının incelenmesi: Banka veya kripto varlık hesabındaki kısıtlamanın kararı ve dayanağı belirlenir. CMK m.128, m.128/A ve 5549 sayılı Kanun m.17 ile m.19/A farklı koşullar içerir. Başvuru yolu bu koşullara göre seçilir; belge sunulması her durumda kısıtlamanın kaldırılacağı anlamına gelmez.
• Teknik inceleme: İşlem akışı veya transfer bağlantılarının çözümü özel ya da teknik bilgi gerektiriyorsa uzman incelemesi gündeme gelebilir. CMK m.67’ye göre bilirkişi hukuki nitelendirme yapamaz; ilgililer bilimsel mütalaa alabilir. Teknik izleme, kişinin kastını veya suç sorumluluğunu tek başına belirlemez.

Bir soruşturmada savunma, çağrının dayandığı işlem ve iddialara göre hazırlanır. P2P işlem kaydı, banka dekontu ve yazışmalar birlikte incelenebilir; bunların bulunması tek başına takipsizlik veya beraat garantisi değildir. Dosyadaki delillerin yeterliliği ve isnat edilen suçun unsurları, yetkili mercilerce değerlendirilir.

2. Kripto Para P2P’de Dolandırıcılık Yöntemleri ve Güvenlik Riskleri

Bir platformdaki güvenlik araçları, her riskin önlendiği anlamına gelmez. Sahte ödeme kaydı, üçüncü kişi hesabı veya işlem dışı iletişim gibi durumlarda, görünen bilgiler ile gerçek ödeme akışının birbirine uygunluğu kontrol edilmelidir.

• Sahte Ödeme Dekontu Göndermek: Dolandırıcı, kripto almak istediğini söyleyerek size sahte bir banka dekontu ile ödeme yapmış gibi davranabilir. Örneğin, PDF veya e-posta yoluyla para gönderdiğine dair sahte makbuz iletebilir. Siz de bankanıza bakmadan dekonta inanıp kriptoyu serbest bırakırsanız, aslında ödeme hiç yapılmadığı için dolandırıcı kriptoyu alıp kayıplara karışır.
• Ödeme itirazı veya geri alma girişimi: Binance’ın chargeback uyarısı, bazı ödeme yöntemleriyle sınırlıdır. Bu uyarı, tamamlanmış her havale veya EFT’nin gönderenin tek talimatıyla geri alınabildiği anlamına gelmez. Ödeme yöntemi, banka kayıtları ve varsa itirazın dayanağı incelenmelidir.
• Başkası Adına Sahte Hesaplar: Dolandırıcılar kendilerini gizlemek için çalınmış kimlik bilgileriyle açılmış banka hesaplarını veya doğrulanmış hesapları kullanabilir. Karşı tarafın ismi, IBAN’ı gerçek bir kişiye ait olsa bile aslında o kişi de bir mağdur olabilir. Bu tür kimlik hırsızlığı vakaları, işlemin izini sürmeyi de zorlaştırır.
• Platform dışı iletişim: İşlem dışındaki mesajlaşma, destek incelemesinde kayıt ve işlem bağlantısının kurulmasını zorlaştırabilir. Tek başına dışarıda mesajlaşılmış olması, her platformda emanetin otomatik sona erdiği anlamına gelmez; kapsam platform kurallarından belirlenir.

Bu tip dolandırıcılıklardan korunmak için şu önlemleri alın:

• İşlem kayıtları: Platformdaki işlem ve sohbet kayıtları korunmalıdır. Dışarıdan iletilen hesap bilgileri ve talepler, işlem kaydıyla karşılaştırılmadan güvenilir kabul edilmemelidir.
• Ödemeyi hesabınızdan doğrulayın: Kripto varlığı serbest bırakmadan önce ilgili transferin kendi hesabınıza ulaştığını, tutarını ve gönderen bilgisini banka kayıtlarından kontrol edin. Yalnızca karşı tarafın gönderdiği dekonta veya toplam bakiyeye dayanmayın. Bu kontrol, ödemenin kaynağı veya ileride doğabilecek uyuşmazlıklar için garanti sağlamaz.
• Kimlik ve hesap eşleşmesi: Kimlik doğrulaması, hesabı fiilen kullanan kişinin dürüstlüğünü veya ödemenin hukuki kaynağını garanti etmez. İşlem tarafı ile ödeme gönderen bilgisi arasındaki farklılıklar açıklığa kavuşturulmalıdır.
• Şüpheli talep: İşlem koşullarından farklı bir talep varsa, yeni bir ödeme veya serbest bırakma onayı vermeden platformun resmî destek süreci üzerinden değerlendirme istenebilir. İşlemin iptali veya itirazı için geçerli adımlar, işlemin aşamasına ve platform kurallarına göre belirlenir.
• Belgeleri Kaydedin: Elinizdeki P2P işlem kaydını, dekontları, ekran görüntülerini ve yazışmaları koruyun. Bu kayıtlar olayın açıklanmasına ve platformun incelemesine yardımcı olabilir. Belgelerin tamamının önceden elde bulunması ihbar veya şikâyetin genel şartı değildir.

Dolandırıcılık şüphesi için ihbar veya şikâyet, CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir. Olayın P2P üzerinden gerçekleşmesi, her durumda nitelikli dolandırıcılık hükmünün uygulanacağı anlamına gelmez; suçun niteliği somut fiile göre belirlenir. Soruşturma sonunda iddianame düzenlenmesi de CMK m.170’teki yeterli şüphe koşuluna bağlıdır.

3. Banka Hesap Blokesi ve MASAK İncelemeleri

Şüpheli işlem bildirimi, yükümlü kuruluşun yükümlülüğüdür. 5549 sayılı Kanun m.4 uyarınca, işlemin yasa dışı kaynak veya amaçla ilişkili olduğuna dair bilgi, şüphe veya şüpheyi gerektiren bir husus varsa yükümlü tarafından MASAK’a bildirim yapılır. Bu bildirim, kişinin suçlu olduğunun tespiti değildir. Yükümlüler, bildirimde bulunulduğunu işleme taraf olanlar dâhil hiç kimseye açıklayamaz. Kanundaki istisnalar, yükümlülük denetimiyle görevlendirilen denetim elemanları ve yargılama sırasında mahkemelerdir. İşleme taraf olan kişinin banka görüşmesinde bildirimin teyidini beklemesi bu istisnalara girmez.

İşlemin ertelenmesi ile adli elkoyma farklıdır. 5549 sayılı Kanun m.19/A’da, aklama veya terörün finansmanı ile ilişki şüphesi bulunan ve yapılmaya teşebbüs edilen ya da devam eden işlemler için yedi iş günü süreyle askıya alma veya gerçekleşmesine izin vermeme yetkisi Bakan’a verilmiştir; Bakan bu yetkiyi bakan yardımcısına devredebilir. Aklama veya terörün finansmanı bakımından adli elkoyma ise m.17’nin koşulları ve CMK m.128 usulüyle ilişkilidir. Bir P2P transferi, bu işlemlerden herhangi birinin otomatik uygulanması için tek başına yeterli değildir.

• Banka ile iletişim: Hesaba uygulanan kısıtlama hakkında bankanın paylaşabileceği karar, işlem ve başvuru bilgileri istenebilir. Ancak 5549 sayılı Kanun m.4/2’deki açıklama yasağı işleme taraf olan kişiyi de kapsar; denetim elemanları ve yargılama sırasında mahkemeler için öngörülen istisnalar banka müşterisine bildirim teyidi verilmesi anlamına gelmez. Bankadan böyle bir bildirimin teyidi beklenmemelidir.
• Kararın dayanağı ve başvuru: Kısıtlamanın banka işlemi, işlem ertelemesi veya adli elkoyma niteliğinde olup olmadığı belirlenmelidir. CMK m.128/A/2 kapsamındaki bir hesap askıya alma işleminde hesap sahibi, kaldırılması için Cumhuriyet Başsavcılığına başvurabilir ve savcı başvuru hakkında yirmi dört saat içinde karar verir. Diğer kısıtlamalarda başvuru yolu ve süre, uygulanan hükme göre ayrıca belirlenir.
• İşlem türüne göre yol: Şüpheli işlem bildirimi, işlem ertelemesi ve adli elkoyma aynı işlem değildir. Soruşturmanın sonucu hakkında CMK m.172’deki koşullarda kovuşturmaya yer olmadığına Cumhuriyet savcısı karar verir. Bir kısıtlamanın kaldırılması için hangi mercie başvurulacağı, kararın niteliği ve dayandığı hüküm incelenerek belirlenmelidir; her hesap kısıtlaması için doğrudan idare mahkemesi yolu varsayılamaz.

Bankalar ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının denetim ve bildirim yükümlülükleri, kullanıcı hakkında adli suç tespitiyle aynı şey değildir. İncelenen işlem ve uygulanmış karar somut olarak belirlenmelidir. Belirsiz bir “MASAK incelemesi” ifadesiyle kısıtlamanın hukuki dayanağı veya kaldırılma yolu hakkında kesin sonuca varılamaz.

4. Vergisel Yükümlülükler ve Kazançların Beyanı

P2P kazancının vergisel niteliği, yalnızca işlemin kripto varlıkla yapılmasına veya tutarına bakılarak belirlenemez. Gelir Vergisi Kanunu m.1, m.2 ve m.37 gelirin kapsamını, gelir unsurlarını ve ticari kazancı düzenler. Somut faaliyetin bu hükümlerdeki hangi gelir unsuruna girdiği belirlenmeden, bütün P2P kazançlarının otomatik olarak ticari kazanç olduğu veya vergiden muaf olduğu söylenemez.

Alım ve satım kayıtları, maliyetler, komisyonlar ve faaliyetin nasıl yürütüldüğüne ilişkin belgeler vergisel değerlendirme için korunmalıdır. Seyrek işlem yapmak veya yalnızca kendi hesabına işlem yapmak, tek başına vergi muafiyetini kanıtlamaz. Bu rehber, belirli bir mükellefe verilmiş özelgeyi bütün P2P kullanıcılarına uygulanabilen bir karar olarak sunmaz.

Vergisel durum tereddütlü ise, Vergi Usul Kanunu m.413 kapsamında yetkili makamdan yazılı izahat istenebilir. Özelge talep edilmesi, her durumda ceza veya vergi incelemesinden korunma garantisi değildir. VUK m.369’da, yetkili makamın mükellefin kendisine yazılı yanlış izahat vermesi gibi belirtilen koşullarda vergi cezası kesilmemesi ve gecikme faizi hesaplanmaması düzenlenir. Bu koruma, vergi aslının kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Beyan gerekip gerekmediği, ilgili gelir unsurunun hükümleri ve mükellefin durumu incelenerek belirlenmelidir. İşlem ve kazanç kayıtlarıyla mali müşavire veya vergi hukuku alanında çalışan bir hukukçuya başvurulabilir. Beyan yükümlülüğü, beyan zamanı ve uygulanabilecek yaptırımlar belirlenmeden, bütün P2P kazançları için aynı beyan tarihi veya otomatik vergi kaçakçılığı sonucu ileri sürülemez.

Kripto Para P2P ile İlgili Hukuki Süreçler: Mağduriyet ve Hak Arama

Yukarıda değindiğimiz risklerden biri gerçekleştiğinde – örneğin dolandırıldıysanız veya haksız bir suçlamayla karşı karşıya kaldıysanız – izlemeniz gereken hukuki yollar vardır. Bu bölümde, dava açma süreci, savcılığa şikayet, delil toplama ve genel olarak hukuki yol haritası konusunda bilgiler veriyoruz.

1. İhbar veya şikâyet: CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa başvurulabilir; başvuru yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olabilir. Olayın zamanı, ödeme ve işlem bilgileri ile eldeki kayıtlar açıklanır. Her belgenin önceden toplanmış olması başvurunun genel şartı değildir. Şüphelinin tespiti tek başına iddianame düzenlenmesini gerektirmez: CMK m.170 yeterli şüpheyi, m.172 ise yeterli delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağı bulunmaması hâlini düzenler.

2. İşlem kayıtlarının korunması: Eldeki P2P işlem geçmişi, transfer kimliği, banka dekontu ve olayla ilgili yazışmalar korunabilir. Her kayıt her olayda bulunmayabilir veya aynı ispat değerini taşımayabilir. Platformdan ek bilgi istenmesine ve gerekli incelemelere, soruşturma veya yargılamanın ihtiyacına göre yetkili makamlar karar verir; kayıtların mutlaka mevcut veya temin edilebilir olduğu varsayılmamalıdır.

Hesap kısıtlamasına ilişkin mevcut bildirim, karar veya banka yazışması varsa bunlar dosyayla birlikte incelenir. Belgenin henüz elde bulunmaması, her tür başvurunun yapılamayacağı anlamına gelmez. Örneğin CMK m.128/A/2 kapsamındaki askıya alma işleminde başvuru merci ve usulü o hükme göre belirlenir.

3. Soruşturma ve kovuşturma ayrımı: CMK m.2’ye göre şüpheli, soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişidir; sanık sıfatı ise kovuşturma başladıktan sonra söz konusu olur. Kovuşturma iddianamenin kabulüyle başlar. Soruşturma sonunda yeterli şüphe varsa CMK m.170 uyarınca iddianame düzenlenir; m.172’nin koşullarında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Bu nedenle şüpheli olmak, mutlaka ceza davasında sanık olarak yargılanılacağı anlamına gelmez.

Ceza soruşturmasından ayrı olarak hukuk yoluna başvuru da somut olayda değerlendirilebilir. TBK m.49, kusurlu ve hukuka aykırı fiille verilen zararın giderilmesini düzenler. TBK m.74 ise kusur ve zarar yönünden hukuk hâkiminin ceza kararına bağlılığının sınırlarını belirler. Talebin hukuki sebebi, tarafları, görevli mahkeme ve süreleri incelenmeden, yakalanmış bir kişi hakkında belirli bir mahkemede mutlaka tazminat kazanılacağı söylenemez.

4. Teknik inceleme ve rapor: Teknik bilgi gerektiren kayıtlar bakımından bilirkişi incelemesi veya bilimsel mütalaa değerlendirilebilir. CMK m.67’de rapor hakkında itiraz ve yeni inceleme istemi ile bilimsel mütalaa alma imkânları düzenlenir. Bilirkişi, hâkimin yapması gereken hukuki nitelendirmeyi üstlenemez.

P2P işleminin teknik niteliği, tek başına suç kastının bulunmadığını göstermez. Fiil, bilme veya kast koşulları ve işlemle ilişkili deliller ayrı değerlendirilir. Teknik açıklama veya uzman raporu da beraat, mahkûmiyet ya da para iadesi garantisi değildir.

5. Sonuç ve iade koşulları: Soruşturma veya yargılamanın sonucu dosyanın delillerine ve uygulanacak hükümlere bağlıdır. İyi niyet beyanı tek başına cezasızlık veya para iadesi garantisi değildir. CMK m.128/A/5 kapsamında elkonulan suça konu menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir. Bu hüküm, her P2P zararının mutlaka tespit edileceği veya tahsil edileceği anlamına gelmez; diğer hak arama yolları ayrıca değerlendirilir.

Hukuki yardımın kapsamı, mevcut kararlar, dosyanın aşaması ve ihtiyaç duyulan başvurular üzerinden belirlenebilir. Rehberdeki genel açıklamalar somut dosya incelemesinin yerini tutmaz; başvuru yapılması veya belge sunulması belirli bir sonuç garantisi sağlamaz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

P2P kullanmak Türkiye’de suç mu? P2P adı tek başına suç veya koşulsuz hukuka uygunluk sonucu doğurmaz. Bireysel alım satım ile izin gerektiren hizmet sağlayıcılığı; TCMB ödeme sınırlamaları ve varsa somut suç iddiasının unsurları ayrı incelenir. 6362 sayılı Kanun m.109/A’daki izinsiz hizmet sağlayıcılığı hükmü de göz ardı edilemez.

İşlemin diğer tarafı hakkında suç iddiası bulunması, bütün P2P kullanıcılarının otomatik olarak suça iştirak ettiği anlamına gelmez. İsnat edilen fiil, işlem kayıtları ve suçun kast veya bilme koşulları ayrı değerlendirilir. TCK m.282/2’deki bilerek kabul veya kullanım koşulu ile sıradan bir transferin kayıtlarda yer alması aynı şey değildir.

P2P işlemlerinde dolandırılma riski var mı? Nasıl önlenir? Sahte dekont ve gönderen bilgisiyle işlem tarafının uyuşmaması risk işaretleri olabilir. Platformun güvenlik araçları ve kimlik doğrulaması, ödeme veya sonuç garantisi sağlamaz.

Ödeme, gerçek hesap hareketi üzerinden kontrol edilmelidir. Destek ve itiraz işlemleri, platformun güncel kuralları ve işlemin aşamasına göre yürütülür. Dolandırıcılık şüphesinde CMK m.158 uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa ihbar ya da şikâyet yapılabilir.

P2P ile gelen paralar MASAK tarafından incelenir mi? Şüpheli işlem bildirimi, 5549 sayılı Kanun m.4’ün koşulları varsa yükümlü kuruluş tarafından yapılır; yalnızca “P2P” adı veya bir havalenin varlığı suç tespiti sayılmaz. Yükümlünün bildirimde bulunduğunu işleme taraf olan kişiye açıklaması yasaktır; m.4/2’deki denetim elemanı ve mahkeme istisnaları saklıdır. m.19/A’daki işlem ertelemesi ise Bakan’ın, devredilmişse bakan yardımcısının yetkisindedir ve kanundaki koşullarla yedi iş günü içindir. Adli elkoyma ve diğer hesap kısıtlamaları kendi dayanaklarına göre ayrıca incelenir.

Hesaba erişim kısıtlanmışsa, mevcut banka bildirimi ve karar bilgileri üzerinden işlemin dayanağı belirlenir. Başvuru merci ve süresi kısıtlamanın türüne göre değişir. CMK m.128/A/2 kapsamındaki hesap askıya alma işleminde kaldırma başvurusu Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır; bu yol diğer tüm kısıtlamalara otomatik olarak uygulanmaz.

P2P kazançları için vergi ödemem gerekir mi? Kazancın hangi gelir unsuruna girdiği ve faaliyetin somut niteliği değerlendirilmelidir. GVK m.1, m.2 ve m.37 esas alınarak yapılan inceleme olmadan, seyrek işlemler için genel vergi muafiyeti veya bütün işlemler için otomatik ticari kazanç sonucu çıkarılamaz.

Vergisel durum belirsizse, işlem kayıtlarıyla uzman değerlendirmesi alınabilir ve VUK m.413 kapsamında yazılı izahat istenebilir. Özelge talebi tek başına cezasızlık güvencesi değildir; VUK m.369’daki koşullar ayrıca incelenir.

P2P konusunda bir avukata ihtiyaç duyar mıyım? Avukat tutmanın ücreti ne kadar olur? Hesap kısıtlaması, dolandırıcılık iddiası veya ifade çağrısı varsa, mevcut belgeler ve dosyanın aşaması üzerinden hukuki yardımın kapsamı değerlendirilebilir. Bu rehber her P2P işlemi için aynı hukuki yardımın gerektiğini varsaymaz.

Avukatlık ücreti, yapılacak hukuki yardımın kapsamı ve ücret anlaşmasına göre belirlenir. Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca avukatlık asgari ücret tarifesinin altında vekâlet ücreti kararlaştırılamaz; ücretsiz dava alınması için kanundaki bildirim kuralı saklıdır. Danışmanlık, soruşturma ve dava takibi farklı kapsamlar taşıyabilir. Somut iş için geçerli tarife ve anlaşma incelenmeden sabit bir ücret söylenemez.

Görüşme öncesinde veya sırasında yapılacak işin kapsamı, ücret anlaşması ve ayrıca doğabilecek harç ya da diğer giderler açıklığa kavuşturulmalıdır. Hukuki yardımın kapsamı ile masrafların hangi işlemleri kapsadığı birlikte değerlendirilir.

Sonuç ve Özet

P2P işleminin hukuki değerlendirmesi, bireysel alım satım ile kripto varlık hizmet sağlayıcılığı arasındaki ayrımı gerektirir. 2024 P2P ilke kararının kaldırılan hükmüne dayanarak güncel bir yasak veya koşulsuz serbestlik sonucu çıkarılamaz. Kanuni tanımlar, faaliyet için gereken izinler ve somut işlemin koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Risk ve belge kontrolü açısından şu başlıklar önemlidir:

• Yasal çerçeve: İşlemin bireysel alım satım mı yoksa izin gerektiren bir hizmet sağlayıcılığı faaliyeti mi olduğu incelenmelidir. 6362 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki tanımlar, 99/A maddesindeki tedbirler ve 109/A maddesindeki özel yaptırım hükmü ayrı işlevlere sahiptir.
• Riskler: İşlem taraflarının kayıtları, ödeme akışı ve bir suç iddiası varsa somut deliller birlikte değerlendirilir. Bir transferin araştırılması ile kişinin suç sorumluluğunun bulunması aynı sonuç değildir.
• Önlemler: Platformun güvenlik kurallarına uyun, işlemleri kayıtlı tutun, şüpheli durumlardan kaçının. Kimlik doğrulamalı kullanıcılarla çalışın ve ödeme almadan kriptoyu asla bırakmayın. Hesabınıza anormal tutarlar geliyorsa kaynağını sorgulayın.
• Hukuki yardım: Hesap kısıtlaması, ifade çağrısı veya dolandırıcılık iddiasında mevcut karar ve belgeler üzerinden başvuru yolu belirlenebilir. Hukuki değerlendirme için iletişim sayfasından başvurabilirsiniz.

P2P için tek kelimelik bir “serbest” veya “yasak” yanıtı, farklı faaliyet ve ödeme biçimlerini aynı kabul eder. Somut değerlendirmede hizmet sağlayıcılığı, ödeme sınırlamaları, suç iddiası, hesap kısıtlaması ve gelir niteliği ayrı incelenmelidir.

İlgili belgelerle hukuki değerlendirme için iletişim sayfasından başvurabilirsiniz.

ALYAR LAW & CONSULTANCY ana sayfası

Bu konuda detaylı bilgi için kripto para avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Kripto para dolandırıcılığı ve bilişim avukatı hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilirsiniz. Sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.Detaylı bilgi için kripto para haczi rehberini inceleyebilirsiniz. İlgili resmî kaynaklar arasında SPK ve 5549 sayılı Kanun yer alır. İlgili rehber: Kripto Para Avukatı