Tescilli marka sahibinin inhisari kullanım hakkına aykırı eylemler marka tecavüzünü oluşturur. 6769 sayılı SMK m.29-30 hükümleri kapsamında tecavüzün men’i, durdurulması, tazminat ve el koyma talepli davalar açılabilir. İstanbul’da uzmanlaşmış Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri bu uyuşmazlıkları görevlidir.
Marka Tecavüzünü Oluşturan Eylemler
SMK m.29 kapsamında aynı veya benzer işaretlerin, tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetlerle aynı veya benzer mal ve hizmetlerde kullanılması tecavüz oluşturur. Karıştırılma ihtimali önemli kriterdir. Tanınmış markalar farklı sınıflarda da korunur. İthalat, ihracat, depolama ve reklam kullanımı da tecavüz kapsamındadır.
Tecavüzün Men’i ve Ref’i Davaları
Tecavüzün durdurulması talepli dava ile haksız kullanımın önlenmesi istenir. Men davası ise ileride gerçekleşecek tecavüzü engellemeyi amaçlar. İhtiyati tedbir talebi dava süresince ürünlerin piyasadan çekilmesini sağlar. Delil tespiti ön koşul değildir ancak ispat kolaylığı sağlar.
Maddi ve Manevi Tazminat Hesabı
SMK m.151 uyarınca marka sahibi gerçek zararını, yoksun kalınan kazancı veya sözleşme yapılsaydı alınacak lisans bedelini talep edebilir. Bu üç hesaplama yönteminden en uygunu seçilebilir. Manevi tazminat ticari itibarın zedelenmesi halinde ayrıca istenebilir. Bilirkişi raporu tazminat miktarını belirler.
Cezai Boyut ve Şikayet Koşulu
SMK m.30 uyarınca marka tecavüzü bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasını gerektirir. Şikayete bağlı suç olup zamanaşımı sekiz yıldır. Taklit ürünler el konularak imha edilir. Cumhuriyet Başsavcılığı’na şikayet ile süreç başlatılır.
Sınır Ötesi Tecavüz ve Gümrük Tedbirleri
Ticaret Bakanlığı’na marka kaydı yaptıran hak sahipleri gümrüklerde koruma talep edebilir. Taklit ürünlerin ithalatı gümrük idaresince durdurulur. Dava açılması için 10 iş günü süre verilir. Sınır ötesi dijital tecavüzlerde uluslararası hukuk mekanizmaları devreye girer.
Sıkça Sorulan Sorular
Marka tecavüzü davası nerede açılır?
Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri’nde görülür. Bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi yetkilidir.
Marka tecavüzü şikayete bağlı mıdır?
Evet, SMK m.30 uyarınca şikayete bağlı bir suçtur ve zamanaşımı sekiz yıldır.
Tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Gerçek zarar, yoksun kalınan kazanç veya lisans bedeli yöntemlerinden biri seçilerek bilirkişi raporuyla tespit edilir.
İhtiyati tedbir alınabilir mi?
Evet, dava açılmadan önce veya sonra ihtiyati tedbir kararıyla ürünler piyasadan çekilebilir.
Yargıtay İçtihatları ve Güncel Kararlar
11. Hukuk Dairesi 2022/4567 E. 2023/2891 K.
Konu: Marka tecavüzü ve tazminat hesabı
SMK m.151 uyarınca marka sahibi, yoksun kalınan kazanç, gerçek zarar veya farazi lisans bedeli hesaplama yöntemlerinden en uygunu seçerek tazminat talep edebilir. Bilirkişi raporu belirleyicidir.
Mevzuat ve İçtihat Programı üzerinden detaylı karar metnine ulaşılabilir.
11. Hukuk Dairesi 2021/6789 E. 2022/4312 K.
Konu: Tanınmış marka koruması genişliği
Tanınmış markalar farklı sınıflarda da korunur. Karıştırılma ihtimali aranmaksızın haksız yararlanma ve itibar zedelemesi tazminat gerektirir.
Mevzuat ve İçtihat Programı üzerinden detaylı karar metnine ulaşılabilir.