Marka İptal Davası — SMK m.26 Kullanmama ve Tescil İptali 2026

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.26, marka tescilinden itibaren 5 yıl süreyle ciddi biçimde kullanılmayan veya yaygın ad haline gelen markaların iptali için dava yolunu düzenler. Bu rehberde iptal sebepleri, dava şartları ve idari iptal sistemi açıklanmaktadır.

İptal Sebepleri — m.26/1

Kullanmama (m.26/1-a): Marka tescilinden itibaren 5 yıl içinde haklı sebep olmaksızın Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmamış veya 5 yıllık kesintisiz dönem boyunca kullanıma ara verilmiş ise
Yaygın ad haline gelme (m.26/1-b): Marka, sahibinin fiilleri veya gerekli önlemleri almaması sonucu, tescil edildiği mal veya hizmetler için yaygın ad haline gelmişse
Yanıltıcılık (m.26/1-c): Marka, sahibinin kullanımı sonucu özellikle nitelik, kalite, coğrafi köken bakımından halkı yanıltıcı hale gelmişse
Garanti/Ortak marka kurallarına aykırılık (m.26/1-ç): Garanti markası veya ortak marka teknik şartnamesine aykırı kullanım

İdari İptal Sistemi — m.26/3

SMK ile getirilen önemli yenilik, marka iptalinin Türk Patent ve Marka Kurumu‘na (TÜRKPATENT) başvuruyla idari yolda yapılabilmesidir. Ancak bu yetki kanunla 10 Ocak 2024’e kadar ertelenmiş; bu tarihten sonra TÜRKPATENT iptal yetkisini kullanmaya başlamıştır:

Başvuru ücreti yatırılır
Marka sahibine 1 ay savunma süresi tanınır
TÜRKPATENT incelemesini yapar; kararına 2 ay içinde mahkemede dava açılabilir
Mahkeme yolu: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

Mahkeme Yolu (Geçiş Dönemi) — m.192

10 Ocak 2024’ten önceki başvurular ve geçiş dönemi davaları için yetkili mahkeme: Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
Görev: Bu mahkemelerin bulunmadığı yerlerde 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
Yetki: Davalının yerleşim yeri

Davacılar

İptal davasını her menfaati olan kişi açabilir:

Aynı/benzer markayı tescil ettirmek isteyen başvuru sahibi
Marka tescili itirazına maruz kalan kişi
Pazara giriş engeli yaşayan rakip işletme
Kamu menfaati gözeten kuruluşlar (sınırlı uygulama)

Ciddi Biçimde Kullanım Şartı

“Ciddi biçimde kullanım” kavramı:

Markanın gerçek bir ekonomik faaliyet kapsamında kullanılması
Pazarda görülebilir olma
Sembolik kullanım (marka tescilini koruma amaçlı küçük çaplı satışlar) yeterli değildir
Tescil edildiği mal/hizmetler için kullanılmış olması
Türkiye’de kullanım — yurt dışı kullanım sayılmaz (ihracat istisnaları saklı)

Kullanım İspatı

İspat yükü marka sahibindedir (m.26/2 atıf). Tipik kullanım kanıtları:

Faturalar, irsaliyeler, gümrük beyannameleri
Reklam ve tanıtım faaliyetleri (basın ilanları, online reklamlar)
Ürün ambalajı ve etiket örnekleri
Web sitesi arşiv kayıtları (Wayback Machine vb.)
Pazar payı raporları, satış istatistikleri
Sosyal medya tanıtımları (tarih damgalı)
Bayilik ve dağıtım sözleşmeleri

Kısmi İptal — m.26/4

Marka, tescilli mal/hizmetlerin yalnızca bir kısmı için kullanılmışsa, kullanılmayan mallar/hizmetler bakımından kısmi iptal kararı verilebilir. Bu durumda marka korumasının kapsamı daraltılır.

Haklı Sebep

Kullanmama haklı sebebe dayanıyorsa iptal kararı verilmez. Haklı sebep:

Marka sahibinin iradesi dışı engelleyici durumlar (ithalat yasakları, ruhsat süreçleri, salgın hastalık)
Hukuki engeller (önceki marka sahibinin itirazı sonucu kullanım engeli)
Marka konusundaki ciddi davalar nedeniyle yatırım yapılamaması
Sıradan ekonomik zorluklar haklı sebep sayılmaz

İptalin Etkisi — m.27

Marka iptal kararı verildiğinde tescil kararın kesinleşme tarihinden itibaren hükümsüz olur (geleceğe etkili)
İstisna: kullanmama nedenli iptalde, etki kullanmama hali doğduğu tarihe kadar geri gider (geçmişe etkili)
Kararın tescili — TÜRKPATENT siciline işlenir
Kesinleşmiş iptal kararı herkese karşı (erga omnes) geçerlidir

Markanın Tescili Hükümsüzlük Davasıyla Karşılaştırma

Hükümsüzlük (m.25): Tescilin baştan itibaren geçersiz olduğu — mutlak/nispi sebepler kapsamında
İptal (m.26): Tescilden sonra ortaya çıkan sebepler — kullanmama, yaygınlaşma, yanıltıcılık
Hükümsüzlük geçmişe etkili (ex tunc); iptal kural olarak geleceğe etkili (ex nunc)
Aynı somut olayda her ikisi de talep edilebilir

Süre

İptal davası için özel hak düşürücü süre yoktur — iptal sebebi devam ettiği sürece açılabilir
Marka tescili 10 yıllık koruma süresine sahiptir; süre sonunda yenileme yapılmazsa marka kendiliğinden hükmünü yitirir (ayrıca iptal davasına gerek kalmaz)

İlgili Mevzuat

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6, m.25, m.26, m.27, m.192
SMK Uygulama Yönetmeliği
6100 sayılı HMK m.5, m.6
Marka Direktifi (AB) 2015/2436 (referans)
Paris Sözleşmesi m.5/C
TRIPS Anlaşması m.19