Montreal Sözleşmesi — Hava Taşımacılığında Sorumluluk 2026
1999 tarihli Montreal Sözleşmesi (Türkiye 2011’de katıldı, RG 26.03.2011) uluslararası hava yolu taşımalarında yolcu, bagaj ve kargo zararlarına ilişkin tek tip rejim getirir. Bu rehberde tazminat tavanları, zamanaşımı ve bildirim süreleri açıklanmaktadır.
Uygulama Alanı
Sözleşmenin uygulanabilmesi için kalkış ve varış noktasının iki ayrı taraf devlette olması veya tek taraf devlette olmakla birlikte ara duraklama noktasının başka devlette olması gerekir (m.1). İç hat seferleri Türk Sivil Havacılık Kanunu (TSHK) ve TBK genel hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Yolcu Ölümü/Yaralanma — m.17, m.21
- İlk dilim (kusursuz sorumluluk): 128.821 SDR (Özel Çekme Hakkı) kadar zarar için taşıyıcı kusurunu ispat etse de sorumluluktan kurtulamaz
- İkinci dilim: Bu tavanın üzerindeki zararda taşıyıcı kusursuzluğunu veya 3. kişi kusurunu ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir
- Olay yeri: Uçakta veya iniş/biniş işlemleri sırasında meydana gelen kaza
Bagaj ve Kargo
- Kayıp/hasar bagaj (m.17/2, m.22/2): Yolcu başına 1.288 SDR tavan (özel beyan halinde artırılabilir)
- Gecikmiş bagaj (m.19, m.22/1): Yolcu başına 5.346 SDR
- Kargo (m.18, m.22/3): Kilo başına 22 SDR
Bildirim Süreleri — m.31
- Bagaj hasarı: Teslimden itibaren 7 gün
- Kargo hasarı: Teslimden itibaren 14 gün
- Gecikme: Teslimden itibaren 21 gün
- Süresinde bildirim yapılmazsa dava hakkı düşer (hile hali hariç)
Zamanaşımı — m.35
Hak düşürücü süre 2 yıl: varış tarihinden, varması gereken tarihten veya taşımanın sona erdiği tarihten itibaren işler. Bu süre kesilmeye konu değildir.
Yetki — m.33
Davacı şu mahkemelerden birini seçebilir: (a) taşıyıcının yerleşim yeri, (b) ana iş merkezi, (c) sözleşmenin yapıldığı işyeri, (d) varış yeri, (e) yolcunun kalıcı ikametgâhı (yolcu davalarında).
İlgili Mevzuat
- 1999 Montreal Sözleşmesi (Uluslararası Hava Taşımacılığına İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesine Dair Sözleşme)
- 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49 (haksız fiil)
- 5718 sayılı MÖHUK m.34 (haksız fiil)
- 6502 sayılı TKHK m.13 (ayıplı hizmet)