Nakliyat sigortası, taşıma süresince eşyanın uğrayacağı her türlü zararı teminat altına alan sigorta türüdür. Uluslararası ticaretin vazgeçilmez unsuru olan nakliyat sigortası, 6102 sayılı TTK Deniz Ticaret hükümleri ve uluslararası Incoterms kurallarıyla birlikte değerlendirilir. Denizcilik, karayolu, havayolu ve demiryolu taşımalarında farklı sigorta klozları uygulanır.
Nakliyat Sigortası Türleri
Emtea sigortası (Cargo Insurance) taşınan mal için; tekne sigortası (Hull Insurance) gemi için düzenlenir. P&I (Protection and Indemnity) ise armatör sorumluluğunu teminat altına alır. Kloz türleri olarak Institute Cargo Clauses A, B ve C uygulanır. A klozu en geniş teminatı sunar; C en dar kapsamlıdır. Riziko analizi sonrası uygun kloz seçilir.
Incoterms ve Sigorta Yükümlülüğü
CIF ve CIP teslim şekillerinde satıcı sigorta yaptırma yükümlülüğündedir. FOB, FCA ve EXW de ise alıcı kendi sigortasını yaptırır. DAP, DPU ve DDP teslimlerinde sigorta yükümlülüğü satıcıda kalır ancak alıcı kendi sigortasını da yaptırabilir. Incoterms kuralları uluslararası ticaretin temel metinleridir.
Müşterek Avarya ve York-Antwerp Kuralları
Deniz yolu taşımasında müşterek avarya, ortak tehlikeden kurtulmak amacıyla yapılan fedakarlıkların tüm çıkar sahipleri arasında paylaştırılmasıdır. York-Antwerp Kuralları bu hesaplamada uygulanır. Dispeyör raporu düzenlenir ve çıkar sahipleri payına düşeni öder. Sigorta şirketi müşterek avarya paylarını genellikle karşılar.
Zarar Tespiti ve Eksper Raporu
Varış limanında eksper veya kontrol sörveyi yapılır. Hasar protokolü düzenlenir. Eksper raporu zarar miktarını ve sebebini belirler. Lloyd’s Agents ağı uluslararası hasar tespitinde yaygın olarak kullanılır. Hasar tarihinden itibaren hızlı ihbar zorunludur. Kalan kurtarılabilir kısım terk veya satış yoluyla değerlendirilir.
Nakliyat Sigortası Dava Süreci
Sigorta şirketi tazminatı ödemezse uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu veya Asliye Ticaret Mahkemesi’nde çözülür. Deniz Ticareti Mahkemeleri özel görevli olabilir. Zamanaşımı TTK deniz sigortası hükümlerinde iki yıldır. Deniz hukukunda uluslararası sözleşmeler ve IMO kararları uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Institute Cargo Clauses A-B-C farkı nedir?
A en geniş teminatı sunar ve tüm rizikoları kapsar; B orta kapsamlıdır; C en dar kapsamda sadece belirli rizikoları içerir.
CIF teslim şeklinde sigortayı kim yaptırır?
Satıcı yükümlüdür. Sigorta poliçesi alıcı adına düzenlenir ve teslim belgeleriyle birlikte verilir.
Müşterek avarya nedir?
Deniz yolu taşımasında ortak tehlikeden kurtulmak amacıyla yapılan fedakarlıkların çıkar sahipleri arasında paylaştırılmasıdır.
Nakliyat hasarı ihbarı ne zaman yapılmalı?
Eşyanın tesliminden itibaren derhal, gizli hasarlar için en geç üç gün içinde ihbar yapılmalıdır.
Yargıtay İçtihatları ve Güncel Kararlar
17. Hukuk Dairesi 2022/7823 E. 2023/3456 K.
Konu: Trafik sigortası mağdurun doğrudan dava hakkı
KTK m.97 uyarınca trafik kazasında zarar gören üçüncü kişi kusurlu aracın sigorta şirketine doğrudan dava açabilir. Zamanaşımı iki yıldır.
Mevzuat ve İçtihat Programı üzerinden detaylı karar metnine ulaşılabilir.
11. Hukuk Dairesi 2021/5234 E. 2022/3891 K.
Konu: Sigorta şirketinin rücu hakkı
TTK m.1472 uyarınca sigortacı ödediği tazminat kadar sigortalının üçüncü kişilere karşı haklarına halef olur. Ayrıca temlik gerekmez.
Mevzuat ve İçtihat Programı üzerinden detaylı karar metnine ulaşılabilir.