Siber suçlar, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 243 ila 245/A maddelerinde düzenlenen “bilişim alanında suçlar” bölümü ile 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un içerik/erişim engelleme hükümleri çerçevesinde kovuşturulur. 2026 itibarıyla dolandırıcılık, kimlik hırsızlığı ve veri sızıntısı vakalarının büyük bölümü bu maddelerin birden fazlasının aynı olayda birlikte uygulanmasını gerektiriyor.
- Temel düzenleme: TCK m.243-245/A (bilişim suçları) + 5651 sayılı Kanun (RG 23.05.2007) içerik/erişim engelleme.
- Kimi bağlar: Bilişim sistemine izinsiz giren, sistemi bozan/engelleyen, banka/kredi kartı bilgisini kötüye kullanan veya “yasak cihaz/program” üreten-satan herkesi.
- Somut yasak: “Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye” ceza verilir (TCK m.243/1).
- Yaptırım: 1 aydan 8 yıla kadar hapis (fiilin ağırlığına göre); banka/kamu sistemine yönelik fiillerde ceza yarı oranında artırılır.
- Başvuru yolu: Suç duyurusu (Cumhuriyet Savcılığı) + varsa 5651 kapsamında erişim engelleme talebi; zamanaşımı genel kural olarak 8 yıl (TCK m.66/1-e).
Siber suç nedir, hangi fiiller TCK kapsamına girer?
TCK’nın “Bilişim Alanında Suçlar” başlıklı onuncu bölümü dört ana fiili cezalandırır: bilişim sistemine hukuka aykırı giriş (m.243), sistemi engelleme/bozma/veri değiştirme (m.244), banka veya kredi kartının kötüye kullanılması (m.245) ve bu suçlarda kullanılmak üzere yasak cihaz veya program üretimi/satışı (m.245/A). Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi veya ele geçirilmesi ise ayrı bir bölümde, TCK m.135-138’de düzenlenir ve genellikle bilişim suçlarıyla birlikte, gerçek içtima kurallarına göre uygulanır.
Bilişim sistemine girme (TCK m.243) — sınırlar nerede?
Madde metni açık: “Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.” Yani suçun oluşması için verinin çalınması veya zarar verilmesi şart değildir — sisteme yetkisiz erişimin kendisi yeterlidir. Fiil nedeniyle veriler yok olur veya değişirse ceza 6 aydan 2 yıla çıkar (f.3). 2016’da eklenen dördüncü fıkra, sisteme hiç girmeden, veri trafiğini teknik araçlarla dinleyen kişiyi de 1-3 yıl hapisle cezalandırır — yani “sadece izliyordum, sisteme girmedim” savunması artık tek başına yeterli değildir.
Sistemi bozma ve banka/kredi kartı istismarı
TCK m.244, sistemin işleyişini engelleyen veya veriyi bozan/silen/erişilmez kılan fiilleri 6 ay ila 5 yıl arası hapisle cezalandırır; fiil banka, kredi kurumu veya kamu kurumuna ait bir sisteme yönelikse ceza yarı oranında artırılır (f.3). Aynı fiiller haksız çıkar sağlamak amacıyla işlenip başka bir suç oluşturmuyorsa (örn. dolandırıcılığa dönüşmüyorsa) ceza 2-6 yıla, adli para cezası 5.000 güne kadar çıkabilir (f.4). TCK m.245 ise başkasına ait banka/kredi kartını rızası olmadan kullanan kişiyi 3-6 yıl hapisle, sahte kart üreten/satan kişiyi 3-7 yıl hapisle cezalandırır; kart sahte değil de üzerinde sahtecilik yapılmışsa kullanan kişi 4-8 yıl hapisle karşı karşıya kalır.
Uygulamada sık görülen tablo — fiil ve ceza karşılığı
| Fiil | Madde | Ceza aralığı |
|---|---|---|
| Sisteme izinsiz giriş / kalma | TCK 243/1 | 1 yıla kadar hapis veya adli para |
| Girişle birlikte veri kaybı/değişimi | TCK 243/3 | 6 ay – 2 yıl |
| Veri trafiğini izinsiz izleme | TCK 243/4 | 1 – 3 yıl |
| Sistemi engelleme/bozma | TCK 244/1 | 1 – 5 yıl |
| Banka/kredi kartını izinsiz kullanma | TCK 245/1 | 3 – 6 yıl + 5.000 güne kadar adli para |
| Sahte kart üretimi/satışı | TCK 245/2 | 3 – 7 yıl + 10.000 güne kadar adli para |
| Yasak cihaz/program üretimi-satışı | TCK 245/A | 1 – 3 yıl + 5.000 güne kadar adli para |
Önemli bir ayrıntı: TCK m.245/4’e göre eşler (ayrılık kararı olmayanlar), üstsoy-altsoy ve aynı evde yaşayan kardeşler arasında işlenen banka/kredi kartı istismarında, ilgili akraba hakkında ceza verilmez — bu, aile içi anlaşmazlıklarda sık karşılaşılan bir istisnadır.
5651 sayılı Kanun — içerik kaldırma ve erişim engelleme
Siber suç mağduriyetinin cezai boyutu kadar, zararlı içeriğin internetten kaldırılması da ayrı bir hukuki yol izler. 5651 sayılı Kanun, kişilik haklarına saldırı veya suç oluşturan içerikler için hem içerik veya sosyal ağ sağlayıcıya başvuruyu (Ek m.4) hem de özel hayatın gizliliği ihlallerinde Başkanlığa başvuruyu (m.9/A) mümkün kılar. Bu iki yol — TCK’ya göre ceza kovuşturması ve 5651’e göre içerik engelleme — birbirinden bağımsız yürütülebilir; biri diğerinin şartı değildir.
İtiraz, şikâyet ve zamanaşımı süreleri
| İşlem | Süre / mercii |
|---|---|
| Suç duyurusu | Süre sınırı yok; dava zamanaşımı dolmadan (TCK m.66 uyarınca çoğu bilişim suçunda 8 yıl) |
| Erişim engelleme talebi (5651) | İçerik/yer sağlayıcıya başvuru; özel hayatın gizliliği ihlalinde 5651 m.9/A kapsamında Başkanlığa başvuru |
| Takipsizlik kararına itiraz | Tebliğden itibaren iki hafta, Sulh Ceza Hâkimliğine (CMK m.173) |
| İlk derece mahkemesi kararına istinaf | Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273/1) |
Sıkça Sorulan Sorular
Şifremi paylaştığım biri hesabıma girip veri değiştirirse hangi madde uygulanır?
Şifreyi başlangıçta rızayla vermiş olsanız bile, kişi bu yetkiyi aştığı veya rıza geri alındıktan sonra sisteme girmeye devam ettiği andan itibaren TCK m.243 kapsamına girer; veri değiştirilmişse m.243/3 uygulanır.
Sosyal medya hesabımın ele geçirilmesi hangi suçu oluşturur?
Hesaba izinsiz erişim TCK m.243’ü oluşturur; hesap üzerinden başkası adına işlem yapılması ayrıca TCK m.207 (özel belgede sahtecilik) veya dolandırıcılık hükümleriyle birleşebilir; somut olayda hangi maddelerin birlikte uygulanacağı olay örgüsüne bağlıdır.
Banka kartım çalındı ama kullanılmadı, yine de suç oluşur mu?
TCK m.245/1 “ele geçiren veya elinde bulunduran” ifadesini kullanır ancak cezalandırma için kartın kullanılarak yarar sağlanması aranır; sadece ele geçirme aşamasında kalan fiiller için hırsızlık gibi başka suç tipleri gündeme gelebilir.
Siber suç şikâyetini nereye yapmalıyım?
Cumhuriyet Savcılığına veya kolluğun siber suçlarla mücadele birimine (İl Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü) doğrudan başvurabilirsiniz; savcılık her hâlükârda soruşturmaxı yürütür.
Sahte web sitesi üzerinden dolandırılırsam bu bir bilişim suçu mudur?
Genellikle nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması) uygulanır; ayrıca sahte sitenin kurulması aşamasında TCK m.243 veya m.245/A da gündeme gelebilir.
İşveren, izinsiz olarak çalışanın bilgisayarına uzaktan erişirse suç oluşur mu?
İşyeri bilgisayarları üzerinde işverenin denetim yetkisi meşru amaçla ve orantılı şekilde kullanılmalıdır; bu sınırlar aşılırsa hem TCK m.243 hem kişisel verilerin korunmasına ilişkin hükümler (KVKK) gündeme gelebilir.
Zararlı yazılım (virüs, fidye yazılımı) bulundurmak tek başına suç mu?
TCK m.245/A, bu tür bir cihaz veya programın münhasıran bilişim suçları işlemek amacıyla üretilmesi, satılması veya bulundurulmasını cezalandırır; sadece araştırma/güvenlik amaçlı meşru kullanım bu kapsamda değerlendirilmez ancak amacın ispatı önemlidir.
5651 kapsamında erişim engelleme kararı kesin midir?
Hayır; Sulh Ceza Hâkimliği kararlarına karşı itiraz yolu açıktır ve itiraz genel hükümlere (CMK) göre incelenir.
Siber suç mağduru olarak manevi tazminat da isteyebilir miyim?
Evet, ceza yargılamasından bağımsız olarak, kişilik haklarına saldırı veya maddi zarar nedeniyle Türk Borçlar Kanunu’na dayalı ayrı bir hukuk davası açılabilir; ceza dosyasındaki deliller bu davada da kullanılabilir.
Yurt dışından yapılan siber saldırılarda Türk mahkemeleri yetkili mi?
Suçun neticesi Türkiye’de gerçekleşmişse (örneğin mağdur veya sistem Türkiye’de ise) TCK’nın yer bakımından uygulama hükümleri (m.8 vd.) çerçevesinde Türk mahkemeleri yetkili olabilir; failin yurt dışında olması soruşturmayı zorlaştırsa da engellemez.
İlgili Hizmet Alanlarımız
Bürommuz siber suç mağduriyeti, kişisel veri ihlali, dolandırıcılık ve internet ortamında kişilik hakkı ihlallerine ilişkin dosyalarda hem ceza hem hukuk cephesinde destek vermektedir. Kripto para dolandırıcılığı mağduriyetleri, banka hesabı blokesi ve bilişim sistemleri üzerinden işlenen dolandırıcılık dosyalarında da destek verilmektedir.
Resmî Kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.243-245/A — mevzuat.gov.tr
- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun — mevzuat.gov.tr
Hazırlayan
Av. Bilal ALYAR