Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma 2026

Şiddetli geçimsizlik; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.166 kapsamındaki “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” sebebine dayalı genel boşanma sebebinin halk dilindeki ifadesidir. Evlilik birliğinin ortak yaşamı sürdürmelerini bekleyemeyecek derecede temelinden sarsılmış olması halinde, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Yasal Çerçeve: TMK m.166

TMK m.166/1’e göre “evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.” Bu hüküm geniş kapsamlı bir genel boşanma sebebi oluşturur ve zina, hayata kast, terk gibi özel sebeplere (m.161-165) ek olarak uygulanır.

Madde 166/2 ise “davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır” şeklinde bir denge getirir. Anlaşmalı boşanma ise m.166/3 kapsamında düzenlenmiştir (1 yılı dolmuş evlilik + karşılıklı başvuru + mali ve kişisel sonuçları düzenleyen protokolün hakim onayından geçmesi).

Şiddetli Geçimsizlik Örnekleri

Uygulamada şiddetli geçimsizlik sebebi olarak başvurulan tipik olay grupları şunlardır:

Sürekli fiziksel veya psikolojik şiddet, hakaret, aşağılama.
Güven kırıcı davranışlar: sadakatsizlik şüphesi, duygusal aldatma, aşırı kıskançlık.
Ekonomik şiddet: maaşa el konulması, aile ekonomisinin kasten zarara uğratılması.
Ağır bağımlılık (alkol, kumar, uyuşturucu) ve tedavi reddi.
Ailelere müdahale, ortak yaşama kasıtlı engel olma.
Eşe ya da çocuğa karşı ciddi ihmal veya ilgisizlik.
Ortak konut terki, barınma yükümlülüğünün ihlali.

Her olay somut delil ve olgularıyla birlikte değerlendirilir; tek başına bir davranış değil, davranışlar bütününün ortak hayatı çekilmez hale getirmesi aranır.

Kusur Dağılımı ve Önemi

Şiddetli geçimsizlik davasında kusurun kime ait olduğu; maddi-manevi tazminat (TMK m.174), yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve bazı durumlarda velayet değerlendirmesi bakımından belirleyicidir. Az kusurlu, eşit kusurlu, ağır kusurlu veya tam kusurlu olma ayrımı titizlikle incelenir.

Deliller

Whatsapp, SMS ve sosyal medya mesajları (elde etme yönteminin hukuka uygunluğu önemlidir).
Tanık anlatımları (komşu, iş yeri, yakın çevre).
6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma kararları.
Darp raporu, psikiyatrik rapor, aile danışmanlığı notları.
Kamera kayıtları (hukuka uygun elde edildiği ölçüde).
Banka hesap hareketleri (ekonomik şiddet iddiasında).

Dava Süreci

Boşanma davası aile mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m.168). Dava dilekçesinde boşanma talebi yanında; velayet, nafaka, tazminat ve mal rejiminin tasfiyesi talepleri birlikte ileri sürülebilir. 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu ve önleyici tedbir kararları, boşanma davasından bağımsız olarak da talep edilebilir.

Boşanmanın Mali Sonuçları

Mal rejiminin tasfiyesi, 4721 s.K. m.202 vd. uyarınca varsayılan edinilmiş mallara katılma rejimine göre yapılır. Nafaka türleri; tedbir nafakası (m.169), yoksulluk nafakası (m.175) ve iştirak nafakasıdır (m.182). Maddi tazminat (m.174/1) kusurlu eşten, manevi tazminat (m.174/2) ise kişilik haklarının saldırıya uğraması halinde talep edilebilir.

Önemli Süreler

İşlem	Süre	Dayanak
İstinaf süresi	2 hafta	HMK m.345
Temyiz süresi	2 hafta	HMK m.361
Mal rejimi tasfiyesi zamanaşımı	10 yıl	TBK m.146
Nafaka icra takibi	10 yıl	TBK m.146

Sık Sorulan Sorular

Tek celsede boşanabilir miyim?

Anlaşmalı boşanmalarda, 1 yıldan uzun süreli evliliklerde ve protokolün hakim tarafından uygun bulunduğu hallerde tek celsede karar verilmesi mümkündür. Çekişmeli dosyalarda tanık ve delil aşaması nedeniyle bu mümkün değildir.

Davacı benim, kusuru ben ispatlayacak mıyım?

Davacı, boşanma sebebini ve karşı tarafın kusurunu ispatlamak durumundadır (HMK m.190). Davalı da kendi iddialarını ispatla yükümlüdür.

Ortak konuttan ayrılmak terk sayılır mı?

Haklı neden bulunmaksızın ortak konuttan ayrılma TMK m.164 kapsamında terk oluşturabilir; ancak şiddet, baskı, hayati tehlike gibi sebepler haklı ayrılma kabul edilir.

Mal rejimi davası boşanma ile birlikte mi görülür?

Mal rejimi tasfiyesi ayrı bir dava olup, boşanma kararı kesinleştikten sonra açılması kural olarak uygun görülmekle birlikte, birlikte görülmesine dair usul esnekliği uygulamada kabul edilmektedir.

İlgili Rehberler

Yasal Uyarı: İçerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Hukuku

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde ilgili mevzuat çerçevesinde bilgilendirme alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda