Sigorta Hukuku: Kapsamlı Hukuku Rehberi

Sigorta hukuku, bir tarafın (sigorta ettirenin) prim ödemesi karşılığında diğer tarafın (sigortacının) belirli rizikoların gerçekleşmesi halinde doğacak zararı karşılama veya belirli bir bedel ödeme borcu altına girdiği sözleşmesel ilişkileri, bu sözleşmelerin kuruluş, işleyiş ve sona ermesini, sigortacılık sektörünün denetimini, sigorta aracılarının statüsünü ve sigorta uyuşmazlıklarının çözüm yollarını düzenleyen, çok katmanlı bir özel hukuk disiplinidir. Sigorta hukuku; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Sigorta Hukuku Kitabı (md. 1401–1520), 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (zorunlu mali sorumluluk sigortası), 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu (DASK), 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Sigorta ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) düzenlemeleri, Türk Borçlar Kanunu genel hükümleri ve Avrupa Birliği müktesebatı (Solvency II Direktifi 2009/138/EC, Sigorta Dağıtım Direktifi 2016/97-IDD) ile şekillenir.

Alyar Hukuk & Danışmanlık olarak Kartal/İstanbul merkezli ofisimizden; sigorta şirketleri, acente ve brokerler, sigortalı müvekkiller, trafik kazası mağdurları, DASK/konut sigortası lehdarları, sağlık ve hayat sigortası sahipleri, mesleki sorumluluk sigortalıları, reasürans müzakerecileri ve sigorta uyuşmazlığı yaşayan tüm kesimlere kapsamlı hukuki danışmanlık ve dava temsili sunuyoruz. Bu pillar rehber, sigorta hukukunun temel kurumlarını, güncel mevzuatı, tazminat hesaplamalarını ve uyuşmazlık çözüm yollarını tüm ayrıntılarıyla ele almaktadır.

1. Sigorta Hukukunun Hukuki Dayanakları ve Mevzuat Hiyerarşisi

1.1. Anayasal Çerçeve

Sigorta faaliyeti, Anayasa m. 48 (çalışma ve sözleşme özgürlüğü), m. 35 (mülkiyet hakkı), m. 56 (sağlık hakkı), m. 60 (sosyal güvenlik hakkı) ve m. 167 (piyasaların denetimi) çerçevesinde değerlendirilir. Özellikle m. 167’nin “devlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemelerini sağlayıcı tedbirleri alır” hükmü, sigorta piyasasının kamusal denetim altına alınmasının anayasal temelini oluşturur.

1.2. Temel Kanunlar

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) Altıncı Kitap – Sigorta Hukuku, sigorta sözleşmesinin maddi hukuk rejimini düzenler. Birinci Kısım (m. 1401–1486) sigorta sözleşmesinin genel hükümlerini; İkinci Kısım (m. 1487–1519) zarar sigortalarını; Üçüncü Kısım (m. 1487–1520) can sigortalarını kapsar. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu; sigorta şirketi kuruluşu, faaliyet ruhsatı, sermaye yeterliliği, teknik karşılıklar, mali bünye, sigortacılık meslek örgütleri (TSB), sigorta aracıları, sigorta eksperliği, Güvence Hesabı, Sigorta Tahkim Komisyonu gibi kurumları düzenler. Bu iki temel kanun birbirini tamamlayıcı niteliktedir: TTK bireysel sözleşmeyi, 5684 sayılı Kanun piyasa denetimini yönetir.

1.3. İkincil Mevzuat

Sigorta uygulamasının önemli bir kısmı yönetmelik ve tebliğlerle şekillenir: Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları, Konut Sigortası Genel Şartları, DASK Genel Şartları, Zorunlu Deprem Sigortası Tarife ve Talimatı, Seyahat Sağlık Sigortası Genel Şartları, Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik, Sigorta Acenteleri Yönetmeliği, Sigorta Brokerleri Yönetmeliği, Sigorta Eksperleri Yönetmeliği, Tarım Sigortaları Havuz İşletmesi Anonim Şirketi (TARSİM) mevzuatı bunların başlıcalarıdır. 18 Ekim 2019’da 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kurulan Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) bu alanı düzenleyen başlıca kurumdur.

2. Sigorta Sözleşmesinin Kuruluşu ve Unsurları

2.1. Sigorta Sözleşmesinin Tanımı

TTK m. 1401 uyarınca sigorta sözleşmesi; “sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi ya da diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşme”dir. Tanımda iki tür sözleşme kategorisi görülür: zarar sigortaları (menfaatin maruz kaldığı zararı tazmin esaslı) ve can sigortaları (önceden kararlaştırılmış bedelin ödenmesi esaslı).

2.2. Sözleşmenin Tarafları

Sigorta sözleşmesinin asli tarafları sigortacı ve sigorta ettirendir. Ancak üç önemli kavram daha vardır: Sigortalı: Menfaati sigorta himayesi altında olan kişi. Zarar sigortalarında sigortalı ve sigorta ettiren farklı kişi olabilir (başkası lehine sigorta, TTK m. 1454). Lehtar: Can sigortalarında, özellikle hayat sigortasında, sigorta bedelinin ödenmesini talep hakkı tanınan üçüncü kişi (TTK m. 1493). Zarar gören üçüncü kişi: Sorumluluk sigortalarında, sigortalının faaliyetinden dolayı zarar gören ve sigortacıya doğrudan dava hakkı bulunan kişi (TTK m. 1478).

2.3. Sözleşmenin Kurulması

Sigorta sözleşmesi, irade beyanlarının birbirine uygun olması ile kurulur (TTK m. 1405). Uygulamada sigortacı veya acente tarafından hazırlanmış matbu teklifname doldurulup imzalanır, sigortacı teklifin onaylanması ile poliçeyi düzenler. TTK m. 1405/II uyarınca, sigortacı, başvurunun kendisine ulaştığı tarihten itibaren otuz gün içinde reddetmemişse sözleşme kurulmuş sayılır. Bu “sessiz kabul” kuralı, önemli bir tüketici koruyucu hükümdür.

2.4. Sigortalanabilir Menfaat

Zarar sigortalarının geçerliliği para ile ölçülebilir, meşru ve mevcut bir menfaatin bulunmasına bağlıdır (TTK m. 1408). Menfaat; malik, intifa hakkı sahibi, rehin alacaklısı, kiracı, komisyoncu veya taşıyıcı gibi çeşitli hukuki pozisyonlardan doğabilir. Aynı menfaat birden fazla kişi tarafından sigorta ettirilebilir (çoklu sigorta). Menfaatin meşru olmaması (ör. kaçak mal) sözleşmeyi geçersiz kılar.

2.5. Riziko ve Rizikonun Gerçekleşmesi

Riziko; tesadüfi, ileride meydana gelebilir, hukuka aykırı olmayan olaydır. TTK m. 1409 uyarınca, sözleşme yapılırken rizikonun gerçekleşmiş olması halinde sözleşme geçersizdir; ancak taraflardan birinin bunu bildiği veya bilmesi gerektiği durumda durum farklı değerlendirilir. Rizikonun kasten sigortalı tarafından gerçekleştirilmesi (ör. kendi aracını yakma) tazminat talebini ortadan kaldırır (TTK m. 1429).

3. Sigorta Sözleşmesinin Temel Yükümlülükleri

3.1. Sigortacının Yükümlülükleri

Bilgilendirme yükümlülüğü: Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik uyarınca sigortacı; sözleşme öncesinde sigorta ettireni ürünün kapsamı, istisnaları, süresi, prim, muafiyet, iptal koşulları ve uyuşmazlık çözüm yolları hakkında yazılı olarak bilgilendirmek zorundadır. İhlali halinde sigortalı, 6502 sayılı Kanun m. 48 uyarınca cayma hakkına sahip olabilir.

Poliçe düzenleme: TTK m. 1424 uyarınca sigortacı, sözleşmenin kurulmasından sonra 24 saat içinde sigorta poliçesini düzenleyip sigorta ettirene vermek zorundadır. Poliçe; tarafların kimliği, konusu, teminatlar, istisnalar, prim, süre, sigorta bedeli ve genel şartları içermelidir.

Tazminat ödeme: Rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacı, incelemesini tamamladıktan sonra tazminatı ödemekle yükümlüdür. TTK m. 1427 uyarınca sigortacı, tazminat ödeme borcunu araştırmanın gerektirdiği süreden sonra en geç kırk beş gün içinde yerine getirmez ise temerrüde düşer.

3.2. Sigorta Ettirenin Yükümlülükleri

Beyan yükümlülüğü (TTK m. 1435): Sözleşme yapılırken sigorta ettirenin bildiği veya bilmesi gereken tüm önemli hususları sigortacıya bildirmesi zorunludur. Yanlış veya eksik beyan; sigortacıya cayma (TTK m. 1436), prim farkını talep etme veya tazminattan indirme haklarını tanır. Beyan yükümlülüğünün ihlalinde kasıt varsa sigortacı sözleşmeden tam olarak kurtulabilir.

Prim ödeme (TTK m. 1431): Sigorta ettiren prim ödemekle yükümlüdür. Prim, sigortacının riski üstlenmesinin karşılığıdır. İlk primin ödenmemesi halinde sigortacı ihtar çekerek on beş gün içinde ödenmediği takdirde sözleşmeden cayabilir. Ara primlerin ödenmemesinde on beş günlük süre sonunda riziko teminat dışına çıkar.

Koruma tedbirleri alma (TTK m. 1447): Sigorta ettiren, rizikonun gerçekleşmesini önleyici makul tedbirleri almakla yükümlüdür. Örneğin evin güvenliği için gerekli önlemler, aracın park edilirken alarm sisteminin çalıştırılması gibi.

Rizikoyu ağırlaştırmama (TTK m. 1444): Sözleşme süresince rizikoyu ağırlaştıran değişiklikleri sigorta ettiren, durumu öğrendikten sonra gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir. Sigortacı; prim farkı isteyebilir, sözleşmeyi feshedebilir veya aynı şartlarla devam ettirebilir.

Rizikonun gerçekleşmesini ihbar (TTK m. 1446): Sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenmesinden itibaren derhal sigortacıya bildirmelidir. Zorunlu sigortalarda genellikle beş gün, ihtiyari sigortalarda sözleşmede belirtilen süre (genellikle yedi gün) içinde bildirim yapılır. İhbar yapılmaması tazminatın makul süre kaçırılmasına bağlı olarak indirim gerekçesidir.

4. Zarar Sigortaları

4.1. Mal Sigortaları

Mal sigortaları; malın ziya veya zarara uğraması rizikosuna karşı yapılan sigortalardır. Konut sigortası, işyeri sigortası, yangın sigortası, hırsızlık sigortası, nakliye sigortası, kasko ve tekne&makine sigortası bu kategoriye girer. Temel ilkesi zenginleşme yasağıdır (TTK m. 1459): Sigorta tazminatı, uğranılan gerçek zararı aşamaz. Eksik sigorta halinde sigortacı oransal tazminat öder (TTK m. 1462); aşkın sigorta halinde ise tazminat sigorta değeri ile sınırlıdır (TTK m. 1463).

4.2. Sorumluluk Sigortaları

Sorumluluk sigortaları; sigortalının bir fiilinden dolayı üçüncü kişilere verdiği zararlardan doğan tazminat borcunu teminat altına alır. Zorunlu mali sorumluluk sigortaları (trafik, tehlikeli maddeler, tüpgaz zorunlu sorumluluk, mesleki mali sorumluluk – hukuk bürosu, doktor, mali müşavir, mimar-mühendis), bireysel sorumluluk sigortaları ve işveren mali sorumluluk sigortaları bu alandadır. Zarar görene doğrudan dava hakkı (TTK m. 1478) sorumluluk sigortalarının ayırt edici unsurudur: Zarar gören üçüncü kişi, sorumlu kişinin sigortacısına doğrudan dava açabilir.

4.3. Hukuksal Koruma Sigortası

TTK m. 1503–1507 ile özel olarak düzenlenmiş olan hukuksal koruma sigortası; sigortalının hukuki uyuşmazlıklarında hukukçuluk ücreti, yargılama giderleri, bilirkişi ücretleri gibi masraflarını karşılar. Trafik kazası davası, iş hukuku davası, kira uyuşmazlığı ve tüketici davaları bu sigortanın tipik uygulama alanlarıdır. Sigortalı avukatını serbestçe seçme hakkına sahiptir (TTK m. 1505).

4.4. Halefiyet (Rücu) İlkesi

TTK m. 1472 uyarınca sigortacı, ödediği tazminat miktarınca kanuni halefiyet yoluyla sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu tazminat haklarına sahip olur. Bu kurum; sigortalının hem sigortacıdan hem de sorumlu kişiden çifte tazminat alarak zenginleşmesini önlemeyi amaçlar. Halefiyet yalnızca zarar sigortalarında uygulanır; can sigortalarında tazminat değil bedel ödendiği için halefiyet kural olarak yoktur.

5. Can Sigortaları

5.1. Hayat Sigortası

TTK m. 1487–1498 uyarınca hayat sigortası, bir kimsenin belirli bir süre içinde veya hayatının sonuna kadar ölümü veya belirli yaşta hayatta bulunması gibi olaylar üzerine yapılır. Ölüm sigortası (vefat teminatı), yaşama sigortası (emeklilik teminatı) ve karma sigortalar (her iki riziko) olarak ayrılır. Hayat sigortasında lehtar tayini serbesttir (TTK m. 1493); belirli veya belirsiz üçüncü kişi lehtar olarak gösterilebilir. Lehtarın değiştirilmesi tek taraflı beyanla mümkündür; ancak kabul edilmiş lehtar değişikliği lehtarın rızasına bağlıdır.

5.2. Sağlık ve Ferdi Kaza Sigortası

TTK m. 1499–1502 kapsamında sağlık sigortası ve ferdi kaza sigortası düzenlenmiştir. Sağlık sigortası; hastalık, yaralanma ve gebelik nedeniyle yapılan tıbbi harcamaları (muayene, tetkik, ameliyat, ilaç, hastane yatışı) karşılar. Ferdi kaza sigortası; kaza sonucu ölüm, sürekli sakatlık, geçici iş göremezlik teminatlarını içerir. Tamamlayıcı Sağlık Sigortası (TSS) son yıllarda hızla yaygınlaşmıştır; SGK anlaşmalı özel hastane fark ücretlerini karşılar.

5.3. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)

Bireysel emeklilik, saf anlamda bir sigorta değil, tasarruf ve yatırım ürünüdür; ancak sigorta şirketleri (emeklilik şirketleri) tarafından yürütülür. 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu düzenleyici metindir. Devlet katkısı (%30, tavana kadar), otomatik katılım (OKS) ve cayma hakkı öne çıkan unsurlardır.

6. Zorunlu Sigortalar

6.1. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS – Trafik Sigortası)

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 91 uyarınca motorlu araç işletenleri için zorunlu olan bu sigorta; işletenin motorlu aracın işletilmesinden dolayı üçüncü kişilere verdiği bedensel ve maddi zararları teminat altına alır. Teminat limitleri SEDDK tarafından yıllık olarak belirlenir. Trafik sigortası; hem sigorta hukukunun hem de haksız fiil hukukunun (TBK m. 49 vd.) kesişimindedir. Değer kaybı, destekten yoksun kalma, geçici ve sürekli iş göremezlik, manevi tazminat (TTK m. 1478 ve TBK m. 56) gibi kalemler mağdurlar tarafından doğrudan sigortacıdan talep edilebilir.

6.2. Zorunlu Deprem Sigortası (DASK)

6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu uyarınca meskenler için zorunlu olan DASK; deprem, deprem kaynaklı yangın, infilak, tsunami ve yer kayması sonucu binada meydana gelen maddi zararları teminat altına alır. Doğal Afet Sigortaları Kurumu tarafından tek tip poliçe üzerinden yürütülür. DASK teminat tutarı her yıl güncellenir; 2024’te 1.272.000 TL’ye çıkarılmıştır. DASK, tapu ve elektrik abonelik işlemlerinde şart koşulmuştur.

6.3. Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası

LPG tüpü dolduran, dağıtan ve satan işletmelerin yapmak zorunda olduğu sigorta türüdür. Tüp patlaması, gaz kaçağı, yangın ve benzeri olaylardan dolayı üçüncü kişilere verilen zararları teminat altına alır.

6.4. Tehlikeli Maddeler Zorunlu Sorumluluk Sigortası

Patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve yakıcı maddeleri üreten, depolayan, taşıyan ve satanlar için zorunlu olan bu sigorta; bu maddelerden kaynaklı kazalarda üçüncü kişilere verilen zararları karşılar.

6.5. CMR Sigortası ve Nakliyat Sigortası

Uluslararası karayolu eşya taşımacılığında CMR Konvansiyonu (Türkiye 1995’te taraf olmuştur) uyarınca taşıyıcı; eşyanın zıyaı, hasarı ve gecikmesinden sorumludur. Taşıyıcı mesuliyet sigortası bu riskleri teminat altına alır. Marine Cargo (denizyolu yük sigortası), hava ve karayolu nakliyat sigortaları ayrıca düzenlenmiştir.

6.6. Zorunlu Mesleki Mali Sorumluluk Sigortaları

Hukuk Büroları için 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 44, hekimler için 1219 sayılı Kanun ve 5193 sayılı Kanun, serbest muhasebeci mali müşavirler ve YMM’ler için 3568 sayılı Kanun, mimar ve mühendisler için inşaat sözleşmelerinde yaygın olan mesleki sorumluluk sigortaları; meslek erbabının mesleki hizmetlerinden dolayı üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına alır. Hekimler için zorunlu tıbbi kötü uygulama (malpraktis) sigortası (6098 sayılı TBK m. 502 vd. vekalet sorumluluğu ile bağlantılı), 2010’dan bu yana uygulanmaktadır.

7. Sigorta Aracıları ve Meslek Mensupları

7.1. Sigorta Acenteleri

5684 sayılı Kanun m. 23 ve Sigorta Acenteleri Yönetmeliği uyarınca sigorta acentesi; sigortacı hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık eden veya sözleşmeleri yapma yetkisine sahip kişi/şirkettir. Acente olmak için TOBB levhasına kayıt, mesleki yeterlilik sınavı, belirlenmiş sermaye ve ofis şartı bulunur. Acentenin eylemlerinden sigortacı da TBK m. 66 yardımcı kişilerin fiilleri uyarınca sorumlu olur.

7.2. Sigorta Brokerleri

5684 sayılı Kanun m. 21 uyarınca broker; sigorta ettiren veya sigortacı adına ve hesabına hareket eden, tarafların menfaatini korumakla yükümlü bağımsız aracıdır. Broker faaliyeti SEDDK’nın verdiği lisansla yürütülür; sermaye ve teminat mektubu şartı, mesleki sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu vardır.

7.3. Sigorta Eksperleri

5684 sayılı Kanun m. 22 ve Sigorta Eksperleri Yönetmeliği uyarınca eksper; sigorta konusuna giren değer, kıymet, sebep ve nitelikleri araştıran, hasar tespitini yapan, TOBB levhasına kayıtlı bağımsız meslek mensubudur. Eksperlerin tarafsızlığı esastır; ekspertiz raporu sigortacı ile sigortalı arasındaki ihtilafta önemli bir delil niteliğindedir.

8. Reasürans ve Koasürans

8.1. Reasürans

Reasürans; sigortacının üstlendiği riski kısmen veya tamamen başka bir sigortacıya (reasürör) devretmesi işlemidir. TTK m. 1403 uyarınca reasürans sözleşmesi, aksine anlaşma yoksa, asıl sigorta sözleşmesinden bağımsız olup sigortalı doğrudan reasüröre karşı hak iddia edemez. Global reasürans piyasasında Münih Re, Swiss Re, Lloyd’s sendikaları başlıca oyunculardır. Türkiye’de Milli Reasürans T.A.Ş. 1929’dan bu yana faaliyettedir.

8.2. Koasürans

Koasürans; aynı rizikonun birden fazla sigortacı tarafından, her birinin belirli bir yüzde ile katılarak sigortalanmasıdır. Büyük sanayi tesisleri, enerji projeleri, uçak filoları gibi yüksek riskli konularda uygulanır. Önde gelen sigortacı (leading insurer) poliçeyi düzenler ve hasarın koordinasyonunu üstlenir; diğerleri koasürör olarak kendi paylarınca sorumludur.

9. Sigorta Uyuşmazlıklarının Çözümü

9.1. Sigorta Tahkim Komisyonu

5684 sayılı Kanun m. 30 ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu (sigortatahkim.org.tr); sigorta ettirenler ile sigortacılar arasındaki uyuşmazlıkların hızlı, ucuz ve ihtisas gerektiren çözümünü sağlar. Komisyona üye sigortacılarla uyuşmazlık yaşayan taraflar, 200 bin TL’ye kadar olan uyuşmazlıklarda dava açmadan doğrudan başvurabilir. Hakem kararları belli miktara kadar kesindir; üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz yolu açıktır. Tahkim başvurusu; mahkemeden daha hızlı (ortalama 3-4 ay) ve düşük maliyetlidir.

9.2. Arabuluculuk

7155 sayılı Kanun ile 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ve TTK’ya eklenen hükümlerle; ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk uygulaması getirilmiştir. Sigorta uyuşmazlıklarının ticari dava niteliği taşıdığı durumlarda (sigortacı-sigorta ettiren arasındaki, her iki tarafın tacir olduğu uyuşmazlıklar) arabuluculuk zorunludur. Tüketici sigortalıların sigortacıya karşı açtığı davalar ise 6325 sayılı Kanun çerçevesinde isteğe bağlı arabuluculuğa konu olabilir.

9.3. Mahkemeler

Sigorta uyuşmazlıkları kural olarak Asliye Ticaret Mahkemelerinde (TTK m. 4, 5) görülür. Sigortalı tüketici sıfatı taşıyorsa 6502 sayılı Kanun m. 73 uyarınca Tüketici Mahkemeleri; iş hukuku sigortaları (işveren sorumluluğu, iş kazası SGK rücu) için İş Mahkemeleri yetkilidir. Yetkili mahkeme; HMK m. 15 uyarınca sigorta ettirenin yerleşim yeri, zarar gören üçüncü kişinin yerleşim yeri veya rizikonun gerçekleştiği yer mahkemesidir.

9.4. Güvence Hesabı

5684 sayılı Kanun m. 14 ile kurulan Güvence Hesabı (guvencehesabi.org.tr); trafik sigortası teminatı bulunmayan araçların veya sigortacısı iflas etmiş araçların neden olduğu trafik kazaları sonucu bedensel zararları, çalınmış veya kaçırılmış araçların neden olduğu zararları, zorunlu sigorta bulunmaksızın trafiğe çıkmış araçların neden olduğu kazalardaki bedensel zararları, ve DASK tarafından karşılanmayan eksik primli sigortalı depremzedelerin zararlarını karşılar. Trafik kazasında mağdurun Güvence Hesabına başvurması hem bir teminat hem de bir pratik çözümdür.

10. Halefiyet ve Rücu Davaları

Sigortacının ödediği tazminatı sorumlu üçüncü kişilerden geri alma (rücu) hakkı, zarar sigortalarında TTK m. 1472 uyarınca kanunen doğar. Trafik sigortasında, kaza sonucu mağdurun zararını ödeyen sigortacı, kasıtlı veya ağır kusurlu sürücüye, alkollü veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanmışsa, sürücü belgesinin ilgili sınıfa uygun olmaması halinde sigortalıya rücu edebilir (Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları m. B.4). Yangın sigortasında; yangına sebep olan kusurlu üçüncü kişiye (ör. tadilat yapan firma) rücu edilir. Halefiyet miktarı, sigortacının fiilen ödediği tazminat ile sınırlıdır.

11. Sigorta Dolandırıcılığı ve Cezai Sorumluluk

Sigorta dolandırıcılığı, Türk Ceza Kanunu (5237 sayılı) m. 158/1-k uyarınca nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturur. Sahte hasar iddiası, önceden hasarlı aracı sigortalatıp sonra hasar talep etme, kasten ev yakma, sahte sağlık raporu sunma gibi eylemler bu kapsamdadır. Nitelikli dolandırıcılıkta cezai yaptırım 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. SEDDK, TRAMER ve SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) dolandırıcılık tespitinde kullanılan önemli veri havuzlarıdır.

12. Sigorta Hukukunda Zamanaşımı

Sigorta hukukunda temel zamanaşımı süreleri TTK m. 1420 ve 1482’de düzenlenmiştir. Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yıl; sigorta tazminatı davaları ise, sigorta tazminatına konu olayın gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Zorunlu sorumluluk sigortalarında zarar görenin sigortacıya karşı açacağı doğrudan dava; TTK m. 1482/II ve 2918 sayılı Kanun m. 109 uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halükarda on yıl (ceza zamanaşımı daha uzunsa ondan yararlanır) içinde açılmalıdır.

13. Tüketici Koruması ve Sigorta

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 49, finansal hizmetlere ilişkin mesafeli sözleşmelerde ve sigorta sözleşmelerinde özel bilgilendirme ve cayma hakkı düzenler. Tüketici, hayat sigortalarında 15 gün içinde cayma hakkına sahiptir. Tüketici sıfatındaki sigortalıya karşı uygulanan sözleşme şartları TBK m. 20–25 genel işlem koşulları ve 6502 sayılı Kanun m. 5 haksız şart denetimine tabidir; özellikle şaşırtıcı, aşırı yararlı ve sigortacıyı yararlandıran klauzüller geçersiz sayılabilir.

14. KVKK ve Sigorta Verileri

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; sigorta faaliyetinde toplanan kişisel veriler (sağlık, finansal, biyometrik, konum, araç verisi, sürüş davranışı-telematics) için kapsamlı bir koruma öngörür. KVKK m. 5 açık rıza veya m. 5/2 hukuki yükümlülük gereği veri işleme meşruiyeti aranır; sağlık verileri özel nitelikli (m. 6) kabul edilir ve açık rıza veya kanunen öngörülme halleriyle işlenir. SEDDK’nın “Sigortacılık Sektörü Veri İşleme Rehberi” (2023) KVKK’nın sigorta alanındaki uygulamasına yol gösterir. VERBIS kaydı, aydınlatma metni, veri saklama ve imha politikaları, veri ihlali bildirimi (72 saat) uyum yükümlülüklerinin çekirdeğini oluşturur.

15. Uluslararası Sigorta Mevzuatı

15.1. Solvency II (2009/138/EC)

AB’de 2016’da yürürlüğe giren Solvency II Direktifi; sigorta şirketlerinin sermaye yeterliliğini, risk yönetimini, iç denetimini ve kamuyu aydınlatmasını üç sütun (Three Pillars) yapısıyla düzenler: (i) Sayısal gereklilikler (Solvency Capital Requirement-SCR ve Minimum Capital Requirement-MCR); (ii) Yönetişim ve denetim gereklilikleri; (iii) Şeffaflık ve raporlama. Türkiye, SEDDK’nın Sigortacılıkta Sermaye Yeterliliğinin Ölçümüne İlişkin Yönetmelik ile Solvency II’ye uyum sürecini yürütmektedir.

15.2. Sigorta Dağıtım Direktifi (IDD – 2016/97)

IDD; sigorta aracılarının müşteriye karşı yükümlülüklerini, ürün onay süreçlerini (product oversight and governance-POG), ücret şeffaflığını ve IPID (Insurance Product Information Document) düzenlemesini getirmiştir. Türkiye’de benzer kurallar Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik ve Sigorta Ürünleri Tebliği ile hayata geçirilmiştir.

16. Güncel Gelişmeler ve Sigortacılıkta Dijital Dönüşüm

16.1. Telematik ve Pay-As-You-Drive (PAYD)

Araç içine yerleştirilen IoT cihaz veya mobil uygulama ile sürüş davranışının (hız, fren, dönüş, zaman) izlenerek prim belirlenmesi telematik sigortacılık olarak adlandırılır. Bu modelin yaygınlaşması; KVKK m. 5 ve 6 çerçevesinde açık rıza ile veri işlemeyi gündeme getirmiş; SEDDK 2022’de Telematics Yönergesi yayımlamıştır.

16.2. Parametric Sigorta

Parametric sigorta; önceden belirlenen bir parametre (deprem büyüklüğü, yağış miktarı, sıcaklık eşiği) gerçekleştiğinde hasar araştırması yapılmaksızın sabit tazminat ödeyen sigorta türüdür. Tarım sigortaları (TARSİM), iklim değişikliği sigortaları ve event cancellation sigortalarında giderek yaygınlaşmaktadır. Parametric sigortada zenginleşme yasağı tartışması literatürde önemlidir.

16.3. Blockchain ve Smart Contract Sigortası

Blockchain teknolojisi; poliçe yönetimi, hasar ödemesi ve reasürans süreçlerinde verimlilik sağlar. Ethereum ve Hyperdonanım cüzdanı temelli “smart contract” sigorta ürünleri; otomatik tetiklenen ödemeler ve şeffaf kayıt altyapısı sunar. AXA’nın “Fizzy” uçuş gecikme sigortası erken bir uygulamadır.

16.4. Siber Sigortalar

Dijital saldırılar, veri ihlalleri, fidye yazılımları ve iş kesintilerine karşı yaptırılan siber sigortalar, KVKK ve GDPR para cezaları karşısında kritik bir hukuki korumadır. Kovered risk olarak fidye ödemesi, olay müdahale maliyeti, adli bilişim, hukuki müdafaa ve itibar onarım masrafları yer alır.

17. Sigorta Şirketinin Kuruluşu ve Denetimi

17.1. Kuruluş Şartları

5684 sayılı Kanun m. 3–5 uyarınca Türkiye’de sigorta şirketi kurmak isteyenler SEDDK’dan önce kuruluş izni, daha sonra ruhsat almak zorundadır. Anonim şirket veya kooperatif statüsünde kurulabilir; hayat ve hayat dışı sigorta faaliyetlerinin aynı şirkette birleştirilmesi (composite insurance) kural olarak yasaktır. Asgari ödenmiş sermaye, faaliyet dallarına göre belirlenir ve yıllık güncellenir.

17.2. Faaliyet Ruhsatı

Kuruluş izni alındıktan sonra şirket; her bir branş (yangın, nakliyat, kaza, hayat, sağlık, kredi, genel sorumluluk, hukuksal koruma, kefalet vb.) için ayrı ayrı faaliyet ruhsatı almak zorundadır. Ruhsat başvurusunda iş planı, teknik karşılık hesaplamaları, tarifeler, genel şartlar ve reasürans düzenlemeleri sunulur.

17.3. Mali Bünye ve Teknik Karşılıklar

SEDDK; sigorta şirketlerinin teknik karşılıklarını (kazanılmamış prim, muallak hasar, matematik karşılık, devam eden riskler, ikramiye ve indirimler) ayrıntılı düzenlemiştir. Sigortacılıkta Sermaye Yeterliliğinin Ölçümüne İlişkin Yönetmelik; SCR hesabını zorunlu kılar. Sermaye yetersizliği halinde önlem planı, kısıtlama veya rehabilitasyon süreci başlatılır; iflas halinde Sigortacılık Güvence Hesabı lehtara güvence sağlar.

17.4. Tasfiye ve İflas

Sigorta şirketinin tasfiyesi ve iflası 5684 sayılı Kanun m. 20 ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu özel hükümlerine tabidir. Sigortalı alacaklarının korunması için özel imtiyaz sıralaması öngörülmüştür.

18. Pratik Senaryolar

Senaryo 1: Tam Hasar Kasko Uyuşmazlığı

Kasko poliçesi bulunan müvekkilin aracı trafik kazası sonucu pert (tam hasar) olmuştur. Sigorta şirketi rayiç değerin altında teklif vermiştir. Çözüm yolu: Eksper raporu, TSB rayiç veri tabanı ve emsal satış fiyatları üzerinden tazminat hesabının yeniden yapılması, Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru veya Asliye Ticaret Mahkemesi’nde dava.

Senaryo 2: Trafik Kazası Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Trafik kazasında vefat eden bir kişinin eşi ve çocukları, aracın ZMSS sigortacısından destekten yoksun kalma tazminatı talep etmektedir. TBK m. 53 ve 2918 sayılı Kanun m. 85 uyarınca; vefat edenin olası yaşam süresi boyunca yakınlarına yapacağı maddi destek hesaplanır. Aktüerya hesabında PMF 1931 veya TRH 2010 yaşam tabloları, asgari ücret zamları ve iskonto (%1,8) esas alınır. Manevi tazminat TBK m. 56 çerçevesinde hakimin takdirine bağlıdır.

Senaryo 3: DASK Tazminatı Reddi

Depremzede müvekkilin evinin hasarı DASK tarafından “taşıyıcı sistem dışında” gerekçesiyle reddedilmiştir. Çözüm: Bağımsız bilirkişi raporu ile hasarın taşıyıcı sistemi kapsadığının tespiti, DASK’a yeniden başvuru, reddin devamı halinde Sigorta Tahkim Komisyonu veya Tüketici Mahkemesi davası.

Senaryo 4: Hayat Sigortası Lehtar İhtilafı

Vefat eden sigortalının hayat sigortasında eski eşi lehtar olarak gösterilmişken, sonradan evlenilen eş sigorta bedelini talep etmektedir. TTK m. 1493 uyarınca lehtar tayini tek taraflı değişikliğe açıktır; ancak kabul edilmiş lehtar ise rızası gerekir. Sözleşmede açıkça kabul ifadesi yoksa ve sigorta ettiren son değişikliği yapmışsa yeni lehtar hak sahibidir.

Senaryo 5: Mesleki Sorumluluk Sigortası

Hukuk Bürosu müvekkilin dava zamanaşımını kaçırmış, müvekkiline verilen zarar mesleki sorumluluk sigortası kapsamında talep edilmektedir. Sigortacı; zamanaşımının meslek ihmaline atfedilip edilemeyeceğini, poliçenin retroaktif tarih ve teminat limitini inceler. TBK m. 506 vekilin özen borcu ihlali kapsamında tazminat tespiti yapılır.

Senaryo 6: Seyahat Sağlık Sigortası

Schengen vizesi için yaptırılan seyahat sağlık sigortasını kullanarak yurt dışında ameliyat geçiren müvekkil; masrafların geri ödenmesinde zorluk yaşamaktadır. Sigortacı, “önceden var olan hastalık” istisnasını ileri sürmektedir. İstisnaın uygulaması için sözleşme öncesi beyan kurallarının usulüne uygun yerine getirilmiş olması aranır; poliçede bu istisna açıkça yer almalıdır.

19. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Soru 1: Trafik sigortam var ama kasko almalı mıyım?

Trafik (ZMSS) sigortası yalnızca üçüncü kişilere verdiğiniz zararı; kasko ise kendi aracınızdaki hasarı teminat altına alır. Zorunlu sigorta aracınızın yangın, çalınma veya çarpışmada kendi aracınızda oluşan zararı karşılamaz. Yeni veya değerli bir araçta kasko önerilir.

Soru 2: Sigorta şirketi tazminatı ödemiyor, ne yapabilirim?

Öncelikle sigortacıya yazılı başvuru yapın ve 45 günlük TTK m. 1427 süresini bekleyin. Süre sonunda ödenmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na (200 bin TL altı için) veya Asliye Ticaret/Tüketici Mahkemesi’ne başvurabilirsiniz. Faiz temerrüt tarihinden itibaren yasal faizdir; ticari ise avans faizi uygulanır.

Soru 3: Aracımı alkollü kullanırken kaza yaptım, sigorta öder mi?

Kasko genel şartları B.4 maddesi uyarınca alkol, uyuşturucu veya sürücü belgesi geçersiz durumlarda sigortacı tazminatı öder ancak sigortalıya rücu eder. ZMSS’de üçüncü kişiye tazminat ödenir ancak sigortacı size rücu eder; kendi aracınızda oluşan zarar ise kasko teminatı dışındadır.

Soru 4: Evim yandı, eksper değeri düşük biçti?

Eksperin raporuna itiraz edebilir, başka bir eksperle ikinci rapor aldırabilirsiniz. Uyuşmazlık sürdükçe Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemeye başvurulabilir. Yangın sigortasında “yeniden yapım değeri” esas alınıyorsa amortisman uygulanmaz.

Soru 5: DASK kaç katı binaları kapsıyor?

DASK; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler, tapuda mesken olarak kayıtlı taşınmazlar ve mesken olarak kullanılan ticari birimleri kapsar. Köy yerleşim alanlarındaki yapılar istisnadır.

Soru 6: Hayat sigortam var, intihar halinde ödeme yapılır mı?

TTK m. 1497 uyarınca sigortalının sözleşme tarihinden itibaren üç yıl içinde intihar etmesi halinde sigortacı teminat kapsamı dışında kalır; üç yıl sonrasında sigorta bedeli ödenir. Bu emredici kurala sözleşmeyle aykırı düzenleme yapılamaz (sigortalı lehine istisna hariç).

Soru 7: Sigortasız araç bana çarptı, nereden tazminat alırım?

Zorunlu trafik sigortası bulunmayan araç kazasında bedensel zararlar için Güvence Hesabı’na başvurabilirsiniz. Maddi zararlar ise sorumlu sürücüden tahsil edilir; gerekirse icra takibi ve tazminat davası açılır.

Soru 8: Sağlık sigortam “beyan etmediğim hastalık” nedeniyle reddedildi?

TTK m. 1435 beyan yükümlülüğü çerçevesinde sigortacı cayma veya indirim uygulayabilir. Ancak rizikonun gerçekleştiği olayla beyan edilmeyen hastalık arasında illiyet bağı aranır. Örneğin beyan edilmemiş astım nedeniyle reddedilen bir bacak ameliyatı talebi; illiyet bağı yokluğundan geçerli değildir.

Soru 9: Sigorta Tahkim Komisyonu kararını beğenmedim, itiraz edebilir miyim?

5 bin TL üzeri uyuşmazlıklarda itiraz edebilirsiniz; kararlar İtiraz Hakem Heyeti’ne taşınır. 40 bin TL üzerindeki itiraz kararlarına karşı Yargıtay’a temyiz yolu da açıktır.

Soru 10: Mesleki sorumluluk sigortamın teminat limiti yetmezse?

Sigortacı poliçe limiti kadar öder; aşan kısım için sigortalı meslek mensubu kişisel mal varlığı ile sorumlu olur. Bu yüzden yüksek riskli mesleklerde teminat limitini ihtiyaca göre belirlemek ve “excess layer” (ikincil teminat) poliçesi düşünmek önerilir.

Soru 11: Sigortacının iflası halinde poliçem geçersiz mi olur?

Hayır. 5684 sayılı Kanun m. 20 ve Sigortacılık Kanunu çerçevesinde sigorta şirketinin mali bünye sorunu halinde sigortalı alacakları öncelikli sıra alır; SEDDK rehabilitasyon veya portföy devri kararı alabilir. Trafik sigortası özel olarak Güvence Hesabı ile korunur.

Soru 12: Online yaptırdığım sigortayı iptal edebilir miyim?

6502 sayılı Kanun m. 49 ve 48 uyarınca hayat sigortalarında 15 günlük cayma hakkınız vardır. Diğer sigortalarda sözleşme şartlarına göre iptal mümkündür; prim iadesi “gün esaslı kısa devre” kurallarına göre hesaplanır.

23. Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesi

23.1. Süresinde Sona Erme

Poliçede kararlaştırılan sürenin dolması ile sözleşme kendiliğinden sona erer. TTK m. 1427 uyarınca süre sonunda yenilenme kendiliğinden olmaz; yenilenme tarafların irade açıklamasına bağlıdır. Uygulamada sigortacılar, bitim tarihinden önce yenileme davetiyesi gönderir; sigorta ettiren prim ödemesi yapmadıkça sözleşme yenilenmiş sayılmaz.

23.2. Sigorta Ettirenin Fesih Hakkı

TTK m. 1419 uyarınca sigorta ettiren, makbuza dayalı prim ödemesiyle sigorta şirketinin elde ettiği menfaatler oranında kesinti yaparak sözleşmeyi her zaman feshedebilir. Ancak poliçede sözleşme süresinin korunmasına yönelik ceza klauzülleri varsa bu klauzüller 6502 sayılı Kanun çerçevesinde haksız şart denetimine tabi tutulabilir.

23.3. Sigortacının Fesih Hakkı

Sigortacının fesih hakkı; prim ödenmemesi, rizikonun ağırlaştırılması, beyan yükümlülüğü ihlali ve sigorta konusunun ortadan kalkması hallerinde doğar. Cayma ile fesih arasındaki farka dikkat edilmelidir: Cayma sözleşmeyi geriye etkili (ex tunc), fesih ileriye etkili (ex nunc) ortadan kaldırır. TTK m. 1421 uyarınca sigortacının fesih bildirimi yazılı şekilde yapılmalıdır.

23.4. Sigorta Konusunun Ortadan Kalkması

Sigorta konusunun rizikonun gerçekleşmesi dışındaki bir nedenle ortadan kalkması (ör. aracın başka bir sebeple tamamen tahrip olması) halinde sözleşme TTK m. 1418 uyarınca kendiliğinden sona erer. Ödenmiş primlerin, sözleşmenin sona ermesi anına kadar geçen süre dışında kalan kısmı iade edilir.

24. Sigorta Hukukunda Özel Hükümler ve Sektörel Uygulamalar

24.1. Tarım Sigortaları (TARSİM)

5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu çerçevesinde faaliyet gösteren TARSİM; bitki ürünleri, hayvan hayatı, kümes hayvanları, su ürünleri ve arı kovanları gibi tarım risklerine karşı devlet destekli sigorta sunar. Devlet, poliçe priminin %50’sine kadar katkı sağlar. Hasar tespiti bağımsız eksperlerce yapılır; uyuşmazlıkta Sigorta Tahkim Komisyonu yetkilidir.

24.2. Kredi Sigortaları

Ticari alacak sigortası (trade credit insurance); satışlarını vadeli yapan işletmeleri alıcının ödememe veya iflas riskine karşı korur. İhracat kredi sigortasını Türk Eximbank özel bir sistem ile sunar; ticari alacak sigortasını ise özel sigorta şirketleri verir. Konut kredisi bağlantılı hayat sigortaları; kredi taksit süresince borçlunun vefat etmesi halinde borcu kapatır.

24.3. Mühendislik Sigortaları

İnşaat All Risks (CAR), Montaj All Risks (EAR), Makine Kırılması, Elektronik Cihaz sigortaları; inşaat ve endüstriyel sektörlerde büyük öneme sahiptir. Bu sigortalarda teminat kapsamı çok geniş tutulur ve sadece özel olarak istisna edilmiş riskler kapsam dışıdır (all-risks mantığı).

25. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortaları

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında SGK; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasını zorunlu olarak yürütür. İşveren mali sorumluluk sigortası, SGK’nın ödemelerini aşan kısmı karşılamak üzere ihtiyari olarak yaptırılır. İşverenin kusuru tespit edilirse; SGK ödediği tazminat için işverene rücu eder (5510 sayılı Kanun m. 21). İşveren mali sorumluluk sigortası bu rücu riskini önemli ölçüde absorbe eder.

26. Sigortacının Temerrüdü ve Faiz

TTK m. 1427 uyarınca sigortacının temerrüde düşmesi halinde talep edilebilecek faiz; sözleşmeye konu borç ticari ise avans faizi, değilse yasal faizdir. Tüketici sigortasında 6502 sayılı Kanun m. 4 uyarınca yasal faiz uygulanır. Temerrüt tarihi; sigortacıya hasar bildirimi ve gerekli belgelerin tesliminden 45 gün sonradır. Tazminat miktarı uyuşmazlık konusu ise, mahkemece belirlenen miktarın temerrüt tarihinden itibaren faizi talep edilebilir.

27. Sigortada Halefiyetin Sınırları

Halefiyet; sigortalının aile fertlerine (eş, usül-füru) karşı rücu hakkı TTK m. 1472/II uyarınca kural olarak yoktur. Bu sınırlama; aile ekonomisinin ve dayanışma ilişkisinin korunmasına yöneliktir. Ancak kasten veya ağır ihmalle zarar veren aile üyesi için bu kural uygulanmaz. Ayrıca sigortacının rücu hakkı; sigortalının zaten feragat ettiği haklar üzerinde doğmaz (TTK m. 1472/I).

28. Sigortada Zorunlu Tahkim ve Uzlaştırma

Sigorta Tahkim Komisyonu kararları belli tutarlara kadar kesindir; itiraz hakkı ve uzlaşma görüşmeleri hakem heyetince yapılabilir. Uzlaşma sağlanırsa karar tutanağı ilam niteliğindedir ve icra edilebilir. Tahkim sürecinde bilirkişi atanması, hasar keşfi, belge sunumu hızla yapılır. Ortalama süre 3-5 ay arasındadır; mahkeme sürecinden belirgin biçimde kısadır.

29. Sigorta Sözleşmelerinde Özel Koşullar ve Dispositif Hükümler

TTK Sigorta Hukuku Kitabı hükümleri büyük ölçüde yarı emredici niteliktedir; sigorta ettirenin ve sigortalının aleyhine olan sözleşme hükümleri TTK m. 1452 ve 1486 uyarınca geçersizdir. Ancak sigorta ettirenin lehine olan sözleşme hükümleri geçerliliğini korur. Bu yarı emredici karakter; sigorta hukukunu “tüketici benzeri koruma” modeline yaklaştırır. Özellikle kitapta yer almayan teminat genişletmeleri (“all risks” kapsamı, aşkın teminat, yedek masraf teminatı) taraflarca serbestçe düzenlenebilir.

30. Karşılaştırmalı Hukuk: Alman, İngiliz ve ABD Sigorta Sistemleri

Alman Sigorta Sözleşmesi Kanunu (Versicherungsvertragsgesetz-VVG 2008); sigortalının korunması, beyan yükümlülüğünün dar yorumu, bilgilendirme yükümlülüğünün ayrıntılı düzenlenmesi bakımından Türk TTK’ya ilham kaynağı olmuştur. İngiliz sigorta hukukunda 2015 tarihli Insurance Act; eski “utmost good faith” (mutlak iyi niyet) doktrininin katı uygulamasını yumuşatmış, sigortalının beyan yükümlülüğünü makul nitelikte sınırlandırmıştır. ABD’de eyaletlere göre farklılaşan sigorta hukuku; “McCarran-Ferguson Act” 1945 uyarınca esasen eyalet düzeyinde düzenlenir. “Bad faith” sorumluluk doktrini; ABD’de sigortacının haksız şekilde tazminat ödememesi halinde cezai tazminata (punitive damages) yol açabilir. Türkiye’de benzer bir cezai tazminat kavramı yoktur; ancak TTK m. 1427 gereği temerrüt faizi ve TBK m. 50 tazminat belirleme yetkisi çerçevesinde hakim, ek tazminat takdir edebilir.

31. Tüketim Amaçlı Sigortalarda Genel İşlem Koşulu Denetimi

TBK m. 20-25 genel işlem koşulu (GİK) denetimi; sigorta poliçesinin matbu formlarında bulunan standart şartlara uygulanır. Sigorta ettirenin özellikle farkına varmadığı, alışılmadık, aşırı sigortacı lehine olan ve açıklık ilkesine aykırı hükümler geçersiz sayılır (yazılmamış sayılır). Örneğin; “sigortalı hasar ihbarını 3 gün içinde yazılı olarak yapmazsa tüm tazminat hakkını kaybeder” benzeri aşırı şartlar GİK denetiminden geçemez. 6502 sayılı Kanun m. 5 tüketici sözleşmelerindeki haksız şart denetimi ile paralel uygulanır.

32. Mikrofinans Sigortası ve Dar Gelirliye Koruma

BM İnsani Gelişim Endeksi kapsamında uluslararası uygulamada “microinsurance” olarak bilinen mikrofinans sigortası; düşük prim-düşük teminat modeli ile dezavantajlı gruplara sigorta sunma amacındadır. Türkiye’de TARSİM’in küçük çiftçiye yönelik prim destekli poliçeleri ve Sağlık Bakanlığı’nın Aile Hekimliği Sistemi kapsamındaki temel sağlık hizmetleri bu kategoride değerlendirilebilir. 2022’de SEDDK Mikrosigorta Yönergesi hazırlamış, sektörün gelişimini teşvik etmiştir.

33. Yargıtay Uygulamasında Sigorta Hukuku

Türk Yargıtay’ı, sigorta hukukunda müstakar (yerleşik) uygulamalar geliştirmiştir. Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında PMF 1931 tablosu; değer kaybında TRAMER veri tabanı ve emsal satış yöntemi; kasko aşkın sigortada sigortalı lehine yorum; temerrüt faizinde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren 45 gün kuralı bu yerleşik uygulamaların örneklerindendir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 17., 4. Hukuk Daireleri sigorta uyuşmazlıklarında belirleyici konumdadır.

34. Sigortacıya Doğrudan Dava ve Halefiyet Davası Farkı

Sorumluluk sigortasında zarar görenin sigortacıya karşı TTK m. 1478 gereği doğrudan dava hakkı; sigortacıya karşı bir tazminat istemidir ve sigortalı sorumluyla birlikte veya ayrı açılabilir. Halefiyet davası ise sigortacının, sigortalıya ödediği tazminatı sorumlu üçüncü kişiden geri almak için açtığı tazminat davasıdır. Her iki dava da HMK m. 15 uyarınca zararın doğduğu yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir; dava değerine göre Asliye Ticaret Mahkemesi veya Tüketici Mahkemesi yetkilidir.

35. Dijital Poliçe, e-İmza ve Elektronik Bildirim

6102 sayılı TTK m. 1425/II uyarınca sigorta poliçesi; tarafların muvafakati ile elektronik olarak düzenlenebilir. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ve 6102 sayılı TTK m. 1525 e-tebligat hükümleri çerçevesinde sigorta şirketleri müşteriye elektronik yolla bildirim yapabilir. Zorunlu trafik sigortası 2016’dan itibaren elektronik poliçe olarak düzenlenmekte; SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) veri tabanına anlık aktarılmaktadır. E-poliçe uygulaması; kağıt israfı önleme, hızlı yenilenme ve doğrulanabilirlik avantajları sunar.

36. Sigortada Objektif Risk Teorisi ve Aktüerya

Sigortacılığın ekonomik temeli; büyük sayılar kanunu, objektif risk teorisi ve aktüerya biliminin kesişiminde yer alır. Aktüerler; geçmiş hasar verilerini analiz ederek frekans ve şiddet dağılımlarını tahmin eder, sigorta primini ve teknik karşılıkları hesaplar. Bu hesaplama; Gompertz-Makeham, Heligman-Pollard gibi yaşam tabloları, Bühlmann-Straub kredibilite modelleri ve stokastik simülasyonlarla gerçekleştirilir. Türkiye’de aktüer olabilmek için 5684 sayılı Kanun m. 26 ve Aktüerler Yönetmeliği uyarınca SEDDK’dan ruhsat alınması gerekir; aktüer, sigorta şirketinin bilançosuna imza atan kritik bir figürdür.

37. Sigortada Antiseleksiyon ve Moral Hazard

Sigortacılığın klasik sorunları antiseleksiyon (adverse selection) ve moral hazardtır. Antiseleksiyon; yüksek riskli kişilerin, kendilerini gizleyerek sigortalanma eğilimidir. Örneğin kronik hastalığı olan kişinin bu bilgiyi saklayarak sağlık sigortası yaptırması. Moral hazard; sigortalı kişinin sigorta teminatı sayesinde risk davranışını azaltma motivasyonunu kaybetmesidir; sigortalı araç hırsızlığa karşı daha az tedbir alabilir. TTK m. 1429 kasten neden olunan rizikolar, TTK m. 1435 beyan yükümlülüğü, muafiyet (deductible) ve coinsurance (ortak katılım) düzenlemeleri bu sorunları hafifletmek için geliştirilmiştir.

38. Sigortada Muafiyet (Franchise/Deductible) ve Aşkın Sigorta Mekanizmaları

Muafiyet; sigorta tazminatı hesaplanırken baştan düşülen belirli tutar veya yüzdedir. Mutlak muafiyet (straight deductible); hasarın muafiyet tutarını aşan kısmı ödenir. Nispi (franchise) muafiyet; muafiyet aşıldığında hasarın tamamı ödenir, aşılmazsa hiç ödenmez. Kasko poliçelerinde %2 muafiyet yaygındır. Coinsurance ise sigorta ettirenin hasarın belirli bir yüzdesine (ör. %10) katılımıdır. Muafiyet, moral hazardı azaltır ve küçük hasarları eleyerek idari maliyeti düşürür.

39. Sigortada Limit, Sublimit ve Aggregate Kapsam

Poliçe limit yapısı; toplam teminat limiti (aggregate limit), hasar başına limit (per occurrence limit) ve belirli teminat kalemleri için sublimit (ör. mücevher için ayrı limit) şeklinde düzenlenir. Sigortalı, yüksek değerli varlıkları için açık beyan yapmadıkça sublimit uygulanır. Sorumluluk sigortalarında annual aggregate limit sıklıkla kullanılır; bir poliçe döneminde ödenebilecek toplam tazminat sınırlandırılır.

40. Sigorta Poliçelerinde Şaşırtıcı Klauzüller

Türk hukukunda poliçenin arkasında küçük puntolarla yazılan istisnalar ve sınırlamalar, TBK m. 21 “genel işlem koşulu sözleşmeye dahil olma” denetimi çerçevesinde özel bir irdelemeye tabidir. Sigortacının şaşırtıcı klauzülleri sözleşme öncesinde açıkça dikkat çekme yükümlülüğü vardır; aksi halde bu hükümler yazılmamış sayılır. Yargıtay kararlarında; “aracın bagajında çalınan eşyanın teminat dışı olması”, “evde 3 günden fazla kimsenin kalmadığı sürede meydana gelen hırsızlık hasarının teminat dışı olması” benzeri klauzüller şaşırtıcı olarak nitelendirilmiş ve uygulamaları kısıtlanmıştır.

41. ESG ve Sigortacılık

Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (Environmental, Social and Governance – ESG) kriterleri; sigorta sektöründe yeni bir boyut kazanmıştır. Sigorta şirketleri; karbon yoğun sektörlere (kömür, petrol) teminat vermemeyi tercih edebilir, yeşil enerji yatırımlarına özel prim indirimleri sunabilir. UN-PSI (Principles for Sustainable Insurance) prensiplerine Türkiye sigorta şirketleri katılmıştır. İklim riskleri; özellikle reasürans piyasasında fiyatlama ve teminat kapsamını dönüştürmektedir.

42. Avrupa Sigorta Sözleşmesi Hukuku Projesi (PEICL)

PEICL (Principles of European Insurance Contract Law); Avrupa’da sigorta sözleşmesi hukukunun uyumlaştırılması için akademik bir model metin projesidir. “Opt-in” modelle uygulanması öngörülen PEICL; bilgilendirme yükümlülüğü, poliçe şekli, cayma, prim ödeme, halefiyet ve zorunlu sigorta hükümlerini düzenler. Türk sigorta hukukunda 6102 sayılı TTK Sigorta Kitabı’nın hazırlanmasında PEICL ve VVG 2008 önemli referans kaynakları olmuştur.

43. Sigorta Uyuşmazlığında İspat Yükü

HMK m. 190 genel ispat yükü kuralları sigorta hukukunda özel nitelik kazanır. Tazminat talebinde bulunan sigortalı; sigorta sözleşmesinin varlığı, rizikonun gerçekleştiği ve zararın meydana geldiği vakıaları ispatlamakla yükümlüdür. Sigortacı ise; kasten neden olma, beyan yükümlülüğü ihlali, muafiyet içinde kalma, teminat dışı hal gibi istisna durumlarını kendisi ispatlamak zorundadır. Bu ispat yükü dağılımı; sigortalının korunması ilkesinin pratik yansımasıdır.

44. Sigorta Genel Şartlarının Yorumu: Contra Proferentem

Türk hukukunda sözleşme yorumunda TBK m. 19 ve 6502 sayılı Kanun m. 5/3 uyarınca; sözleşme hükümlerinin açık ve anlaşılır olmaması halinde, hükmün aleyhine yorumlanacağı kişi sözleşmeyi düzenleyendir. Sigorta poliçesinde belirsizlik halinde bu kural contra proferentem olarak uygulanır ve şüphe sigortalı lehine giderilir. Yargıtay; “tedavi masraflarının makul tutarda karşılanması” gibi belirsiz ifadeleri sigortalı lehine yorumlamıştır.

45. Sigorta Sözleşmelerinde Milletlerarası Özel Hukuk Boyutu

5718 sayılı MÖHUK m. 29 sigorta sözleşmelerine özel düzenleme getirmez; genel sözleşmeler rejimi uygulanır. Taraflar hukuk seçimi yapabilirler; yapmamışlarsa, sözleşmenin “karakteristik edim sahibi” olan sigortacının işyeri hukuku uygulanır. Zorunlu sigortalarda; rizikonun gerçekleştiği ülke hukuku emredici kurallar bakımından dikkate alınır. AB’de Rome I Tüzüğü (593/2008) m. 7 sigorta sözleşmelerine özel hüküm içerir; risk AB içindeyse özel çatışma kuralları uygulanır.

46. Sigorta Şirketleri Arasında Rücu ve Koordinasyon

Aynı rizikoya ilişkin birden fazla sigorta poliçesi mevcutsa (çoklu sigorta – TTK m. 1466), sigortacılar arasında zarar koordinasyonu yapılır. Genel kural, sigortalıya tam tazminat ödendikten sonra sigortacıların aralarında oransal paylaşıma gitmesidir. Contribution (katkı) talebi; diğer sigortacılara karşı rücu hakkı doğurur. Otomobilde kasko ve mesleki sorumluluk sigortasının birlikte devrede olduğu durumlarda da benzer koordinasyon uygulanır.

47. Sigorta Sektöründe Artan İşbirlikler ve Bancassurance

Sigorta şirketleri ve bankalar arasındaki işbirliği (bancassurance); bankanın müşteri tabanını kullanarak sigorta ürünlerinin satılması modelidir. Türkiye’de büyük oranda hayat ve kredi bağlantılı sigortalar bu kanalla satılır. 5684 sayılı Kanun m. 23 ve bankalarla yapılan acentelik sözleşmeleri çerçevesinde banka çalışanlarının sigorta satışı yapması için sigorta aracılık teknik personel yeterliliği zorunludur. Bancassurance kanalında satılan sigortalarda; banka müşterisinin “zorunlu” hissiyatı altında kalmaması için SEDDK bilgilendirme standartlarına azami uyum gerekmektedir.

48. Sigorta Hukukunda Eşitlik ve Ayrımcılık Yasağı

AB Direktifi 2004/113/EC ve ABAD’ın Test-Achats kararı; cinsiyete dayalı prim farklılıklarını yasaklamıştır (21 Aralık 2012’den itibaren). Türkiye’de henüz benzer bir yasak getirilmemiştir; ancak Anayasa m. 10 eşitlik ilkesi ve 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu kapsamında ayrımcılık itirazı gündeme gelebilir. Yaş, cinsiyet, engellilik, kronik hastalık, etnik köken gibi kategorilerin sigorta fiyatlandırmasına etkisi yeni tartışma alanlarıdır.

49. Alyar Hukuk & Danışmanlık Sigorta Hukuku Danışmanlık Hizmetleri

Alyar Hukuk & Danışmanlık; sigorta hukuku alanında bireysel ve kurumsal müvekkillere aşağıdaki hizmet paketlerini sunmaktadır:

Trafik Kazası ve ZMSS Tazminat Davaları: Bedensel zarar, destekten yoksun kalma, değer kaybı, manevi tazminat davaları; Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları; Güvence Hesabı talepleri.
Kasko ve Konut Sigortası Uyuşmazlıkları: Pert hasar rayiç belirleme, hasar reddi itirazı, ikame araç talebi, ekspertiz raporu incelemesi.
DASK ve Afet Sigortası: Deprem hasar tazminatı reddi, eksik ödeme, yapı ruhsatı-DASK uyum sorunları.
Hayat ve Sağlık Sigortası: Lehtar davaları, beyan yükümlülüğü ihlali iddiaları, önceden var olan hastalık istisnası, seyahat sağlık geri ödeme uyuşmazlıkları.
Mesleki Sorumluluk Sigortası: Hukuk Bürosu, hekim, mimar, mühendis, mali müşavir malpraktis davaları ve sigortacıya bildirim.
Sigorta Tahkim Komisyonu Temsili: Başvuru hazırlanması, hakem duruşması, itiraz sürecinde müvekkil temsili.
Sigorta Acentelik ve Brokerlik: Acentelik sözleşmesi denetimi, komisyon uyuşmazlıkları, portföy devri, broker uyum danışmanlığı.
Reasürans ve Uluslararası Sigorta: Reasürans sözleşmeleri, yabancı sigortacı yerel uyum, Lloyd’s sendikaları ile ilişkiler.
SEDDK Uyum ve Denetim: Sigorta şirketi kuruluş, ruhsat, Solvency II uyum, SCR hesapları.
KVKK ve Sigorta Verileri: Sigortada telematik veri işleme, sağlık verileri, yurt dışı aktarım uyumu.

50. Sigorta Sektöründe İstatistiksel Yaklaşım ve Risk Havuzu

Sigorta biliminin matematiksel temeli; belirli bir risk havuzu içinde büyük sayılar kanununun işletilmesine dayanır. Sigorta şirketi; yeterince geniş ve homojen bir risk havuzu oluşturarak bireysel hasar dalgalanmalarını ortalama değere indirger. Örneğin, bir sigortacının 100 bin otomobil poliçesi varsa; gerçekleşen toplam hasarın teorik ortalamadan sapması, tek bir poliçedeki sapmadan çok daha düşük olur. Bu sayede sigortacı; primi objektif aktüerya temeline oturtarak hem kârlı hem de sürdürülebilir iş modeli oluşturabilir. Risk havuzunun daralması (küçük bir sigorta şirketinde) primlerin yüksek belirlenmesini zorunlu kılar; bu da büyük sigorta gruplarının küçük şirketler karşısında rekabet avantajına sahip olmasının temel nedenidir. Türkiye’de sigorta sektöründe konsolidasyon eğilimi; global reasürans piyasalarındaki gelişmelerle birlikte bu mantığın doğal bir yansımasıdır.

51. Sigortada Global Krizler ve Sistemik Risk

2008 finansal krizi; AIG gibi küresel sigorta devlerinin mali bünyesinin bozulması ile sigorta sektörünün sistemik risk boyutunu ortaya koymuştur. IMF ve IAIS (International Association of Insurance Supervisors), küresel sistemik önemli sigortacı (G-SII) kategorisini oluşturmuştur. Türkiye SEDDK bu kapsamda; makroihtiyati denetim, stres testleri, ters stres testleri ve mali bünye erken uyarı sistemleri uygulamaktadır. COVID-19 döneminde iş kesintisi sigortası talepleri, pandemi risk havuzlarının küçük olması ve çoğu poliçede salgın istisnası olması sebebiyle büyük ölçüde reddedilmiştir; bu durum AB ve Türkiye’de yeni düzenleyici tartışmaları başlatmıştır.

52. İklim Değişikliği ve Reasürans Piyasası

Küresel ısınma, deprem dışı doğal afetleri (sel, fırtına, orman yangını, kuraklık) arttırmakta; reasürans prim maliyetlerinin yükselmesine yol açmaktadır. 2023’te Türkiye dahil birçok Akdeniz ülkesinde yaşanan rekor orman yangınları; tarım ve orman sigortalarının teminat yapısını dönüştürmüştür. İklim davaları (climate litigation); büyük enerji şirketlerine karşı açılmakta ve sigorta sektörünün ESG tutumunu etkilemektedir. Türkiye’de 7394 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerle, afet bölgelerinde yapılaşmanın kontrolü sigorta teminatını da etkilemiştir.

53. Sigortada Denetim Otoriteleri ve Kurumsal Yapı

Türk sigorta sektörü; SEDDK (düzenleyici ve denetleyici birincil kurum), Türkiye Sigorta Birliği (meslek örgütü), Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM – TRAMER, HAYMER, SAGMER, HATMER alt sistemleri), Güvence Hesabı, DASK, TARSİM, Sigorta Tahkim Komisyonu, Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (Yeşil Kart Sistemi), Bilgi Merkezi Sigortacılık AŞ (SBGM) gibi çok aktörlü bir ekosistemden oluşur. Her bir kurumun yetki alanı ve iş birliği protokolleri, 5684 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatla belirlenmiştir. Bu karmaşık yapı; sigortalının hangi yola başvurması gerektiği konusunda avukat hukuki destek almasını kritik hale getirmektedir.

20. Spoke Makalelere Kapsamlı Genel Bakış

Sigorta hukuku kümemizdeki aşağıdaki dokuz derinlemesine spoke makale, bu pillar rehberde ele alınan konuları kanuni dayanakları, pratik örnekleri ve güncel içtihat yönleriyle detaylandırır:

Trafik Sigortası (ZMSS) Tazminat Davaları: 2918 sayılı Kanun m. 85-110, destekten yoksun kalma hesaplaması, değer kaybı, manevi tazminat, TSB TRAMER ekspertiz süreçleri.
Kasko Sigortası Uyuşmazlıkları: Pert hasar, rayiç değer belirleme, ikame araç, çalınma, istisna klauzülleri, rücu şartları.
Hayat Sigortası ve Bireysel Emeklilik (BES): TTK m. 1487-1498, lehtar hakları, intihar klauzülü, 4632 sayılı BES Kanunu, devlet katkısı.
Sağlık Sigortası: Tamamlayıcı sağlık sigortası, özel hastane-SGK ilişkisi, önceden var olan hastalık istisnası, seyahat sağlık.
Konut ve DASK Sigortası: 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, yangın, su baskını, deprem, hırsızlık teminatları, değer kayıpları.
Mesleki Sorumluluk Sigortası: Hukuk Bürosu, hekim, mimar, mühendis, mali müşavir poliçeleri, malpraktis, retroaktif tarih, excess layer.
Nakliyat (CMR/Marine Cargo) Sigortası: CMR Konvansiyonu, Incoterms, kargo sigortası genel şartları, deniz ve hava taşıma rizikoları.
Sigorta Tahkim Komisyonu Süreci: 5684 sayılı Kanun m. 30, başvuru usulü, hakem seçimi, itiraz yolu, icra edilebilirlik.
Sigorta Acentelik ve Brokerlik Hukuku: TOBB levha kaydı, komisyon uyuşmazlıkları, acente portföy hakkı, broker etik kuralları.

21. Resmi Kaynaklar ve Mevzuat Bağlantıları

22. Sonuç ve Pratik Çıkarımlar

Sigorta hukuku; 6102 sayılı TTK Sigorta Kitabı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, 2918 sayılı KTK, 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, 6502 sayılı Tüketici Kanunu, 4632 sayılı BES Kanunu, ilgili yönetmelikler, SEDDK düzenlemeleri ve AB müktesebatının (Solvency II, IDD) kesişiminde dinamik bir disiplindir. Bireysel sigortalı; poliçe öncesi bilgilendirme hakkından, rizikonun gerçekleşmesi durumunda 45 gün içinde tazminat alma hakkına, Sigorta Tahkim Komisyonu’nda ucuz ve hızlı çözüm mekanizmasından yararlanma hakkına kadar geniş koruma altındadır. Kurumsal sigorta ettirenler ise çok taraflı poliçe müzakereleri, mesleki sorumluluk koruma politikaları, reasürans/koasürans düzenlemeleri, Solvency II uyum yükümlülükleri ve KVKK veri koruma kuralları ile birlikte değerlendirilmelidir.

Alyar Hukuk & Danışmanlık olarak; sigorta sözleşmesi inceleme ve müzakeresi, trafik kazası ve ZMSS davaları, kasko ve konut sigortası uyuşmazlıkları, DASK tazminat davaları, hayat ve sağlık sigortası lehdar davaları, mesleki sorumluluk ve malpraktis davaları, sigortacıya rücu ve halefiyet, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları, SEDDK uyum danışmanlığı, reasürans sözleşmeleri ve KVKK sigorta sektörü danışmanlığı alanlarında ekiple çalışıyoruz.

Sigorta Uyuşmazlığınız için Hemen Destek Alın

Alyar Hukuk & Danışmanlık
Cevizli Mah. Enderun Sok. No:10C Kartal/İstanbul 34865
Telefon: +90 545 199 25 25 | WhatsApp: wa.me/905451992525

Trafik, kasko, DASK, konut, hayat, sağlık veya mesleki sorumluluk sigortası uyuşmazlığınız için ekibimizden randevu alabilirsiniz.

Resmi Kaynaklar

Hazırlayan Hukuku

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da hukuk bürosu-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir hukuk bürosuna danışmanız önerilir.

İletişim | Hakkımızda

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta hukuku ne iş yapar?

Sigorta hukuku alanı; trafik, kasko, DASK, hayat, sağlık, nakliyat ve mesleki sorumluluk sigortası tazminat taleplerinde, red kararlarına itirazda ve SBGM (Sigorta Tahkim Komisyonu) süreçlerinde hukuki temsil sunar.

Trafik sigortası tazminatı ne kadar sürer?

Zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) tazminat talebi; kazadan itibaren 2 yıl içinde sigortacıya başvurulur. Red veya eksik ödeme halinde SBGM başvurusu 15-45 gün, mahkeme davası 12-24 ay sürebilir.

Kasko pert kararına nasıl itiraz edilir?

Kasko pert kararına; ekspertiz raporu, rayiç değer araştırması ve bilirkişi incelemesiyle itiraz edilebilir. Sigortacının rayiç değerin altında ödeme yapması halinde SBGM veya genel mahkemede dava yolu açıktır.

DASK zorunlu mu?

Zorunlu Deprem Sigortası (DASK); 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu uyarınca tapu işlemleri, kira sözleşmeleri, elektrik ve su abonelik işlemlerinde zorunludur. Kapsamı deprem ve deprem kaynaklı yangın, patlama, tsunami ve heyelandır.

Mesleki sorumluluk sigortası kimleri kapsar?

Hekim, hukuk bürosu, mali müşavir (SMMM/YMM), mimar, mühendis ve diğer serbest meslek erbabının meslekleri nedeniyle verdikleri zararlardan doğan tazminat taleplerini karşılayan ihtiyari bir sigortadır.

İstanbul Anadolu Yakası’nda Lokal Hizmet

Anadolu Yakası’ndaki ilçeler için özel hizmet sayfalarımız: Kartal İş Hukuku. Tüm ilçeler için Anadolu Yakası Hukuk Bürosu Rehberi sayfamızı ziyaret edin.

İstanbul Avrupa Yakası’nda Lokal Hizmet

Avrupa Yakası’nda hizmet verdiğimiz ilçeler: Bakırköy, Başakşehir, Beylikdüzü, Esenyurt, Beşiktaş, Şişli, Bağcılar, Bahçelievler, Bayrampaşa, Beyoğlu, Büyükçekmece, Esenler. Tüm ilçeler için Avrupa Yakası Hukuk Bürosu Rehberi ve İstanbul 39 İlçe Rehberi sayfalarımızı ziyaret edin.