Tam Yargı Davası Rehberi 2026 | İdarenin Tazminat Sorumluluğu
Tam yargı davası, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2/1-b hükmünde düzenlenen, idari eylem ve işlemlerden kişisel hakların doğrudan ihlal edildiği iddiasıyla açılan tazminat davasıdır. Haksız bir idari işlem veya eylem sonucu ortaya çıkan zararın karşılanması amaçlanır.
Tam Yargı Davasının Özellikleri
İptal davasından farklı olarak tam yargı davasının amacı idari işlemin iptali değil, doğan zararın tazminidir. İYUK m.2/1-b uyarınca tam yargı davaları; idari işlem, idari eylem veya idari sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda açılabilir. Kusurlu veya kusursuz sorumluluk esasına dayanır.
Kusur ve Kusursuz Sorumluluk
Anayasa Mahkemesi ve Danıştay içtihatlarına göre idarenin hukuki sorumluluğu iki ana başlıkta toplanır: hizmet kusuru (görevin ifasında idarenin hatalı davranışı) ve kusursuz sorumluluk (sosyal risk, tehlike, fedakârlığın denkleştirilmesi). Her iki durumda da zararın tazmini istenebilir.
İdari Eylem Sonucu Tam Yargı
İdari eylem; somut, doğrudan ve uygulanabilir idari faaliyet olup, kimi zaman hiçbir yazılı işleme dayanmadan ortaya çıkabilir (örneğin sağlık hizmeti kusuru, trafik ışığı arızası, kamu binasında kaza). Bu hâllerde İYUK m.13 uyarınca önce idareye başvuru (mevsim başvurusu veya sonuç isteme) yapılır, cevap alınamazsa dava yoluna gidilir.
Süreler ve İdareye Başvuru
İdari eylemden kaynaklanan zararlarda İYUK m.13/1 çerçevesinde, hak sahibi eylemin veya zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlükârda eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmak zorundadır. Başvuruya cevap verilmezse veya reddedilirse 60 gün içinde tam yargı davası açılır.
İdari İşlem Sonucu Tam Yargı
İdari işleme karşı doğrudan tam yargı davası veya önce iptal, sonra tam yargı yolu izlenebilir. İptal davası sonucunda işlem hukuka aykırı bulunursa, bu karar tam yargı davasında ispat kolaylığı sağlar. İki dava aynı anda açılabileceği gibi (İYUK m.12), ayrı ayrı da açılabilir.
Tazminat Miktarı ve Kalemleri
Maddi zarar (tedavi giderleri, iş gücü kaybı, destekten yoksun kalma, ticari kâr kaybı) ve manevi zarar (ağrı-elem, itibar kaybı) talep edilir. Faiz TBK m.88 çerçevesinde işletilir; idari davalarda kanuni faiz uygulanır. Bilirkişi raporu tazminat hesabında kritik rol oynar.
Önemli Süreler
| İşlem | Süre | Kaynak |
| İdari eyleme idareye başvuru | 1 yıl / 5 yıl | İYUK m.13 |
| Tam yargı dava açma | 60 gün | İYUK m.7 |
| İptal + tam yargı birlikte | 60 gün | İYUK m.12 |
| İstinaf / temyiz | 30 gün | İYUK m.45-46 |
Sık Sorulan Sorular
Sağlık hizmeti kusuru nedeniyle tazminat mümkün mü?
Evet. Devlet hastanelerinde verilen hizmette kusur bulunması hâlinde (yanlış teşhis, tedavide ihmal, enfeksiyon) idari yargıda tam yargı davası açılır. Özel hastanelerde ise adli yargı yetkilidir.
Polis kurşunuyla zarar gören kimse tazminat alabilir mi?
Kolluk faaliyeti nedeniyle doğan zararlar idari eylem kapsamında tam yargı davasına konu olabilir. Orantılılık ve kasıt unsurları değerlendirilir.
İdari sözleşme ihlalinde tam yargı davası açılır mı?
Evet. İdari sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda tam yargı davası idari yargıda açılır. Özel sözleşmeler ise adli yargıda görülür.
İlgili Rehberler
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut tam yargı davası için dosya bazlı değerlendirme önerilir.
İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler
| Kaynak | Hüküm | Konusu |
|---|---|---|
| 1982 Anayasa | m.2 | Hukuk devleti ilkesi |
| 1982 Anayasa | m.125 | İdarenin her türlü eylem ve işlemine yargı yolu |
| 1982 Anayasa | m.129 | Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin sorumluluğu |
| 2577 s. İYUK | m.2 | İptal ve tam yargı davaları |
| 2577 s. İYUK | m.7 | Dava açma süresi (60 gün/30 gün) |
| 2577 s. İYUK | m.10-11 | İdari başvuru ve süreyi durdurma |
| 2577 s. İYUK | m.12-13 | Tam yargı davası ile işlemin iptali arasındaki ilişki |
| 2577 s. İYUK | m.27 | Yürütmenin durdurulması |
| 2577 s. İYUK | m.45 | İstinaf (bölge idare mahkemesi) |
| 2577 s. İYUK | m.46-49 | Temyiz (Danıştay) |
| 657 s. Kanun | m.125 | Disiplin cezası dereceleri |
| 657 s. Kanun | m.130 | Savunma hakkı ve usulü |
| 2942 s. Kanun | m.10 | Kamulaştırma bedel tespit ve tescil davası |
| 3194 s. Kanun | m.18 | İmar uygulaması (parselasyon) |
| 4734 s. Kanun | m.54-56 | İhalelere şikayet ve itirazen şikayet |
| 6100 s. HMK | m.114 | İdari yargıda dava şartları benzer uygulama |
| AYM Kanunu (6216) | m.45-49 | Bireysel başvuru (30 gün) |
Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları
- İdare Mahkemesi: İptal davası, tam yargı davası, yürütmenin durdurulması talebi (İYUK m.2).
- Vergi Mahkemesi: Vergi tarhiyatı, ceza kesme ve vergi idari işlemleri (sadece vergi hukukunda).
- Bölge İdare Mahkemesi: İstinaf (İYUK m.45), yürütmenin durdurulması itirazı.
- Danıştay: İlk derece mahkeme kararlarından temyiz incelemesi (İYUK m.46), bazı işlemlerde ilk derece görev.
- Anayasa Mahkemesi: Bireysel başvuru (6216 s. K. m.45-49; iç yollar tükendikten sonra 30 gün).
- Kamu İhale Kurumu (KİK): 4734 s. Kanun m.54-56 kapsamında itirazen şikayet.
- İlgili Bakanlık/Üst Kurul: İdari başvuru (İYUK m.11) ve zorunlu idari itiraz mercii.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Hukuku
Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız önerilir.
Emsal Yargıtay / Danıştay Kararları — Tam Yargı Davası
Tam yargı davası, idarenin hukuka aykırı işlem veya eylemlerinden doğan maddi ve manevi zararların tazminini amaçlayan davadır (İYUK md. 2/1-b). Hizmet kusuru, ağır hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk esaslarına göre değerlendirme yapılır. Güncel Danıştay kararları şöyledir:
- Danıştay 8. D., 2022/4592 E., 2025/9147 K., 26.11.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Danıştay 8. D., 2022/4593 E., 2025/9145 K., 26.11.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Danıştay 8. D., 2022/4595 E., 2025/9146 K., 26.11.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Danıştay 8. D., 2022/4594 E., 2025/9154 K., 26.11.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Danıştay İDDK, 2025/2706 E., 2025/2889 K., 24.11.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
- Danıştay İDDK, 2025/2224 E., 2025/2863 K., 20.11.2025 — UYAP İçtihat Bilgi Bankası Kararı
Bu kararlar yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; her idari uyuşmazlık kendi usul kuralları, süre şartları ve maddi olay çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İptal ve tam yargı davalarında 60 ve 90 günlük hak düşürücü süreler bulunduğundan, sürecin bir idare hukuku avukatı ile yürütülmesi önerilir.