TCK 257 Görevi Kötüye Kullanma Suçu (2026)
Kısa cevap: TCK 257, görevinin gereklerine aykırı davranarak ya da görevini ihmal edip geciktirerek kişileri mağdur eden, kamuyu zarara uğratan veya birine haksız menfaat sağlayan kamu görevlisini cezalandırır. Ceza 257/1’de altı aydan iki yıla, 257/2’de üç aydan bir yıla kadar hapistir.
Son güncelleme: 11 Kasım 2026
Suçun unsurları ve failin sıfatı
Bu suçu ancak kamu görevlisi işleyebilir. TCK 6/1-c’ye göre kamu görevlisi, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişidir. Tanım geniştir; kadro unvanından çok, kişinin o işi kamusal faaliyet olarak yürütüp yürütmediğine bakılır.
Her iki fıkrada da bir netice aranır: kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı ya da kişilere haksız menfaat sağlanması. Görevin gereklerine aykırı bir işlem bulunsa bile bu üç sonuçtan biri somut olarak ortaya konulamıyorsa suç oluşmaz. Maddede taksirli bir hâl düzenlenmemiştir.
Birinci ve ikinci fıkra: aykırı davranış ve ihmal
257/1 görevin gereklerine aykırı hareketi karşılar; ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir. Alt sınır altı aydan az olamaz. 257/2 ise görevin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstermeyi karşılar; ceza üç aydan bir yıla kadar hapistir.
Maddenin üçüncü fıkrası 6352 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün TCK 257 iki fıkradan oluşur; üçüncü fıkraya dayanan bilgiler eski metne aittir.
Tali norm: zimmet ve TCK 266 ile farkı
İki fıkra da “Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında” diye başlar. Fiil zimmet, irtikâp, rüşvet gibi ayrıca tanımlanmış bir suça uyuyorsa TCK 257 uygulanmaz; o özel suç uygulanır. Bu yüzden dosyada ilk tartışılan konu çoğu zaman fiilin hangi suç tipine uyduğudur.
Örneğin zimmet (TCK 247), görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilen ya da koruma ve gözetiminden sorumlu olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirmektir ve beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezası öngörür. Mal üzerinde böyle bir tasarruf varsa nitelendirme görevi kötüye kullanmadan çıkar.
TCK 266 ayrı bir suç değil, bir artırım hükmüdür: görevi gereği elinde bulundurduğu araç ve gereçleri bir suçun işlenmesi sırasında kullanan kamu görevlisinin cezası, suç tanımında kamu görevlisi sıfatı esasen göz önünde bulundurulmamışsa üçte bir oranında artırılır. TCK 257’de bu sıfat suçun unsuru olduğundan, iki hükmün aynı fiilde birlikte uygulanıp uygulanamayacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Soruşturma izni: 4483 sayılı Kanun ve 3628 ilişkisi
4483 sayılı Kanun, kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri yürüten memur ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda uygulanır. Bu durumda Cumhuriyet başsavcılığı, kaybolma ihtimali olan delilleri tespit etmek dışında işlem yapmadan ve kişinin ifadesine başvurmadan izin ister (m.4). Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli genel hükümlere tabidir (m.2).
İzin vermeye yetkili merci görev yerine göre değişir; ilçede kaymakam, ilde vali, merkezî kuruluşlarda kuruluşun en üst idari amiri gibi (m.3). Merci, ön inceleme dâhil en geç otuz gün içinde karar verir; süre zorunlu hâllerde bir defa on beş günü geçmemek üzere uzatılabilir (m.7). Karara karşı tebliğden itibaren on gün içinde itiraz edilebilir; itirazı mercie göre Danıştay İkinci Dairesi veya bölge idare mahkemesi inceler ve bu karar kesindir (m.9).
3628 sayılı Kanun’un 17. maddesi irtikâp, rüşvet, zimmet gibi sayılan suçlarda 4483’ün uygulanmayacağını düzenler; bu istisna valiler ve kaymakamlar hakkında uygulanmaz, onlar bakımından 4483 yine geçerlidir. Görevi kötüye kullanma bu sayımda yer almaz. Bu nedenle aynı olayda zimmet iddiası varsa izin aranmayabilir, yalnız görevi kötüye kullanma iddiası kalırsa izin süreci gündeme gelir.
Ceza yargılamasında da bu şart önemlidir: izin alınmadan dava açılmışsa ve şartın henüz gerçekleşebileceği anlaşılırsa mahkeme durma kararı verir; şartın gerçekleşmeyeceği anlaşılırsa dava düşer (CMK 223/8).
Zamanaşımı ve HAGB
TCK 257’de cezanın üst sınırı iki yıl olduğundan, TCK 66/1-e uyarınca dava zamanaşımı sekiz yıldır. Hükmolunan ceza çoğu dosyada iki yıl veya daha az kaldığından hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) gündeme gelebilir. CMK 231’in güncel metnine göre bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varması ve mağdurun ya da kamunun zararının tamamen giderilmesi gerekir. Zarar hemen giderilemezse denetim süresince aylık taksitlerle ödeme koşuluyla da karar verilebilir. Denetim süresi beş yıldır ve bu süre içinde dava zamanaşımı durur. HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez.
Şüpheli veya sanık iseniz
Önce dosyanın 4483 kapsamında olup olmadığına, izin kararının kapsamına ve itiraz süresine bakılır. Savunmada şunlar incelenir: fiilin başka bir suç tipine uyup uymadığı, mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat neticesinin somut olarak gösterilip gösterilmediği, işlemin bir emre dayanıp dayanmadığı. Yetkili bir merciden verilip yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan emri uygulayan sorumlu olmaz; ancak konusu suç olan emir hiçbir surette yerine getirilemez (TCK 24).
Şikâyetçi veya ihbarcı iseniz
4483 kapsamındaki ihbar ve şikâyetler soyut ve genel olmamalı, kişi veya olay belirtmeli ve ciddi bulgu ve belgelere dayanmalıdır; dilekçede ad, soyad, imza ve adres bulunur (m.4). Bu şartları taşımayan başvuru işleme konulmaz; ancak iddialar sıhhati şüpheye yer vermeyen belgelerle ortaya konulmuşsa ad, soyad, imza ve adres doğruluğu şartı aranmaz. İzin verilmemesine veya işleme koymama kararına karşı şikâyetçi de on gün içinde itiraz edebilir (m.9).
Somut olayda hangi suç tipinin ve hangi usulün uygulanacağı dosyadaki belgelere göre değişir; bu nedenle somut dosyanın incelenmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Görevi kötüye kullanma cezası nedir?
TCK 257/1’de görevin gereklerine aykırı hareket için altı aydan iki yıla, 257/2’de ihmal veya gecikme için üç aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülür. Her iki hâlde de mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat neticesi aranır.
Memur hakkında soruşturma izni her zaman gerekir mi?
Hayır. 4483 sayılı Kanun asli ve sürekli görev yürüten kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda uygulanır. Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli genel hükümlere tabidir; 3628 sayılı Kanun’un 17. maddesinde sayılan zimmet, irtikâp, rüşvet gibi suçlarda da 4483 uygulanmaz, ancak bu istisna valiler ve kaymakamlar hakkında geçerli değildir.
Soruşturma iznine karşı itiraz süresi ne kadardır?
Yetkili merciin kararının tebliğinden itibaren on gündür. İzin verilmesine karşı hakkında inceleme yapılan görevli, izin verilmemesine karşı Cumhuriyet başsavcılığı veya şikâyetçi itiraz edebilir.
Görevi kötüye kullanmada zamanaşımı kaç yıldır?
Cezanın üst sınırı iki yıl olduğundan TCK 66/1-e uyarınca dava zamanaşımı sekiz yıldır.
Görevi kötüye kullanmada HAGB verilebilir mi?
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis olduğunda CMK 231’deki koşullar varsa verilebilir. Koşullardan biri, mağdurun veya kamunun zararının tamamen giderilmesidir; denetim süresi beş yıldır.
Resmî kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m.6, 24, 66, 247, 257, 266)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m.223, 231)
- 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun
- 3628 sayılı Kanun (m.17)
İlgili rehberler
- Zimmet suçu (TCK 247)
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
- Dava ve ceza zamanaşımı hesaplama
- İfadeye çağrıldım, ne yapmalıyım?
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.
